Μέσα στις λαμπερές αυλές της βυζαντινής Αλεξάνδρειας μια ευγενική γυναίκα πέφτει στα γόνατα και κλαίει πικρά μπροστά στον Θεό για ένα και μοναδικό λάθος της. Η Οσία Θεοδώρα έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Ζήνωνος και ήταν παντρεμένη με έναν ευσεβή και πιστό σύζυγο, τον Παφνούτιο. Η ζωή της κυλούσε τίμια, ενάρετη και αφοσιωμένη ολοκληρωτικά στον σύζυγό της και στις χριστιανικές αρχές. Όμως ο μισόκαλος διάβολος, σε μια στιγμή αδυναμίας, την έσπρωξε κρυφά στην βαριά αμαρτία της μοιχείας.

Κανείς δεν την είδε και κανείς δεν έμαθε ποτέ τίποτα γι' αυτή τη μυστική πτώση της. Θα μπορούσε λοιπόν να συνεχίσει αρμονικά τη ζωή της με τον σύζυγό της, λησμονώντας το συμβάν για πάντα. Όταν όμως άκουσε τα λόγια του ευαγγελίου, ότι δεν υπάρχει τίποτα κρυφό που δεν θα γίνει κάποτε φανερό, συγκλονίστηκε. Σκέφθηκε αμέσως το βάθος της αμαρτίας της και άρχισε να κλαίει πικρά για την πτώση της. Έβλεπε καθαρά ότι ο Θεός γνώριζε τα πάντα και ότι καμία πράξη δεν μπορούσε να κρυφτεί από τα μάτια του.

Έτσι αποφάσισε να αφήσει για πάντα τον κόσμο και να αφιερωθεί ολόκληρη στη μετάνοια και τη μοναχική ζωή. Έβαλε μέσα της σταθερά τη βαθιά απόφαση να εξαλείψει την προηγούμενη πτώση της με σκληρό πνευματικό αγώνα. Ντύθηκε λοιπόν αμέσως με ανδρικά ρούχα και έφυγε κρυφά από το σπίτι της, χωρίς να το γνωρίζει κανείς από τους οικείους της. Έφθασε σε ένα ανδρώο μοναστήρι μακριά από την πόλη και ζήτησε με δάκρυα να την δεχθούν στην αδελφότητα ως δόκιμη.

Παρουσιάστηκε ως άνδρας με το όνομα Θεόδωρος και ζήτησε να λάβει αμέσως το αγγελικό σχήμα του μοναχού. Ο ηγούμενος της μονής, νομίζοντας ότι ήταν ένας ευνούχος που ποθούσε με ζήλο τη μετάνοια, την δέχθηκε στην αδελφότητα. Μέρα και νύκτα η Θεοδώρα μετανοούσε με δάκρυα και έκλαιγε την παλιά αμαρτία της ψυχής της. Επιδιδόταν σε όλα τα διακονήματα του μοναστηριού με μεγάλη ταπείνωση και προθυμία, χωρίς ποτέ να αρνείται κανέναν κόπο. Διατηρούσε αυστηρή νηστεία και αδιάλειπτη προσευχή, ξεπερνώντας με την άσκησή της ακόμη και τους πιο εμπειρους πατέρες.

Όλη η αδελφότητα θαύμαζε τη μυστική της αρετή και την σιωπηλή ταπείνωσή της μέσα στα διακονήματα. Το σώμα της, που κάποτε είχε αμαρτήσει, μεταβλήθηκε σταδιακά σε καθαρό δοχείο της θείας χάριτος και κατοικητήριο του Αγίου Πνεύματος. Συμπληρώθηκαν με αυτόν τον τρόπο δύο ολόκληρα χρόνια σκληρού πνευματικού αγώνα μέσα στην βαθιά ησυχία του ησυχαστικού μοναστηριού. Η Θεοδώρα δοκιμαζόταν καθημερινά από εξωτερικούς και εσωτερικούς πειρασμούς, αλλά παρέμενε ακλόνητη στο φωτεινό δρόμο της σωτηρίας της.

Έπειτα από κάποια χρόνια στάλθηκε στην Αλεξάνδρεια για τις προμήθειες του μοναστηριού και διανυκτέρευσε σε ένα γειτονικό κοινόβιο. Εκεί ήταν επισκέπτρια μια νεαρή κόρη του ηγούμενου της μονής εκείνης, η οποία είχε έρθει να δει τον πατέρα της. Η νεαρή, βλέποντας τον όμορφο μοναχό, ποθούσε σαρκικά να τον παρασύρει στην αμαρτία, χωρίς να γνωρίζει ότι ήταν στην πραγματικότητα γυναίκα. Πλησίασε λοιπόν τη Θεοδώρα μέσα στη νύκτα και προσπάθησε να την σύρει σε ασέλγεια με αναιδείς προτροπές και ψιθύρους.

Η Αγία αρνήθηκε με αποφασιστική σταθερότητα και η νεαρή απομακρύνθηκε ντροπιασμένη και θυμωμένη μέσα στο πυκνό σκοτάδι. Στη συνέχεια η κόρη παρασύρθηκε από έναν άλλο επισκέπτη της μονής και έπεσε σε ανηθικότητα, με αποτέλεσμα να μείνει έγκυος. Όταν αργότερα τη ρώτησαν επίμονα οι γονείς της για τον πατέρα του παιδιού, εκείνη συκοφάντησε τον αθώο μοναχό Θεόδωρο. Η συκοφαντική κατηγορία διαδόθηκε γρήγορα παντού στην περιοχή και έφθασε σύντομα στα αυτιά του ηγούμενου της μονής της Θεοδώρας.

Όταν γεννήθηκε το παιδί, οι μοναχοί του γειτονικού κοινοβίου το έφεραν στην πύλη της μονής της, κατηγορώντας τους αδελφούς για ασέλγεια. Ο ηγούμενος τότε πίστεψε δυστυχώς τη συκοφαντία αμέσως και εξοργίστηκε σφοδρά εναντίον του φαινομενικά αθώου μοναχού Θεόδωρου. Παρέδωσε το βρέφος στα χέρια της Αγίας και την έδιωξε με ντροπή και εξευτελισμό από τη μονή. Η Θεοδώρα παρέλαβε σιωπηλή το παιδί στην αγκαλιά της και πήρε τον δρόμο της φοβερής εξορίας στην έρημο.

Επί επτά ολόκληρα χρόνια έζησε έξω από τη μονή μέσα σε φοβερές κακουχίες, ανατρέφοντας το βρέφος σαν να ήταν δικό της. Οι ποιμένες της γύρω περιοχής, από ευσπλαχνία, της έδιναν λίγο γάλα για να ταΐσει το ορφανό παιδί. Η ίδια τρεφόταν με άγρια χόρτα και υπέμενε τη ζέστη του καλοκαιριού και το ψύχος του χειμώνα. Ο διάβολος δοκίμασε αρκετές φορές να την παραπλανήσει με διάφορες εμφανίσεις, αλλά εκείνη τους αντιμετώπιζε με το σημείο του σταυρού. Μετά την παρέλευση των επτά ετών, με παράκληση των αδελφών, ο ηγούμενος της επέτρεψε να επιστρέψει με το παιδί στη μονή.

Έμεινε εκεί σε απομόνωση δύο χρόνια διδάσκοντας το παιδί τις αρετές και την αγάπη του Θεού. Η αδελφότητα διαπίστωσε γρήγορα τη χάρη που είχε επαναπαυθεί στον ταπεινό μοναχό, καθώς θαύματα συνέβαιναν με τις προσευχές του. Κάποτε σε μεγάλη ξηρασία οι πηγές στέρεψαν και ο ηγούμενος τη διέταξε να φέρει νερό από το ξεροπήγαδο. Εκείνη υπάκουσε ταπεινά και βρήκε το πηγάδι ξαφνικά γεμάτο με κρυστάλλινο νερό, με το οποίο σώθηκε η μονή. Λίγο πριν την κοίμησή της κλείστηκε στο κελί και έδωσε τις τελευταίες πατρικές συμβουλές στο παιδί.

Παρέδωσε ειρηνικά την αγνή ψυχή της στον Κύριο και μόνο τότε φανέρωσαν οι μοναχοί το μυστικό φύλο της Αγίας. Ο ηγούμενος είδε σε όραμα τη δόξα της στους ουρανούς και ο σύζυγός της Παφνούτιος έγινε μοναχός στην ίδια μονή. Ταις πρεσβείαις της οσίας μητρός ημών Θεοδώρας της εν Αλεξανδρεία λαμπρώς ασκησάσης και διά μετανοίας τον Χριστόν δοξασάσης, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.