Στην αυλή του περσικού πύρινου ναού καιγόταν αδιάκοπα η φλόγα που οι μάγοι λάτρευαν σαν θεό και πρόσφεραν θυσίες. Μέσα στους καπνούς και τη μεθυστική αρωματική σκόνη στεκόταν μια νεαρή ιέρεια με τα μάτια καρφωμένα στη φωτιά. Η Σύρα γεννήθηκε στην Καρχ Σελεύκεια της Περσίας από αρχοντική γενιά τον έκτο αιώνα, σε χρόνια έντονων διωγμών κατά των χριστιανών. Ο πατέρας της ήταν φημισμένος μάγος και αρχηγός των ιερέων που ακολουθούσαν τη διδασκαλία του αρχαίου Ζωροάστρη.

Μετά τον θάνατο της μητέρας της, ο πατέρας την έστειλε στην πόλη Θαρσίν, σε μια συγγενή του μάγισσα, για να την αναθρέψει στα είδωλα μακριά από κάθε χριστιανική επιρροή. Από μικρή έμαθε όλη τη μαγική τέχνη και ανέλαβε στα μυστικά θυσιαστήρια προς τους δαίμονες όλα τα ιερατικά καθήκοντα. Σε ηλικία ώριμη της παρέδωσαν επίσημα αξίωμα ιέρειας στον περσικό πυριλατρικό ναό, σε σκοτεινό ζοφερό περιβάλλον. Όμως ο Θεός είχε άλλα σχέδια για την ψυχή της και την προετοίμαζε σιωπηλά για έναν ασύγκριτο φωτισμό.

Με τη μυστική πρόνοιά Του η νέα συνάντησε κάποιες φτωχές χριστιανές γυναίκες και άκουσε για πρώτη φορά τον λόγο του Σωτήρα Χριστού. Οι λόγοι των αγνών εκείνων γυναικών την άγγιξαν βαθιά και αναστάτωσαν με γλυκύτητα την πορεία της ζωής της. Με δίψα ρωτούσε εκείνες τις γυναίκες για τα δόγματα, τα μυστήρια και τη ζωή των χριστιανών, και όσα μάθαινε τα ζύγιζε προσεκτικά μέσα στην ψυχή της. Έβρισκε ασύγκριτη τη διαφορά της ευαγγελικής αλήθειας από την περσική πλάνη, και ολοένα γοητευόταν περισσότερο από τη χάρη του Χριστού.

Άρχισε να επισκέπτεται κρυφά τους χριστιανικούς ναούς και να ακούει με κατάνυξη τις ψαλμωδίες, τα αναγνώσματα και τα κηρύγματα. Σε ηλικία δεκαοκτώ ετών απέφευγε τους ευγενείς ομηλίκους της και κλεινόταν στο δωμάτιό της να μελετά τα χριστιανικά βιβλία με μεγάλη επιμέλεια. Συνήθισε στην προσευχή, στους ψαλμούς και στη νηστεία, και ποθούσε να γνωρίσει βαθύτερα τον αληθινό Δημιουργό του ουρανού και της γης. Όταν κάποτε ασθένησε βαριά, δεν ζήτησε καμία βοήθεια από τη μαγεία όπως συνήθιζαν οι ειδωλολάτρες, αλλά έτρεξε στον χριστιανικό ναό.

Παρακάλεσε τον πρεσβύτερο να της δώσει λίγη στάχτη από το θυσιαστήριο, αλλά εκείνος την απέρριψε λέγοντας πως δεν χωρεί κοινωνία ανάμεσα σε ειδωλολάτρισσα και πιστούς. Η Σύρα δεν θύμωσε καθόλου, γιατί η ίδια αναγνώριζε την αναξιότητά της, και άγγιξε κρυφά με πίστη το ένδυμα του ιερέα. Όπως άλλοτε η αιμορροούσα γυναίκα άγγιξε το ιμάτιο του Κυρίου, έτσι κι αυτή θεραπεύθηκε αμέσως και γύρισε υγιής στο σπίτι της προς έκπληξη όλων. Ο διάβολος, που φθονεί κάθε πνευματική πρόοδο, της εμφανίστηκε νύχτα με όψη οργισμένη και την κατηγορούσε για την αποστασία της από τα πάτρια.

Η μακαρία κορασίδα σφραγίστηκε με το σημείο του σταυρού και άρχισε να απαγγέλλει ολόκληρο τον ενενηκοστό ψαλμό του προφήτη Δαβίδ. Ο πειραστής χανόταν για λίγο και ξαναεμφανιζόταν τολμώντας να πει με ψέμα πως είναι ο ίδιος ο Ύψιστος Θεός. Η Σύρα προσευχήθηκε τότε θερμά στον Χριστό να της αποκαλύψει την αλήθεια και ο εχθρός διώχτηκε αμέσως με τη θεία δύναμη του Σωτήρα. Την επόμενη νύχτα είδε σε όραμα ότι στεκόταν σε ψηλό τόπο πάνω από τους ιερείς, κρατώντας στα χέρια άγιο ποτήριο γεμάτο αίμα Χριστού.

Δύο διάκονοι θυμίαζαν δεξιά κι αριστερά της και πλήθος λαού την παρακολουθούσε με ευλάβεια, σαν να αντίκριζε ουράνια θεωρία. Το όραμα προμήνυε καθαρά το ποτήρι του μαρτυρίου που θα έπινε η ίδια σύντομα ενώπιον του ειδωλολατρικού λαού. Λίγο αργότερα είδε τους αδελφούς και τον πατέρα της βυθισμένους σε λάσπη, ενώ απέναντι λαμπρό παστάδι την προσκαλούσε. Έτρεξε τότε στον επίσκοπο Ιωάννη και του διηγήθηκε όλα, ζητώντας ταπεινά τη χάρη του αγίου βαπτίσματος.

Εκείνος χάρηκε για την κλήση της, όμως δίστασε λόγω της σκληρότητας των διωγμών και την προέτρεψε να ομολογήσει πρώτα τον Χριστό μπροστά στους δικούς της. Ένα πρωί η μητριά την κάλεσε να τελέσει την καθημερινή θυσία στη φωτιά κατά τη συνήθεια των μάγων. Φλεγόμενη από τον θείο ζήλο, η αγία πήρε στα χέρια της τα ιερατικά σκεύη και στάθηκε μπροστά στον βωμό. Ξαφνικά λάμψη ουράνια φώτισε ολόκληρη την ψυχή της και έδιωξε κάθε φόβο από το νεανικό της στήθος.

Μπροστά στα μάτια όλων έσπασε με δύναμη τα όργανα της μαγείας, έφτυσε επάνω στη φωτιά και τη σταμάτησε. Γκρέμισε αμέσως τον βωμό και διακήρυξε δυνατή φωνή πως είναι χριστιανή, πως αποκηρύσσει τα είδωλα και πιστεύει στον αληθινό Θεό. Οι αδελφοί και η μητριά την έκλεισαν αμέσως σε δωμάτιο και κάλεσαν τον πατέρα της που έλειπε. Όταν εκείνος είδε σβησμένη τη φωτιά που λάτρευε σαν θεό, την έδειρε ανελέητα μέχρι να εξαντληθεί ο ίδιος από την οργή του.

Έπειτα τη φυλάκισε με βαριά δεσμά, την κράτησε σε σκοτεινό μέρος, την κακοπάθησε με πείνα και δίψα και ξυλοδαρμούς. Άλλοτε προσπαθούσε να την παραπλανήσει με χάδια και υποσχέσεις, όμως η Σύρα έμεινε ακλόνητη σαν αδάμας και στερεή σαν στύλος στην ομολογία της. Ο πατέρας τότε αναγκάστηκε να την παραδώσει στον Μαβίπτη, τον αρχηγό των μάγων, με κατηγορίες ότι οι χριστιανοί στασίασαν εναντίον του. Ο Μαβίπτης συγκέντρωσε όλους τους ιερείς γύρω από τον ναό της φωτιάς και τη ρώτησε επίσημα γιατί απαρνήθηκε τα πάτρια.

Η Σύρα απάντησε με θαυμαστή σύνεση ότι κανείς συνετός δεν ακολουθεί τους προγόνους του όταν εκείνοι βαδίζουν προς την απώλεια. Έβαλε με τόλμη το χέρι στον λαιμό της και είπε: κόψε τον αμέσως, αν θέλεις, η εξουσία είναι στην εξουσία σου. Ύστερα προσευχόταν σιωπηλά με τους ψαλμούς του Δαβίδ, και όταν εκείνοι κάλεσαν τον επίσκοπο για διερμηνεία, επιβεβαίωσε τα λόγια ως χριστιανικά. Ο ηγεμόνας Δαρ διέταξε αυστηρά να τη σύρουν στη φυλακή και να την κλείσουν τρεις μέρες χωρίς ψωμί ή νερό.

Έπειτα την έριξαν δεμένη με βαριές σιδερένιες αλυσίδες σε βαθύ, σκοτεινό και βρωμερό λάκκο της κόλασης. Όταν προσπάθησαν να σφυρηλατήσουν τα καρφιά στις αλυσίδες, εκείνα δεν έμπαιναν στις θέσεις τους ακόμη και με πολλούς σιδεράδες. Η μάρτυς έκανε τότε το σημείο του σταυρού πάνω στα δεσμά και τα καρφιά τοποθετήθηκαν μόνα τους. Μέσα στον λάκκο φως ουράνιο τη φώτισε ολονυχτίς, τα δεσμά λύθηκαν αυτομάτως και η δυσοσμία μεταβλήθηκε σε ουράνια ευωδία.

Έμεινε εκεί δεκαπέντε ολόκληρες μέρες δοξάζοντας ακατάπαυστα τον Θεό, σαν να βρισκόταν σε βασιλικό παστάδι και όχι σε φυλακή. Όταν την έβγαλαν επιτέλους από τον λάκκο, αμέσως κατέβηκε από τον ουρανό άφθονη βροχή και πότισε τη διψασμένη ξηρή γη. Όλος ο λαός αναγνώρισε δημόσια ότι ο Θεός των χριστιανών έστειλε εκείνη τη βροχή χάριν της αδικημένης παρθένου Σύρας. Έλαβε τότε χάρισμα θαυματουργίας και θεράπευε ασθενείς και δαιμονισμένους μέσα στη φυλακή με μόνο το άγγιγμα των δεσμών της.

Με δωροδοκία των δεσμοφυλάκων μπόρεσε να βγει δύο φορές μυστικά, μία για αγρυπνία και μία στον επίσκοπο για βάπτισμα. Στη γιορτή των μαρτύρων αναγνωρίστηκε από δαιμονισμένη γυναίκα, αλλά γύρισε γρήγορα στη φυλακή πριν τη βρει ο όχλος. Λίγο μετά οι κριτές αποφάσισαν να τη στείλουν στον βασιλιά, βάζοντας στον λαιμό της ειδική σφραγίδα. Η σφραγίδα ήταν τέτοιας κατασκευής που δεν μπορούσε να αφαιρεθεί παρά μόνο μαζί με το ίδιο το κεφάλι.

Την οδήγησαν δεμένη στην Αλιακό και την παρέδωσαν στους Ιουδαίους, που ήταν γνωστοί εχθροί των χριστιανών της περιοχής. Εκείνοι τη χλεύαζαν λέγοντας πως αυτή τη φορά τα δεσμά της δεν θα πέσουν από μόνα τους. Η αγία ύψωσε τότε τα μάτια στον ουρανό, και τα δεσμά αμέσως έπεσαν μπροστά τους από τον λαιμό και τα μέλη της. Παρέμεινε έντεκα μέρες κοντά τους με βαρβαρότητες, ώσπου ο αρχιμάγος τη ρώτησε γιατί άφησε την ένδοξη περσική θρησκεία.

Η μάρτυς απάντησε με παρρησία ότι οι περσικοί θεοί είναι άψυχα στοιχεία της φύσεως και δεν αξίζουν καμιά προσκύνηση από λογικά όντα. Στους χριστιανούς αντιθέτως ανήκει η αιώνια δόξα του ουρανού και η αληθινή τιμή που δίνει ο Παντοκράτορας στους πιστούς δούλους του. Όταν ο βασιλιάς ταξίδεψε σε άλλη πόλη, ακολούθησε δεμένη ψάλλοντας ασταμάτητα ψαλμούς, και οι φρουροί την επιβάρυναν με βαρύτερες αλυσίδες. Στον Καρς ο αρχιμάγος τη ρώτησε αν επέλεγε επιτέλους ζωή ή θάνατο, και η Σύρα απάντησε πως είχε ήδη επιλέξει τον Χριστό.

Όταν διέταξε να τη γδύσουν για ντροπή της, εκείνη είπε ότι δεν αισθάνεται καμία αισχύνη, γιατί φορά ένδυμα ουράνιο και αιώνιο. Ένας άρχοντας την κατηγόρησε για δαιμονοληψία και η μάρτυς απάντησε ότι αυτοί είναι δαιμονισμένοι, αφού υπηρετούν τους δαίμονες με τυφλή αφοσίωση. Καταδικάστηκε τελικά σε θάνατο και η εκτέλεση αναβλήθηκε για την επόμενη πόλη, ώστε να μην προκληθεί λαϊκή εξέγερση. Στη φυλακή ασθένησε βαριά και παρακάλεσε τον Κύριο να μην πεθάνει από αρρώστια, αλλά να της χαρίσει μαρτυρικό στεφάνι.

Ο Κύριος της χάρισε υγεία, και τότε δύο φρουροί τόλμησαν να επιβουλευθούν την παρθενία της με ακάθαρτες σκέψεις. Ο πρώτος κρούστηκε τυφλός και άλαλος, ενώ τον δεύτερο τον γκρέμισε άγγελος Κυρίου καταγής, σαν να ήταν νεκρός. Ο φρούραρχος αποφάσισε τότε να την στραγγαλίσει με σχοινί και κάλεσε σιδερά για να αφαιρέσει τα βαριά δεσμά της. Η αγία όμως είπε με ηρεμία πως δεν χρειάζεται σιδερά και έβγαλε μόνη της τα δεσμά από λαιμό και μέλη.

Όταν ζήτησαν να της δέσουν τα χέρια ώστε να μην αντισταθεί, εκείνη απάντησε ότι θα προσφέρει εκούσια τη ζωή. Της τύλιξαν τότε σχοινί στον τράχηλο και άρχισαν να σφίγγουν τη θηλιά με δύναμη από τις δύο πλευρές. Δύο φορές χαλάρωσαν τη λαβή και τη ρώτησαν αν αλλάζει επιτέλους γνώμη, εκείνη όμως τους απαντούσε να συνεχίσουν το έργο. Οι δήμιοι τράβηξαν με όλη τους τη δύναμη και η παρθενομάρτυς παρέδωσε αμέσως το πνεύμα στον ουράνιο Νυμφίο της.

Το ιερό λείψανο πέταξαν σε αγέλη σκυλιών για να καταβροχθιστεί, αλλά εκείνα δεν τόλμησαν καθόλου να το αγγίξουν. Τη νύχτα οι ειδωλολάτρες απομάκρυναν το τίμιο σκήνωμα και οι χριστιανοί το παρέλαβαν με ευλάβεια και το έθαψαν με μεγάλες τιμές. Έτσι η Σύρα από ιέρεια του πυρός έγινε δοχείο εκλεκτό της θείας λάμψης και παράδειγμα νεανικής αφοσίωσης στους πιστούς. Ταις πρεσβείαις της παρθενομάρτυρος Σύρας της εν Περσίδι μαρτυρησάσης, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.