Στα χρόνια του ασεβούς βασιλιά Λικινίου, όταν οι διωγμοί μάστιζαν τις ορθόδοξες κοινότητες της Μικράς Ασίας, ένας ευγενής άνδρας ξεχώριζε στα μέρη της Σεβάστειας με τη ζωντανή πίστη του. Ονομαζόταν Σεβηριανός και καταγόταν από επιφανή οικογένεια της εποχής, μέσα σε σπίτι πλούσιο και ευυπόληπτο της περιοχής. Από νωρίς τον διέκρινε θερμός ζήλος με τον οποίο υπηρετούσε το ευαγγέλιο, διαθέτοντας τη ζωή του ολόκληρη στην υπεράσπιση του αληθινού Θεού.

Χρησιμοποιούσε γενναιόδωρα τα πλούτη του για τους φτωχούς της Σεβάστειας και για τους χριστιανούς που υπέφεραν στις φυλακές των διωγμών. Είχε φέρει πολλούς συμπατριώτες του στη χριστιανική πίστη με τον φωτεινό του λόγο και τη ζωντανή του μαρτυρία ενώπιον όλων. Αρκετούς αδελφούς ενθάρρυνε να υποστούν καρτερικά και νικηφόρα το μαρτύριο, στηρίζοντάς τους στις φοβερές ώρες της δοκιμασίας. Έτσι έγινε στενός φίλος και πνευματικός αδελφός των σαράντα ενδόξων μαρτύρων που εκείνον τον καιρό ομολογούσαν δημόσια τον Χριστό.

Επισκεπτόταν τη φυλακή τους όσο πιο συχνά μπορούσε, για να φωτίζει τις καρδιές τους με λόγια παρηγοριάς και ενίσχυσης. Αυτοί άναψαν τέτοια αγάπη προς τον Κύριο που ούτε η παγωμένη λίμνη της Σεβάστειας δεν μπόρεσε να σβήσει τη θεία τους φλόγα. Στάθηκαν μέσα στα παγωμένα νερά και τελείωσαν τη ζωή τους ομολογώντας με μία ψυχή το όνομα του Ιησού Χριστού. Μετά το μαρτύριο των σαράντα ηρώων της πίστης, στη θέση του προηγούμενου ηγεμόνα τοποθετήθηκε ο σκληρός και αιμοβόρος Λυσίας.

Ήταν άνθρωπος άγριος σαν θηρίο, που εξόντωνε χωρίς έλεος τους πιστούς και προκαλούσε ποτάμια χριστιανικού αίματος. Έφτασε λοιπόν και για τον άγιο Σεβηριανό η ώρα να αναδειχθεί στον ίδιο αγώνα στον οποίο είχε στηρίξει τόσους άλλους. Συκοφάντες παρουσιάστηκαν στον ηγεμόνα και τον κατηγόρησαν ότι ατιμάζει τους θεούς και κλονίζει την ευσέβεια ολόκληρης της πόλης. Ο Λυσίας έστειλε τους στρατιώτες του να τον συλλάβουν, αλλά ο Σεβηριανός δεν περίμενε να φτάσουν στο σπίτι του.

Πρόλαβε τους απεσταλμένους του Λυσία και παρουσιάστηκε μόνος του μπροστά στον σκληρό άρχοντα με ασυνήθιστη τόλμη και βαθιά ψυχραιμία. Στάθηκε εκεί απτόητος και του απάντησε με τον αποστολικό λόγο πως για τον ίδιο η ζωή είναι ο Χριστός. Η πορεία του προς το μαρτύριο, σύμφωνα με τη φωνή του αποστόλου Παύλου, ήταν τιμή και πραγματικό κέρδος ψυχικό. Ο ηγεμόνας οργίστηκε ακόμη περισσότερο και διέταξε αμέσως να τον δείρουν σκληρά με χοντρά νεύρα βοδιού.

Ο μάρτυρας δεχόταν τους κόπους ως πανηγύρι και ψαλμωδούσε τους ψαλμικούς στίχους που γέμιζαν παρηγοριά την καρδιά του. Ο ηγεμόνας τότε σταμάτησε το ξυλοκόπημα, βλέποντας πως το πρόσωπο του Σεβηριανού έλαμπε ακόμη με την ίδια φωτεινή γαλήνη. Ο Λυσίας έβλεπε ότι οι στρατιώτες κουράζονταν, ενώ το πρόσωπο του μάρτυρος έλαμπε από την ίδια γαλήνη και αξεπέραστο θάρρος. Έβαλε τότε δολίως να τον κρεμάσουν επάνω σε ξύλο και πρόσταξε να σχίσουν τις σάρκες του με σιδερένια νύχια.

Ο Σεβηριανός μέσα στα φοβερά βασανιστήρια προσευχόταν συνεχώς στον Ιησού, που και ο ίδιος κάποτε υπέμεινε τον σταυρό. Ζητούσε δύναμη να συντρίψει την αλαζονεία του εχθρού και να ολοκληρώσει νικηφόρα τον αθλητικό του δρόμο. Οι δήμιοι αλληλοεναλλάσσονταν στο έργο τους, και τέλος ο ηγεμόνας πρόσταξε να τον οδηγήσουν στη φυλακή της πόλης. Καθώς ο μάρτυρας προχωρούσε δεμένος μέσα στους δρόμους, μιλούσε δυνατά στους ανθρώπους που τον παρακολουθούσαν αμίλητοι.

Έδειχνε τις πληγές του με φωτεινό πρόσωπο και έλεγε πως οι μαστιγώσεις του είναι ακριβότερες από κάθε γήινη ευτυχία. Δίδασκε ότι το αίμα του χυμένο για τον Χριστό αξίζει περισσότερο και από την ίδια την αυτοκρατορική πορφύρα. Παρηγορούσε τους ομόπιστους χριστιανούς και τους προέτρεπε να ατενίζουν με υπομονή τις δικές του πληγές, αναλογιζόμενοι την ουράνια αντιμισθία. Επανέλαβε πως ο θάνατος για τον Χριστό είναι ακόμη πιο γλυκός και από την ίδια τη μαρτυρική ομολογία.

Με τη συνοδεία πλήθους πιστών έφτασε στη φυλακή, όπου παρέμεινε πέντε ολόκληρες ημέρες ασπαζόμενος τους χώρους των προηγουμένων μαρτύρων. Όταν οδηγήθηκε για δεύτερη φορά στο δικαστήριο, ο Λυσίας δοκίμασε με υποκριτικό συμπονετικό λόγο να τον κάμψει. Παρουσιάστηκε σαν λύκος μέσα σε προβιά, εκφράζοντας ψεύτικη συμπόνια για τη νεότητα και την ομορφιά του μάρτυρος. Ο Σεβηριανός όμως απάντησε με αξιοπρέπεια ότι ο ηγεμόνας ας προσθέσει ακόμη μεγαλύτερα βάσανα στο ταλαιπωρημένο του σώμα.

Είπε πως δεν θα τον αποχωρίσει τίποτα από τον Κύριό του, ούτε φωτιά, ούτε σπαθί, ούτε θηρία. Τότε ο ηγεμόνας πρόσταξε να τον χτυπήσουν με πέτρες στο στόμα, για να σταματήσει να ομολογεί το όνομα του Χριστού. Ο άγιος απάντησε ότι όσοι έγιναν κατοικητήρια δαιμόνων δεν αντέχουν να ακούν το όνομα του Σωτήρα. Πάλι ο μάρτυρας κρεμάστηκε σε ξύλο και δέχτηκε νέα ξεσχίσματα με τα σιδερένια εργαλεία των δημίων. Δήλωσε καθαρά πως η μόνη πραγματική πληγή είναι εκείνη που χωρίζει τον άνθρωπο από τον Χριστό.

Όταν ο Λυσίας τον προέτρεψε να θυσιάσει στους ψεύτικους θεούς για να γλιτώσει, εκείνος επικαλέστηκε τον αποστολικό λόγο. Είπε ότι τα παρόντα και πρόσκαιρα παθήματα δεν αξίζουν τίποτα μπροστά στη μέλλουσα δόξα που θα φανερωθεί στους πιστούς. Έδειξε με τη στάση του ότι η δύναμη του πιστού δεν στηρίζεται στη σάρκα, αλλά στην ίδια τη χάρη του Χριστού. Ο ηγεμόνας θεώρησε ύβρη τη σιωπή του μάρτυρος και επινόησε αμέσως νέο, πρωτοφανές και βασανιστικό μαρτύριο εναντίον του.

Πρόσταξε να κρεμάσουν τον άγιο ψηλά πάνω στα τείχη της Καισαρείας με βαρύτατες πέτρες δεμένες στο σώμα του. Μια πέτρα στον λαιμό του και άλλη στα πόδια του, ενώ μέση τη ζώνη του την έδεσαν σφικτά με σχοινί. Έτσι κρεμασμένος ψηλά ο νικητής αθλητής της πίστης παρέδωσε την αγία ψυχή του στον αγωνοθέτη και Σωτήρα Χριστό. Τη νύχτα μερικοί χριστιανοί κατέβασαν με προσοχή το τίμιο λείψανό του από τα τείχη της πόλης. Το πήραν με ψαλμωδίες ευλαβικές και το οδηγούσαν με σεμνότητα προς τον τόπο της προηγούμενης κατοικίας του Σεβηριανού.

Όλοι σχεδόν οι κάτοικοι του χωριού του βγήκαν να προϋπαντήσουν τα ιερά λείψανα, νέοι και γέροντες μαζί. Στο σπίτι του είχε μείνει μόνη μια γυναίκα δούλη, που έκλαιγε πάνω από το άψυχο σώμα του πρόσφατα κοιμηθέντος συζύγου της. Καθώς εκείνη ξεψυχούσε από τον θρήνο, μίλησε στον νεκρό άντρα της και του ζήτησε να βγει να προϋπαντήσει τον κύριό του. Τότε ο νεκρός σηκώθηκε σαν από ύπνο, πλησίασε τα ιερά λείψανα και τα ασπάστηκε με δάκρυα και βαθιά ευλάβεια.

Όλο το πλήθος έμεινε άναυδο μπροστά σε αυτό το θαύμα και δόξασε με μία φωνή τον αληθινό Χριστό. Ταις πρεσβείαις του αγίου ενδόξου μεγαλομάρτυρος Σεβηριανού, του γενναίου αθλητού και νικητού των ειδώλων, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.