Στα ορεινά χωριά του Πόντου, εκεί όπου ο άνεμος ψιθυρίζει προσευχές μέσα από τις δασωμένες πλαγιές, γεννήθηκε ο Άγιος Σωφρόνιος. Ήρθε στον κόσμο από γονείς ευσεβείς και ενάρετους, στα μέσα του δεκάτου ογδόου αιώνα, στο χωριό Λοτσίων της επαρχίας Χαλδείας. Ο πατέρας του Γεώργιος Σερταρίδης ήταν ιερέας του τόπου, και η μητέρα του Βαρβάρα γυναίκα ευλάβειας και προσευχής. Είχε τέσσερις αδελφές και έναν αδελφό, τον Δημήτριο, ο οποίος υπηρετούσε με ευλάβεια το άγιο θυσιαστήριο ως ιερέας.

Από το άγιο βάπτισμα έλαβε το όνομα Συμεών, και από νεαρή ηλικία έδειξε μεγάλη αγάπη για τα θεία και τη μοναχική ζωή. Νεαρός ακόμη πήγε στη Μονή Αγίου Γεωργίου Χουτουρά ως δόκιμος, αναζητώντας με δίψα την οδό της μοναχικής αρετής. Μετά από τρεις μήνες πέρασε στη φημισμένη Μονή Σουμελά, και έπειτα από τρία χρόνια στη Μονή Βαζελώνος. Και στις τρεις μονές διδάχθηκε με προσοχή τα ιερά γράμματα, ενώ συγχρόνως μυήθηκε βαθιά στη μοναχική ζωή. Τότε εκάρη μοναχός με το νέο όνομα Σωφρόνιος, και κατόπιν χειροτονήθηκε ιερέας με δάκρυα βαθιάς κατάνυξης.

Μετά από επτά χρόνια ο ηγούμενος Ιγνάτιος τον έστειλε στο μεταλλείο της Αχταλείας, στην Ιβηρία, για ποιμαντική διακονία. Εκεί ζούσαν περίπου πεντακόσιοι μεταλλουργοί, που είχαν σχηματίσει χωριό με την ονομασία Δάλ-βέρ, που σημαίνει πολύτιμοι λίθοι. Η αγία του ζωή προσείλκυσε τον σεβασμό όλων των κατοίκων, οι οποίοι με δική τους πρωτοβουλία τον ανέδειξαν επίσκοπο. Έδρα της επισκοπής του ήταν η εκεί Ιερά Μονή της Παναγίας, την οποία ποίμανε με σύνεση και αγάπη.

Επί δεκαπέντε σχεδόν χρόνια ο Σωφρόνιος κυβέρνησε την επισκοπή του με αγρυπνία και πατρική στοργή, ενισχύοντας τους πιστούς και προστατεύοντας τη μονή. Όμως η γαλήνη δεν κράτησε πολύ, καθώς βαρβαρική φυλή επιτέθηκε στο μεταλλείο και λεηλάτησε ολόκληρη την περιοχή με άγρια μανία. Οι επιδρομείς κατέστρεψαν τα πάντα και ο Σωφρόνιος συνελήφθη αιχμάλωτος, εκτεθειμένος στη βία και τη σκλαβιά. Στη συνέχεια πουλήθηκε σε μια γυναίκα λατινικού δόγματος, η οποία όμως ενεργώντας με ευσπλαχνία τον ελευθέρωσε.

Εκείνη μάλιστα τον φρόντισε και τον έστειλε με ιστιοφόρο πλοίο πίσω στην Τραπεζούντα, σώζοντάς τον από βέβαιο μαρτύριο. Από εκεί ο Σωφρόνιος επέστρεψε στη Μονή Βαζελώνος, όπου έζησε σαν ένσαρκος άγγελος μέσα στην προσευχή και την άσκηση. Η ταπείνωσή του και η ευωδία της αρετής του γέμιζαν τους αδελφούς με κατάνυξη και πνευματική παρηγοριά. Όμως ο φθόνος του ηγουμένου Ιερεμία τελικά τον ανάγκασε να αναχωρήσει από εκείνη τη φιλόξενη μονή. Έτσι γύρισε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, για να ζήσει τα τελευταία χρόνια του με ταπείνωση και προσευχή.

Εκεί άφησε ειρηνικά την τελευταία του πνοή, παραδίδοντας την αγία ψυχή του στον Κύριο που είχε υπηρετήσει. Η ανακομιδή των ιερών λειψάνων του, γεμάτη ευωδία ουράνιας χάριτος, έλαβε χώρα αργότερα στην Ιερά Μονή Βαζελώνος του Πόντου. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του ως ιεράρχη φωτεινό, διδάσκαλο της αρετής και πρότυπο μοναχικής αυταπάρνησης. Στους πιστούς της Ποντιακής γης παραμένει μέχρι σήμερα προστάτης ακούραστος και θερμός πρεσβευτής ενώπιον του δικαίου Θεού. Ταις πρεσβείαις του αγίου ιεράρχου Σωφρονίου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.