Προφήτης Σαμουήλ ο Δίκαιος

Στα βάθη της παλαιάς διαθήκης, χίλια εκατόν σαράντα έξι χρόνια προ Χριστού περίπου, όταν ο λαός του Ισραήλ ζούσε ακόμη υπό την εποπτεία των Κριτών, ανέτειλε η φωτεινή μορφή ενός μεγάλου προφήτη. Ο Προφήτης Σαμουήλ ήταν ο δέκατος πέμπτος και τελευταίος των Κριτών του Ισραήλ, σε μια εποχή πνευματικής κρίσης και αλλοιώσεως του λαού. Γεννήθηκε στην Αρμαθαίμ Σιφά, που βρισκόταν στο όρος Εφραίμ, και καταγόταν από την ιερή φυλή του Λευΐ. Ήταν γιος του ευσεβούς Ελκανά και της Άννας, μιας γυναίκας που υπέφερε επί χρόνια από στειρότητα και χλεύη.

Η μητέρα του Άννα, σε στιγμές μεγάλης θλίψεως, προσευχόταν με δάκρυα στον Κύριο μέσα στο ιερό σκήνωμα της Σιλώ. Έκανε τότε ένα ιερό τάμα στον Θεό, ότι αν της χαρίσει αρσενικό παιδί, θα του το αφιερώσει διά βίου ολόκληρης. Ο Θεός εισάκουσε την ταπεινή προσευχή της και της χάρισε τον Σαμουήλ, που σημαίνει αυτόν που εζητήθη από τον Θεό. Η Άννα τότε εκφώνησε εμπνευσμένο ύμνο ευχαριστίας προς τον Κύριο, που σήμερα ψάλλεται στην Εκκλησία ως τρίτη ωδή του Κανόνος.

Ολόκληρη η ζωή του παιδιού ήταν προορισμένη από την κοιλιά της μητέρας του να ανήκει αποκλειστικά στον Θεό των πατέρων. Η μητέρα του τον θήλασε επί τρία ολόκληρα χρόνια, όπως ήταν συνήθεια στις εβραίες μητέρες, και έπειτα τον αποχωρίστηκε για χάρη του Κυρίου. Όταν το παιδί έφτασε στην ηλικία των τριών ετών, η μητέρα του Άννα το οδήγησε στη Σιλώ μαζί με τον σύζυγό της. Εκεί, σύμφωνα με το ιερό της τάμα, παρέδωσε τον Σαμουήλ στη φροντίδα του Αρχιερέως Ηλί, που εκείνον τον καιρό ήταν κριτής του Ισραήλ.

Ο μικρός προφήτης μεγάλωνε εκεί μέσα στον φόβο και την αγάπη του Θεού, μαθαίνοντας την υπηρεσία του ιερού και τη θεογνωσία. Όταν έφτασε στην ηλικία των δώδεκα ετών, έλαβε την πρώτη του προφητική αποκάλυψη μέσα στη νύχτα του σκηνώματος. Ο Κύριος του φανέρωσε ότι θα τιμωρήσει αυστηρά τον οίκο του Αρχιερέως Ηλί, διότι ο πατέρας δεν συγκρατούσε την ασέβεια των γιων του. Η σκληρή προφητεία εκπληρώθηκε ακριβώς και αμετάθετα, όταν οι αλλόφυλοι Φιλισταίοι κατέσφαξαν αργότερα στη μάχη τριάντα χιλιάδες γενναίους Ισραηλίτες πολεμιστές.

Ανάμεσα στους νεκρούς βρέθηκαν και οι δύο γιοι του Ηλί, ο Ωφνί και ο Φινεές, ενώ η Κιβωτός της Διαθήκης αιχμαλωτίστηκε. Όταν ο γέρων Αρχιερέας Ηλί άκουσε τη φοβερή είδηση, έπεσε προς τα πίσω από το κάθισμά του στην πύλη. Έσπασε τη ράχη του και πέθανε επί τόπου, ενώ ολόκληρη η οικογένειά του εξοντώθηκε σε μία ημέρα κατά τη θεϊκή πρόρρηση. Η σύζυγος μάλιστα του Φινεές, μόλις άκουσε τα φρικτά νέα, γέννησε την ίδια ώρα έναν γιο που τον ονόμασε Ιχαβώδ.

Πέθανε αμέσως μετά τη γέννα μέσα στη συντριβή της, λέγοντας ότι η δόξα αναχώρησε από τον Ισραήλ. Μετά τον θάνατο του Ηλί, ο Σαμουήλ ανέλαβε με ζήλο το βαρύ έργο της κρίσεως ολόκληρου του έθνους του Ισραήλ. Η Κιβωτός του Θεού επιστράφηκε από τους ίδιους τους Φιλισταίους με δική τους πρωτοβουλία, μετά από πληγές που υπέστησαν. Ο λαός μετανόησε ειλικρινά και επέστρεψε στον αληθινό Θεό, ανακαταλαμβάνοντας πάλι όλες τις πόλεις που είχαν χάσει στους αλλοφύλους εχθρούς τους.

Ο Προφήτης Σαμουήλ καθοδηγούσε τους Ισραηλίτες με σύνεση και θεόπνευστη σοφία, βγάζοντάς τους από την αμαρτία και την ειδωλολατρία. Στα γεράματά του ο Προφήτης Σαμουήλ διόρισε κριτές τους δύο γιους του, τον Ιωήλ και τον Αβιά. Όμως εκείνοι δεν ακολούθησαν τη δικαιοσύνη και την ακεραιότητα του πατέρα τους, αλλά παρασύρθηκαν στην πλεονεξία και τη δωροδοκία. Τότε οι πρεσβύτεροι του Ισραήλ, θέλοντας να γίνει το έθνος σαν τα άλλα έθνη γύρω τους, ζήτησαν από τον προφήτη να τους δώσει βασιλιά.

Ο Σαμουήλ έχρισε τον Σαούλ ως πρώτο βασιλιά του Ισραήλ, αλλά είδε στην επιθυμία αυτή πτώση πνευματική του λαού. Παρητήθη τότε από το αξίωμα του κριτή και ρώτησε τον λαό αν συναινούσε στη συνέχιση της διοικήσεώς του. Κανείς όμως μέσα σε ολόκληρο τον λαό δεν προχώρησε για να καταγγείλει την παραμικρή αδικία εναντίον του δικαίου ανδρός. Έτσι ο προφήτης παρέδωσε καθαρή τη συνείδησή του ενώπιον Θεού και ανθρώπων, με υποδειγματική σεμνότητα και ταπείνωση.

Όταν ο πρώτος βασιλιάς Σαούλ παράκουσε τις εντολές του Κυρίου, ο Σαμουήλ τον ήλεγξε δριμύτατα και τον απεκήρυξε με προφητικό λόγο. Κατόπιν, σύμφωνα με τη θεία εντολή, έχρισε ως βασιλιά τον νεαρό Δαυίδ, τον γιο του Ιεσσαί από τη Βηθλεέμ. Ο Σαμουήλ προσέφερε αργότερα άσυλο στον καταδιωκόμενο Δαυίδ, σώζοντάς τον από τη μανία και την οργή του Σαούλ. Ο μέγας προφήτης προφήτευσε επί σαράντα συνεχή χρόνια μέσα στον Ισραήλ και πέθανε σε βαθιά γεράματα γεμάτος ημέρες.

Όλη η ζωή του είναι καταγραμμένη μέσα στα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, ειδικά στο Α' και Β' Βασιλειών. Ο ίδιος ο Σαμουήλ συνέγραψε τα δύο αυτά βιβλία, που στην εβραϊκή βίβλο φέρουν ενωμένα το όνομά του. Το ιερό κέρας του Σαμουήλ, που είχε μέσα το λάδι με το οποίο χρίστηκε βασιλεύς ο Δαυίδ, φυλασσόταν αργότερα στην Κωνσταντινούπολη. Βρισκόταν συγκεκριμένα στη ξακουστή Μονή την καλουμένη Μυριοκέρατον, ως πολύτιμο και ιερό κειμήλιο της Ορθοδοξίας για όλους τους αιώνες.

Παράδοση επίσης διασώζει ότι ο Σαμουήλ ίδρυσε το μυστηριακό τάγμα των Εσσαίων, που έζησε για αιώνες στην έρημο της Ιουδαίας. Τα ιερά λείψανα του προφήτου μεταφέρθηκαν από την Ιουδαία στην Κωνσταντινούπολη το έτος τετρακόσια έξι μετά την ένσαρκη οικονομία του Σωτήρος. Ταις πρεσβείαις του αγίου ενδόξου Προφήτου Σαμουήλ, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.