Άγιος Πιτιρίμ Ιερομάρτυς Επίσκοπος του Μεγάλου Περμ

Στα δάση και τα ποτάμια της μακρινής Περμ, στις παγωμένες εσχατιές της ρωσικής γης, η Εκκλησία του Χριστού ζητούσε νέο ποιμένα γενναίο και σοφό. Μετά τον μαρτυρικό θάνατο του Αγίου Γερασίμου, Επισκόπου του Μεγάλου Περμ, εκλέχθηκε στη χηρεύουσα έδρα ο ταπεινός αρχιμανδρίτης Πιτιρίμ. Πριν από την αρχιερατική του χειροτονία, υπηρετούσε ως ηγούμενος της Μονής Τσούντοβ, μέσα στο ιερό Κρεμλίνο της βασιλεύουσας Μόσχας. Έγινε γνωστός στους πιστούς ως υμνογράφος και συγγραφέας, καθώς συνέθεσε τον περιφημότατο Κανόνα προς τον Άγιο Αλέξιο, Μητροπολίτη της Μόσχας.

Έγραψε επίσης τον αγιολογικό βίο του ιδίου ιεράρχη, αφήνοντας στην Εκκλησία πολύτιμη πνευματική κληρονομιά για τις επόμενες γενιές. Όταν ανέλαβε το βαρύ φορτίο της επισκοπής του Μεγάλου Περμ, ασχολήθηκε πρωτίστως με τη φιλειρηνική προσέγγιση των τοπικών λαών. Φρόντισε να αποκαταστήσει τις σχέσεις ανάμεσα στους Ζυριάνους και στους Βογκούλους, δύο λαούς που ζούσαν σε διαρκή σύγκρουση και αμοιβαία εχθρότητα. Έστελνε διαρκώς νουθετικές επιστολές και ιεραποστολικά μηνύματα, ζητώντας να προστατευθούν οι Ζυριάνοι από τις άγριες λεηλασίες των γειτόνων τους.

Ο αρχηγός όμως των Βογκούλων, ο σκληρόκαρδος Ασύκα, εκμεταλλεύτηκε τις διενέξεις των ρώσων ηγεμόνων και τη μακρινή απουσία του επισκόπου. Λεηλατούσε χωρίς οίκτο τους χριστιανικούς οικισμούς, σκότωνε ανυπεράσπιστους ανθρώπους και έσπερνε παντού φόβο και βαθιά απόγνωση. Οι ευγενείς γαιοκτήμονες του Νοβγκορόντ κατείχαν εκτεταμένες γαίες στους ποταμούς Βυγ και Ντβίνα και υπέφεραν φοβερά από τις διαρκείς επιδρομές. Το χίλια τετρακόσια σαράντα πέντε, αποφάσισαν να εκστρατεύσουν εναντίον των Βογκούλων και κατάφεραν τελικά να συλλάβουν αιχμάλωτο τον ίδιο τον Ασύκα.

Ο πονηρός ειδωλολάτρης ορκίστηκε ψεύτικα φιλία προς το Περμ και υποσχέθηκε να μην ξανακτυπήσει χριστιανικούς οικισμούς. Μόλις όμως αφέθηκε ελεύθερος, περίμενε κρυφά την κατάλληλη στιγμή για να εκδικηθεί τον επίσκοπο, τον οποίο θεωρούσε αίτιο της ήττας του. Στο μεταξύ ο Άγιος Πιτιρίμ ταξίδεψε δύο φορές στη Μόσχα για σπουδαία εκκλησιαστικά και πολιτικά ζητήματα της εποχής του. Το χίλια τετρακόσια σαράντα επτά, συνέταξε σπουδαία εγκύκλιο επιστολή προς τον πρίγκιπα Δημήτριο Σεμιάκα, ο οποίος είχε παραβιάσει σοβαρή συνθήκη ειρήνης.

Το χίλια τετρακόσια σαράντα οκτώ, βρέθηκε ξανά στη Μόσχα για τη χειροτονία του Αγίου Ιωνά ως Μητροπολίτου της Μόσχας και πάσης Ρωσίας. Εκμεταλλευόμενος την απουσία του επισκόπου, ο Ασύκα επιτέθηκε ξανά σε οικισμό των Ζυριάνων κοντά στον ποταμό Πετσόρα. Λήστεψε τους κατοίκους, σκότωσε πολλούς ανθρώπους και έσπειρε εκ νέου τον τρόμο σε όλη την περιοχή της εκκλησιαστικής επαρχίας. Παρά τους διωγμούς όμως, όχι μόνο οι Ζυριάνοι αλλά και αρκετοί Βογκούλοι κοντά στον Πετσόρα είχαν πειστεί από το κήρυγμα του Αγίου.

Άρχιζαν πλέον να δέχονται το άγιο βάπτισμα και να εντάσσονται στην ορθόδοξη χριστιανική κοινότητα του Μεγάλου Περμ. Όλα αυτά πίκραναν φοβερά την καρδιά του ειδωλολάτρη Ασύκα, ο οποίος έβλεπε τη δύναμη του Χριστού να εξαπλώνεται στα εδάφη του. Αποφάσισε τότε να διαπράξει νέο φοβερό έγκλημα και να εκδικηθεί τελειωτικά τον ιερό Πιτιρίμ που κήρυττε το ευαγγέλιο. Στις δεκαεννέα Αυγούστου του χίλια τετρακόσια πενήντα έξι, ο επίσκοπος βρισκόταν έξω από την πόλη Ουστ-Βυμ και τελούσε τον αγιασμό των υδάτων.

Στη συμβολή των ποταμών Βάγκα και Βυτσέγκντα, στο ακρωτηριακό σημείο της γης, ευλογούσε τα νερά για όλο τον πιστό λαό. Ο αιμοβόρος Ασύκα επέπεσε ξαφνικά εναντίον του και τον δολοφόνησε εκεί, μπροστά στα μάτια του τρομαγμένου ποιμνίου του. Το ιερό σώμα του ιερομάρτυρα παρέμεινε σαράντα ολόκληρες ημέρες σε πρόχειρο τάφο, στον τόπο όπου είχε χυθεί το αίμα του. Οι πιστοί ανέμεναν επίσημη απάντηση από τη Μόσχα σχετικά με την επιβεβαίωση των θλιβερών ειδήσεων του μαρτυρικού θανάτου.

Παρά τον φοβερό καύσωνα του ρωσικού καλοκαιριού, το άγιο λείψανο παρέμεινε εντελώς άθικτο από τη φυσική φθορά. Ο μάρτυρας ενταφιάστηκε τελικά με μεγάλη τιμή στον Καθεδρικό Ναό του Ευαγγελισμού της Ουστ-Βυμ, δίπλα στον προκάτοχό του Άγιο Γεράσιμο. Η μνήμη της μαρτυρικής κοιμήσεώς του καταχωρήθηκε στο τυπικό της Εκκλησίας ήδη από το χίλια πεντακόσια είκοσι δύο. Το χίλια εξακόσια επτά, καθιερώθηκε επίσημα η κοινή εορτή των τριών μεγάλων ιεραρχών του Περμ, του Γερασίμου, του Πιτιρίμ και του Ιωνά.

Ταις πρεσβείαις του αγίου ιερομάρτυρος Πιτιρίμ, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.