Ένας παράλυτος και μέθυσος παλαίμαχος στρατιώτης σύρθηκε με τα τέσσερα από την επαρχία Τούλα μέχρι το μακρινό Σιέρπουχωφ της Ρωσίας. Εκεί ζήτησε να ψαλεί παράκληση μπροστά σε μια άγνωστη εικόνα, που οι μοναχές βρήκαν τελικά κρυμμένη πίσω από την πόρτα του ιερού. Στην ιερή Μονή της Κυρίας Θεοτόκου στο Σιέρπουχωφ, κοντά στη Μόσχα, φυλάσσεται μια θαυμαστή εικόνα της Παναγίας, γνωστή ως το Ανεξάντλητο Ποτήριο. Η Παναγία εικονίζεται με τα χέρια υψωμένα σε στάση δεήσεως, ενώ μπροστά της εμφανίζεται ο Θείος Βρέφος Χριστός, όρθιος μέσα σε ένα άγιο ποτήρι.

Το ποτήριο της εικόνας παριστάνει το ποτήριο της θείας Κοινωνίας, την ανεξάντλητη πηγή της πνευματικής χαράς και της πατρικής παρηγοριάς. Η Υπεραγία Θεοτόκος προσεύχεται στον Υιό της για κάθε αμαρτωλό και υπόσχεται έλεος σε όσους τρέχουν κοντά της. Η ίδια εξαγγέλλει πως το ποτήριο της ουράνιας βοήθειας μένει ανοιχτό σε όλους και ποτέ δεν στερεύει. Το ιερό αυτό σύμβολο μιλά απευθείας στις πληγωμένες ψυχές, τους κουρασμένους και όσους έχασαν την ελπίδα τους στον κόσμο.

Η εικόνα γίνεται φάρος για τους αδύναμους, καταφύγιο για τους πεσμένους και πηγή ζωής για τους εξαντλημένους ανθρώπους κάθε εποχής. Έτσι το Ανεξάντλητο Ποτήριο σταθεροποιεί την ελπίδα στις καρδιές, ακόμη και όταν φαίνεται πως όλα τα γήινα στηρίγματα έχουν χαθεί ολοκληρωτικά. Η ιστορία της φανερώσεως ανήκει στον δέκατο ένατο αιώνα και ξεκίνησε στην επαρχία Τούλα της κεντρικής ρωσικής γης. Ένας παλαίμαχος στρατιώτης είχε υποδουλωθεί ολοκληρωτικά στο πάθος της μέθης και ξόδεψε σιγά σιγά κάθε αγαθό που είχε.

Στο τέλος έγινε ζητιάνος της δημοσιάς και τα πόδια του παρέλυσαν από την υπερβολική κατάχρηση του οινοπνεύματος. Παρά τη δυστυχία και τον πόνο, εκείνος συνέχιζε να πίνει χωρίς να μπορεί να ξεφύγει από το βαρύ πάθος του. Κάποια νύχτα, μέσα στον ύπνο του, ο φτωχός άνθρωπος είδε σε όραμα έναν σεβάσμιο ορθόδοξο Γέροντα να τον προστάζει αυστηρά. Εκείνος του είπε να πάει στην πόλη Σιέρπουχωφ, στη Μονή της Κυρίας Θεοτόκου, και να τιμήσει την εικόνα του Ανεξάντλητου Ποτηρίου.

Ο στρατιώτης όμως δεν είχε ούτε χρήματα για το ταξίδι ούτε πόδια ικανά να κρατήσουν το βάρος του. Έτσι έμεινε ακίνητος στο φτωχικό του και αναβολή χάριζε στην εντολή του ουρανού, νομίζοντας ότι κανείς δεν θα τον βοηθήσει. Ο Άγιος Γέροντας όμως παρουσιάστηκε δεύτερη και τρίτη φορά, με προσταγή ακόμη πιο επίμονη και αυστηρή. Τότε ο παλαίμαχος αποφάσισε να υπακούσει, και ξεκίνησε με τα τέσσερα τον μακρύ δρόμο της μετανοίας του. Έσερνε το παράλυτο σώμα του στη γη με κόπο, αλλά μέσα του φούντωνε σιγά σιγά μια καινούρια ελπίδα για ζωή.

Σύρθηκε επί ώρες πάνω στους χωματόδρομους της απέραντης ρωσικής υπαίθρου, σταματώντας σε διάφορα χωριά για λίγη ξεκούραση. Σε ένα από αυτά τον λυπήθηκε μια γριά νοικοκυρά και τον φιλοξένησε στο φτωχικό της σπίτι με μεγάλη στοργή. Εκείνη του έτριψε τα παράλυτα πόδια με ζεστά λάδια και τον ξάπλωσε πάνω στη ζεστή ρωσική σόμπα του σπιτιού της. Την επόμενη μέρα ο στρατιώτης ένιωσε καλύτερα, αλλά η γυναίκα τον κράτησε ακόμη μία νύχτα κοντά της. Η νοικοκυρά του έτριψε για δεύτερη φορά τα πονεμένα του πόδια με υπομονή και με μητρική φροντίδα.

Με δύο μπαστούνια στην αρχή και έπειτα με ένα μόνο, ο παλαίμαχος συνέχισε αργά αργά τον μακρύ δρόμο του. Έτσι, βαδίζοντας πια όρθιος σαν προσκυνητής της μετανοίας, έφτασε επιτέλους στην ιερή Μονή της Κυρίας Θεοτόκου του Σιέρπουχωφ. Στη μονή ο στρατιώτης διηγήθηκε στις μοναχές τα θαυμαστά οράματα του και ζήτησε να γίνει παράκληση μπροστά στο Ανεξάντλητο Ποτήριο. Οι αδελφές παραξενεύτηκαν, καθώς καμία τους δεν γνώριζε εικόνα με αυτό το ασυνήθιστο όνομα μέσα στη μονή τους.

Όλες κοιτάζονταν με απορία, αλλά ένιωθαν ότι ο πονεμένος αυτός άνθρωπος έλεγε σίγουρα κάποια αληθινή εμπειρία. Η ηγουμένη παρακάλεσε αμέσως τις αδελφές να ψάξουν προσεκτικά τη μονή τους, μήπως υπάρχει εικόνα με αυτή την παράξενη ονομασία. Οι μοναχές αναζήτησαν με προσοχή σε όλους τους χώρους και τελικά βρήκαν την εικόνα κρεμασμένη ξεχασμένη στο πέρασμα από τον ναό προς το σκευοφυλάκιο. Στο πίσω μέρος της εικόνας υπήρχε γραμμένη με αρχαίο χέρι και ρωσικά γράμματα η επιγραφή «Ανεξάντλητο Ποτήριο».

Στην ξεχωριστή εικόνα του οσίου Βαρλαάμ του Σιέρπουχωφ, μαθητή του μητροπολίτη Μόσχας Αλεξίου, ο στρατιώτης αναγνώρισε αμέσως τον σεβάσμιο Γέροντα των ονείρων του. Ο όσιος Βαρλαάμ ήταν ακριβώς εκείνος που τον έσπρωξε με αυστηρή πατρική αγάπη να ξεκινήσει τον δρόμο της σωτηρίας. Έγινε λοιπόν θερμή παράκληση μπροστά στο Ανεξάντλητο Ποτήριο και στον όσιο Βαρλαάμ, με δάκρυα και βαθιά συντριβή καρδιάς. Ο παλαίμαχος επέστρεψε στο σπίτι του εντελώς ελευθερωμένος από το ολέθριο πάθος της μέθης που τον βασάνιζε χρόνια ολόκληρα.

Η είδηση του θαύματος απλώθηκε γρήγορα σαν φωτιά σε ολόκληρη τη ρωσική γη και ξύπνησε τους πάσχοντες από εξαρτήσεις. Άνθρωποι που υπέφεραν από τη μέθη ή από κάθε άλλο πάθος έσπευσαν να ζητήσουν τη βοήθεια της Παναγίας του Ανεξάντλητου Ποτηρίου. Έρχονταν μαζί με τους συγγενείς και τους φίλους τους, ζητώντας από την Υπεραγία Θεοτόκο τη θεραπεία της δουλείας στο πιοτό. Πολλοί επέστρεφαν αργότερα στη μονή για να ευχαριστήσουν την Κυρία τους για το μέγα έλεος που δέχθηκαν.

Η θαυματουργή εικόνα έμεινε στη Μονή της Κυρίας Θεοτόκου μέχρι το χίλια εννιακόσια δεκαεννιά, οπότε η μονή έκλεισε από τους Σοβιετικούς. Τότε η ιερή εικόνα μεταφέρθηκε στον καθεδρικό ναό του αγίου Νικολάου του Λευκού, στην οδό Καλούζσκαγια της Μόσχας. Η περαιτέρω τύχη της αρχικής εικόνας παραμένει άγνωστη μέχρι σήμερα, τόσο στην ιστορική έρευνα όσο και στους πιστούς. Πέρασαν εφτά δεκαετίες σιωπής και διωγμού, μέχρι να αρχίσει η μεγάλη αναβίωση της εκκλησιαστικής ζωής στη ρωσική γη.

Το χίλια εννιακόσια ενενήντα τρία, στη μονή Βισότσκι του Σιέρπουχωφ, φιλοτεχνήθηκε ένα πιστό αντίγραφο της θαυματουργού εικόνας. Δύο χρόνια αργότερα, στην αναγεννημένη Μονή της Κυρίας Θεοτόκου, έγινε και δεύτερο αντίγραφο με την ίδια ευλάβεια και επιμέλεια. Όλες οι αναλογίες και το αρχικό ύφος της εικόνας διατηρήθηκαν με μεγάλη φροντίδα από τους Ρώσους ιερογράφους. Έτσι ξεκίνησε η αναβίωση της τιμής προς το Ανεξάντλητο Ποτήριο, μετά από πολλά χρόνια οδυνηρής αθεΐας στη Σοβιετική Ρωσία.

Σήμερα προσκυνητές από όλη τη Ρωσία και από άλλες χώρες σπεύδουν στο Σιέρπουχωφ να τιμήσουν τη χαριτόβρυτη αυτή εικόνα. Άντρες και γυναίκες κάθε ηλικίας προστρέχουν για παρηγοριά, για τη θεραπεία αγαπημένων προσώπων και για τη δική τους πνευματική ανάκαμψη. Στο Σιέρπουχωφ ψάλλονται τώρα παρακλήσεις, αγρυπνίες και θείες λειτουργίες με κατάνυξη, ενώ τα δάκρυα των πιστών ποτίζουν την αγία της εικόνα. Η εικόνα φημίζεται για τις γρήγορες θεραπείες της σε όσους πάσχουν από αλκοολισμό, ναρκωτικά, κάπνισμα και άλλες σοβαρές εξαρτήσεις της εποχής μας.

Δεν θεραπεύει όμως μόνο το σώμα του ανθρώπου, αλλά οδηγεί τον πιστό στην επίγνωση των αμαρτιών και στην αληθινή μετάνοια. Πολλοί βλέπουν τη ζωή τους να αλλάζει ολόκληρη μετά την επίσκεψή τους και στρέφονται με χαρά στον δρόμο της Εκκλησίας. Τη συγκεκριμένη ημέρα της φανερώσεως κανείς δεν τη γνωρίζει με ακρίβεια, παρά τη φροντισμένη αναζήτηση των ιστορικών της Ρωσικής Εκκλησίας. Στον δέκατο ένατο αιώνα η εορτή της εικόνας τελούνταν στις είκοσι επτά Νοεμβρίου, μαζί με την εικόνα της Παναγίας του Σημείου.

Οι δύο εικόνες έμοιαζαν αρκετά μεταξύ τους ως προς τη γενική εικονογραφική σύνθεση και τη στάση της Θεοτόκου σε δέηση. Στα τέλη του εικοστού αιώνα, μετά την αποκατάσταση της τιμής της εικόνας, η εορτή μεταφέρθηκε στις πέντε Μαΐου. Συνέπεσε δηλαδή με τη μνήμη του οσίου Βαρλαάμ του Σιέρπουχωφ, αφού η φανέρωση της εικόνας έγινε με τη δική του πρεσβεία. Από το χίλια εννιακόσια ενενήντα επτά, με ευλογία του πατριάρχη Αλεξίου του Δευτέρου, η πανηγυρική εορτή τελείται από όλη την Εκκλησία. Έκτοτε το Ανεξάντλητο Ποτήριο γίνεται καθημερινά για χιλιάδες ανθρώπους η πιο αληθινή ελπίδα για ελευθερία από τα σύγχρονα πάθη.