Άγιος Μάρτυς Ιππόλυτος της Ρώμης και οι Συν Αυτώ Μάρτυρες

Στις σκοτεινές νύχτες της παγανιστικής Ρώμης, όταν η αυτοκρατορική οργή του Δεκίου σάρωνε με ανήλεη βία τους χριστιανούς, μια ολόκληρη οικογένεια αναδείχθηκε σε φωτεινό λυχνάρι μαρτυρικής πίστεως. Στους δρόμους της αιώνιας πόλης απλωνόταν ένας διαρκής φόβος και κάθε ομολογητής γνώριζε πως ο επόμενος καλεσμένος στο μαρτύριο μπορούσε να είναι ο ίδιος. Ο μακάριος Ιππόλυτος υπηρετούσε εκείνη την εποχή ως στρατιωτικός διοικητής και ταυτόχρονα ως φύλακας των δεσμωτηρίων της αυτοκρατορικής πρωτεύουσας. Μετά τη μαρτυρική κοίμηση του αρχιδιακόνου Λαυρεντίου, παρέδωσε με σεβασμό στη γη τα πολύαθλα λείψανα του ομολογητή.

Ο Λαυρέντιος είχε γίνει αρχικά κρατούμενός του στη φυλακή και αργότερα μεταβλήθηκε σε πνευματικό δάσκαλό του. Ο Ιππόλυτος επέστρεψε στο σπίτι του μόλις την τρίτη ημέρα μετά την ταφή, βαριά κουρασμένος από τη συγκίνηση. Όλοι οι οικιακοί του, δεκαεννέα άνθρωποι και των δύο φύλων, είχαν ήδη γίνει χριστιανοί από πριν. Είχαν μαθητευθεί στις αλήθειες της πίστεως και είχαν βαπτισθεί με τα ίδια τα χέρια του αγίου Λαυρεντίου. Όλοι μαζί προσευχήθηκαν στο σπίτι και κοινώνησαν των Αχράντων Μυστηρίων του Σώματος και του Αίματος του Χριστού.

Έτοιμοι πια για ό,τι θα ερχόταν εκείνη την ημέρα, ζητούσαν μόνο τη χάρη να μην προδώσουν ποτέ τον Σωτήρα τους. Παρέθεσαν στη συνέχεια απλή τράπεζα για να ενισχύσουν λίγο το σώμα τους και να αναπαυθούν μετά την πνευματική τροφή. Πριν ακόμη προλάβουν να μοιραστούν την τράπεζα του σπιτιού, έφθασαν εκεί απρόσμενα στρατιώτες της αυτοκρατορικής φρουράς. Συνέλαβαν αμέσως τον μακάριο Ιππόλυτο και τον οδήγησαν χωρίς αναβολή ενώπιον του ίδιου του αυτοκράτορος Δεκίου στα ανάκτορα.

Όταν εκείνος τον αντίκρισε, γέλασε σαρκαστικά και τον ρώτησε αν είχε γίνει μάγος για να κλέψει το σώμα του Λαυρεντίου. Ο μακάριος Ιππόλυτος του αποκρίθηκε με μεγάλη παρρησία ότι δεν ήταν μάγος αλλά χριστιανός με όλη του την ψυχή. Τότε ο εξοργισμένος αυτοκράτορας διέταξε να τον χτυπήσουν με πέτρες στο στόμα και να του βγάλουν το χριστιανικό του ένδυμα. Ο άγιος του αντέτεινε ψύχραιμα ότι δεν τον γύμνωσαν αλλά τον ένδυσαν με ένα πολύ τιμιότερο και ωραιότερο ένδυμα.

Όταν ο Δέκιος τον ρώτησε γιατί δεν τιμά πλέον τους θεούς και δεν ντρέπεται για τη γύμνια του, εκείνος του απάντησε σοφά. Δήλωσε με παρρησία πως είναι ντυμένος και σοφός, επειδή φόρεσε τον ίδιο τον Χριστό ως αληθινό ένδυμα της ψυχής του. Πρόσθεσε ότι ήταν παράφρων όταν λάτρευε σαν τον Δέκιο τα δαιμόνια, και γυμνός όταν στερούνταν τη χάρη του Σωτήρος. Ο αυτοκράτορας τότε του πρότεινε επίμονα να θυσιάσει στους θεούς, ώστε να γλυτώσει τα φοβερά βασανιστήρια του Λαυρεντίου.

Ο Ιππόλυτος αναφώνησε με αγία λαχτάρα ότι ευχόταν να αξιωθεί την ίδια μακαρία τύχη του Λαυρεντίου. Είπε στον τύραννο ότι δεν έπρεπε καν να προφέρει εκείνος με τα ακάθαρτα χείλη του το όνομα του αγίου. Ο αυτοκράτορας διέταξε να τον ρίξουν στη γη και να τον βασανίζουν αλύπητα με ξύλινα ραβδιά. Ο γενναίος μάρτυρας του Χριστού φώναζε καθόλη τη διάρκεια των φοβερών βασανιστηρίων μόνο μία φωνή ομολογίας προς τον ουρανό. Επαναλάμβανε αδιάλειπτα και χωρίς κανέναν δισταγμό ότι είναι χριστιανός με ολόκληρη την ύπαρξη και την ψυχή του.

Έπειτα ο Δέκιος διέταξε να σταματήσουν τους ραβδισμούς και να τον σηκώσουν ξανά όρθιο επάνω στη γη. Έδωσε εντολή να τον ντύσουν με τη συνηθισμένη του στρατιωτική στολή και του είπε να θυμηθεί την αυλική τιμή και τα παλιά καθήκοντά του. Ο μακάριος όμως αποκρίθηκε αμέσως με σταθερότητα ότι είναι στρατιώτης μόνο του Χριστού του Σωτήρος της ψυχής του. Δήλωσε με παρρησία ότι επιθυμεί να πεθάνει αποκλειστικά για χάρη του Θεού του και κανενός άλλου επιγείου άρχοντος.

Ο Δέκιος τότε στράφηκε προς τον έπαρχο Βαλεριανό και διέταξε να δημευθεί όλη η περιουσία του Ιππολύτου. Έδωσε επίσης εντολή να βασανιστεί ο ίδιος ο μακάριος Ιππόλυτος μέχρι θανάτου, χωρίς καμία απολύτως επιείκεια ή φειδώ. Την ίδια εκείνη ημέρα οι απεσταλμένοι του Βαλεριανού λεηλάτησαν με μανία την οικία του μακαρίου Ιππολύτου. Μόλις πληροφορήθηκαν ότι υπήρχαν στο σπίτι πιστοί χριστιανοί, ο Βαλεριανός διέταξε να τους φέρουν αμέσως στην παρουσία του.

Ανάμεσα στους χριστιανούς κρατουμένους εκείνους βρισκόταν και η ευσεβής τροφός του αγίου, η μακαρία γερόντισσα Κονκορδία. Ο έπαρχος τους κοίταξε απειλητικά και τους είπε να λυπηθούν τη ζωή τους για να μη χαθούν μαζί με τον κύριό τους. Η μακαρία Κονκορδία του αποκρίθηκε αμέσως με θαυμαστή ανδρεία και ηρωική παρρησία ενώπιον της εκεί εξουσίας του ηγεμόνος. Διακήρυξε ότι προτιμούν με τιμή να πεθάνουν για τη χριστιανική πίστη μαζί με τον κύριό τους.

Πρόσθεσε ότι δεν δέχονται ποτέ να ζήσουν ανάμεσα στους ασεβείς αρνητές χάνοντας την Ορθόδοξη Πίστη τους. Ο Βαλεριανός εξοργίστηκε φοβερά από αυτή την παρρησία και χαρακτήρισε τους δούλους ως πορόπληκτη και αμετανόητη γενιά. Διέταξε αμέσως να βασανίσουν ανηλεώς τη μακαρία Κονκορδία με κασσιτερένιες ράβδους μέχρι την τελευταία αναπνοή της. Κατά τη διάρκεια αυτών των φρικτών βασανιστηρίων, η αγία μάρτυς παρέδωσε χαρμόσυνα το πνεύμα της στον Κύριο.

Δίπλα της βρισκόταν φυλασσόμενος αυστηρά από στρατιώτες και ο ίδιος ο μακάριος Ιππόλυτος, δεμένος αλλά ακλόνητος και προσευχόμενος. Όταν είδε το μαρτυρικό τέλος της αγαπημένης του τροφού, αναφώνησε με ιερή χαρά και ευγνώμονα καρδιά προς τον Κύριο. Ευχαρίστησε τον Κύριο που έστειλε πρώτη στη Βασιλεία του εκείνη που τον είχε αναθρέψει με αγάπη. Έξαλλος ο έπαρχος Βαλεριανός διέταξε να βγάλουν όλους έξω από την πύλη Τιβουρτίνη και να τους θανατώσουν.

Στη διαδρομή προς τον τόπο της εκτελέσεως, ο άγιος Ιππόλυτος ενθάρρυνε τους πιστούς οικείους του με λόγια γαλήνης. Τους είπε να μη φοβούνται καθόλου, επειδή και εκείνος και αυτοί είχαν τον ίδιο μοναδικό Κύριο πάνω από όλους. Όταν έφθασαν στον τόπο του μαρτυρίου, οι στρατιώτες απέτεμαν με τα ξίφη τις κεφαλές όλων μπροστά στα μάτια του Ιππολύτου. Οι ευλογημένοι μάρτυρες αυτοί που δέχθηκαν εκεί το μαρτυρικό στεφάνι από τον Κύριο ήταν δεκαοκτώ άνθρωποι, διαφόρων φύλων και ηλικιών.

Στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβανόταν η αγία Κονκορδία, που είχε ήδη φονευθεί προηγουμένως μέσα στην πόλη. Τον ίδιο τον άγιο Ιππόλυτο, με εντολή του έπαρχου Βαλεριανού, τον έδεσαν με δυνατά σχοινιά πίσω από άγρια άλογα. Τα ζώα τον έσερναν μέσα από πετρώδεις τόπους και ακανθώδεις θάμνους μέχρι να εκπνεύσει στα χέρια του Κυρίου. Ο άγιος μάρτυς Ιππόλυτος έλαβε τον στέφανο μαζί με τους οικιακούς του τη δεκάτη τρίτη Αυγούστου του διακοσίου πενηνταοκτώ.

Το μακάριο μαρτύριό του συνέβη ακριβώς την τρίτη ημέρα μετά τη μαρτυρική κοίμηση του αρχιδιακόνου Λαυρεντίου της Ρώμης. Όταν έπεσε η νύχτα, ήρθαν στον τόπο της εκτελέσεως ο πρεσβύτερος Ιουστίνος μαζί με άλλους πιστούς. Συγκέντρωσαν με σεβασμό τα ιερά σώματα όλων των μαρτύρων και τα ενταφίασαν στον ίδιο εκείνο τόπο. Το άγιο λείψανο της μακαρίας Κονκορδίας όμως δεν μπορούσαν να το βρουν, παρά τις διεξοδικές αναζητήσεις τους μέσα στην πόλη.

Αυτό λύπησε τόσο πολύ τον πρεσβύτερο Ιουστίνο, ώστε ξέσπασε σε δάκρυα ενώπιον της εικόνας του Χριστού. Το τίμιο σώμα της μάρτυρος, με εντολή του τυράννου Βαλεριανού, είχε ριφθεί σε ακάθαρτο τόπο της πόλεως. Ένας χριστιανός ονόματι Ειρηναίος έμαθε από κάποιον στρατιώτη το γεγονός, τρεις ολόκληρες εβδομάδες μετά τον θάνατο του Ιππολύτου. Πήρε μαζί του έναν ακόμη ευσεβή χριστιανό, τον Αβούνδιο, και βγήκαν μαζί τη νύχτα στην επικίνδυνη αναζήτηση του λειψάνου.

Έβγαλαν το ιερό λείψανο, που είχε διατηρηθεί απολύτως άθικτο από την ακαθαρσία, και το έφεραν στον πρεσβύτερο. Ο Ιουστίνος δέχθηκε με χαρά τη μάρτυρα και την ενταφίασε δίπλα στον Ιππόλυτο και τους υπόλοιπους μάρτυρες. Το πρωί όμως το γεγονός έγινε γνωστό στον Βαλεριανό, που εξοργίστηκε ξανά και διέταξε άμεση εκδίκηση. Έδωσε εντολή να συλλάβουν τον Ειρηναίο και τον Αβούνδιο και να τους πετάξουν εκεί από όπου έβγαλαν το λείψανο.

Πνίγηκαν λοιπόν ζωντανοί μέσα στις ακαθαρσίες και πέθαναν μαρτυρικά εκεί στις εικοσιέξι του ίδιου μήνα, λαμβάνοντας τον στέφανο. Ο άγιος Ιουλιανός έβγαλε νύχτα τα λείψανα και τα κήδευσε πλάι στα σεπτά λείψανα του αρχιδιακόνου Λαυρεντίου. Ταις πρεσβείαις των αγίων μαρτύρων Ιππολύτου, Κονκορδίας, Ειρηναίου και Αβουνδίου της Ρώμης, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.