Όσιος Γερμανός ο εν Αλάσκα Θαυματουργός

Στις παγωμένες ακτές του Ειρηνικού, ένας ταπεινός ρώσος μοναχός κάθισε κάτω από τα έλατα ενός νησιού και πρόσευξε για ολόκληρη ήπειρο. Ανάμεσα στις φάλαινες και τους Αλεούτιους ινδιάνους ξεκίνησε η ορθόδοξη ιεραποστολή της Αμερικής, με σιωπηλά βήματα και ξυπόλυτες πατημασιές. Ο όσιος Γερμανός γεννήθηκε γύρω στο χιλιοστό επτακοσιοστό πεντηκοστό έκτο έτος, σε οικογένεια εμπόρων της πόλεως Σερπούχοβ της επαρχίας Μόσχας. Στα δεκαέξι του χρόνια εισήλθε ως δόκιμος στη μονή της Αγίας Τριάδος του Σεργίου, κοντά στον κόλπο της Φινλανδίας.

Εκεί έδειξε νωρίς θερμό ζήλο για την προσευχή, τη νηστεία και την πνευματική ζωή, και αξιώθηκε θαυμαστού σημείου. Παρουσιάστηκε στον λαιμό του ένα μεγάλο και κακόσμο απόστημα, που τον εμπόδιζε να καταπίνει και τον έφερε κοντά στον θάνατο. Δεν κάλεσε γιατρό κανέναν, αλλά κλείστηκε στο κελί του μπροστά σε εικόνα της Παναγίας, χύνοντας θερμά δάκρυα όλη τη νύχτα. Πήρε ένα βρεγμένο πανί, σκούπισε με ευλάβεια το πρόσωπο της Θεοτόκου και έβαλε εκείνο το πανί πάνω στο πρήξιμο.

Είδε σε όνειρο την Παναγία να τον θεραπεύει και ξυπνώντας βρήκε τον λαιμό του ολότελα υγιή χωρίς ίχνος ασθένειας. Έμεινε στην έρημο εκείνη της μονής πέντε με έξι έτη και έπειτα μετοίκησε στη φημισμένη μονή του Βαλαάμ. Στο Βαλαάμ, σκόρπιο πάνω στα νησιά της λίμνης Λαντόγκα, ο νεαρός μοναχός γνώρισε τον σοφό γέροντα Ναζάριο και τα αδέλφια. Πέρασε όλες τις διακονίες με χαρά, και τον έστειλαν στο Σερντομπόλ για την επίβλεψη της εξορύξεως μαρμάρου σε μεγάλο λατομείο.

Επιστρέφοντας στη μονή, ο γέροντας του επέτρεψε να εγκατασταθεί σε ησυχαστήριο μέσα στο δάσος ένα μίλι μακριά από τα κελιά. Στις μεγάλες γιορτές γύριζε πίσω στον ναό, στεκόταν στο αναλόγιο και έψαλλε με γλυκύτατη φωνή τους ύμνους στον Σωτήρα. Όταν ακουμπούσε τις λέξεις «γλυκύτατε Ιησού, σώσον ημάς τους αμαρτωλούς», τα δάκρυα έπεφταν σαν χαλάζι από τα μάτια του. Στα τέλη του δέκατου ογδόου αιώνα η Ρωσία εξαπλώθηκε προς βορρά, και οι ρώσοι έμποροι ανακάλυψαν τις Αλεούτιες νήσους του Ειρηνικού.

Με ευλογία της Ιεράς Συνόδου, ο μητροπολίτης Γαβριήλ ανέθεσε στον γέροντα Ναζάριο να επιλέξει ικανούς μοναχούς για ιεραποστολή. Επιλέχθηκαν δέκα άνδρες, ανάμεσά τους ο αρχιμανδρίτης Ιωσήφ Μπολότοφ, ο ιερομάρτυς Ιουβενάλιος και ο μοναχός Γερμανός. Η αποστολή έφυγε από το Βαλαάμ το χιλιοστό επτακοσιοστό ενενηκοστό τρίτο έτος, με προορισμό τις μακρινές ακτές της βορειοδυτικής Αμερικής. Χιλιάδες ιθαγενών δέχτηκαν με χαρά τον λόγο του Ευαγγελίου από τα στόματα των μοναχών της Ρωσίας.

Χτίστηκε αμέσως μετά ξύλινος ορθόδοξος ναός, και ιδρύθηκε χριστιανικό σχολείο για να μορφώνει τα νεοβαπτισμένα ιθαγενή παιδιά της περιοχής. Όμως τα έξοδα της ιεραποστολής υπήρξαν πολύ βαριά και οι κίνδυνοι θανατηφόροι μέσα στις παγωμένες θάλασσες του Ειρηνικού. Πέντε έτη μόνο μετά την άφιξη, οι πιο ικανοί ιεραπόστολοι άρχισαν να αναχωρούν προς τον Κύριο ένας μετά τον άλλον. Ο αρχιμανδρίτης Ιωάσαφ, που είχε προαχθεί σε πρώτο επίσκοπο για την Αμερική, πνίγηκε στον Ειρηνικό μαζί με όλους τους συντρόφους του πλοίου Φοίνιξ.

Λίγο πριν είχε λάβει το στεφάνι του μαρτυρίου και ο ιερομόναχος Ιουβενάλιος, και οι άλλοι ένας ένας αναπαύθηκαν. Στο τέλος μόνο ο μοναχός Γερμανός έμεινε ζωντανός για να συνεχίσει το έργο του φωτισμού των Αλεούτιων ινδιάνων. Επέλεξε ως τόπο διαμονής του τη νήσο Σπρους, δηλαδή την Ελάτη, που την ονόμασε με ευλάβεια Νέο Βαλαάμ. Η νησίδα ήταν σκεπασμένη από πυκνό δάσος και μέσα από αυτήν έρρεε ένα μικρό ρυάκι προς τη θάλασσα.

Ο όσιος έσκαψε μόνος του στη γη ένα σπήλαιο και έζησε εκεί ολόκληρο το πρώτο καλοκαίρι του σε μεγάλη απομόνωση. Για τον χειμώνα ανέγειρε μικρό κελί δίπλα στο σπήλαιο, και το σπήλαιο το έκανε αργότερα τόπο της ταφής του. Καλλιέργησε μόνος του κήπο, φύτεψε πατάτες, λάχανα και διάφορα λαχανικά, ενώ διατηρούσε μανιτάρια αποξηραμένα ή αλατισμένα. Λίγο πιο πέρα ανέγειρε μικρό ξύλινο εκκλησάκι και έναν ξενώνα με αίθουσα διδασκαλίας για τα παιδιά των ιθαγενών.

Τα ρούχα του ήταν τα ίδια χειμώνα καλοκαίρι, ένα δερμάτινο πουκάμισο από ελάφι που δεν το έβγαζε ποτέ για χρόνια. Πάνω του φορούσε παλιό ρασοζώστηκαμπίσσιο και κουκούλιο, και πορευόταν παντού στη βροχή, στα χιόνια και στο τσουχτερό κρύο. Κρεβάτι του ήταν μικρό παγκάκι με φθαρμένο δέρμα ελαφιού, και προσκέφαλο δύο πλίνθοι κρυμμένες από τους επισκέπτες. Αντί για κουβέρτα σκεπαζόταν με μια ξύλινη σανίδα, την οποία ο ίδιος αποκαλούσε αστειευόμενος «το πάπλωμά μου».

Έτρωγε ελάχιστα, και στο κελί του το μόνο γεύμα ήταν μικρό κομμάτι ψαριού ή λίγα λαχανικά μέσα στη μέρα. Φορούσε αδιάκοπα αλυσίδες δεκαεξακιλά πάνω στο εξαντλημένο από αγρυπνίες και νηστείες σώμα του, για ακόμη μεγαλύτερη ασκητική κακοπάθεια. Ένας μαθητής του Αλεούτιος, ο Ιγνάτιος Αλιγιάγα, μαρτυρούσε ότι κανείς δεν μπορούσε να μιμηθεί τέτοια σκληρή ζωή. Είδαν επίσης τον γέροντα να μεταφέρει με γυμνά πόδια μέσα στον χειμώνα έναν τεράστιο κορμό δέντρου, που χρειαζόταν τέσσερις άντρες.

Όταν τον ρώτησαν αν δεν αισθάνεται μοναξιά μέσα στο δάσος, εκείνος απάντησε ότι ο Θεός και οι άγγελοι είναι παρόντες πάντοτε. Είπε ότι προτιμά να συζητά με τους αγγέλους παρά με τους ανθρώπους, αφού οι ουράνιοι σύντροφοι γεμίζουν αναπαυτικά την καρδιά μέσα στη σιωπή. Τα έλατα του νησιού μάρτυρες της προσευχής, και η αύρα του ωκεανού συντρόφισσα της ψυχής, τον κράτησαν πενήντα έτη μακριά από κάθε εγκόσμια ταραχή. Η αγάπη του οσίου προς τους Αλεούτιους ινδιάνους έφτανε στην ολοκληρωτική αυτοθυσία και την πατρική φροντίδα κάθε ώρα της ημέρας.

Παρακαλούσε τους κυβερνήτες της αποικίας να μην καταπιέζουν τους ιθαγενείς, και έγραψε σπαρακτικές επιστολές στον διοικητή Σίμωνα Γιανόφσκι. Έλεγε στους άρχοντες της Ρωσίας ότι ο νεογέννητος εκείνος λαός έχει ανάγκη από προστασία σαν μικρό νήπιο. Ίδρυσε σχολείο για τα ορφανά παιδιά των Αλεουτίων, και ο ίδιος τους δίδασκε τον νόμο του Θεού και την εκκλησιαστική μουσική. Στα Σαββατοκύριακα και στις γιορτές μάζευε τους ιθαγενείς στο εκκλησάκι κοντά στο κελί του και κήρυττε με γλυκύτητα.

Έψηνε για τα παιδιά μπισκότα και τα κερνούσε γλυκά, γι' αυτό τον αγαπούσαν περισσότερο από κάθε άλλον λευκό. Έμπαινε ως μεσολαβητής σε οικογενειακές διαμάχες, και ειδικά φρόντιζε τη συμφιλίωση των ζευγαριών μέσα στις παγωμένες καλύβες τους. Όταν αμερικανικό πλοίο έφερε επιδημία θανατηφόρας ασθένειας από το Σίτκα στο Κόντιακ, ο όσιος έσπευσε αδιάκοπα στους ασθενείς. Επί έναν ολόκληρο μήνα διέσχιζε τα χωριά, νουθετούσε τους μελλοθανάτους, τους έδινε εξομολόγηση και προσευχόταν δίπλα στα κρεβάτια τους χωρίς ανάπαυση.

Πολλοί άνθρωποι, ακόμη και αξιωματικοί του ναυτικού, μεταστράφηκαν στην αληθινή ορθοδοξία μετά από μακρές πνευματικές συνομιλίες μαζί του. Ο διοικητής Γιανόφσκι ομολόγησε αργότερα ότι μέσω των λόγων του γέροντα έγινε αληθινός χριστιανός από νεωτεριστής ελευθερόφρων. Σε ένα πλοίο που ήρθε από την Πετρούπολη, είκοσι πέντε μορφωμένοι αξιωματικοί συνωμίλησαν με τον μικρόσωμο μοναχό για ολόκληρες ώρες. Τους ρώτησε όλους τι αγαπούν περισσότερο, και κάθε ένας έδωσε τη δική του απάντηση: άλλος πλούτο, άλλος δόξα, άλλος όμορφη γυναίκα.

Ο γέροντας τους εξήγησε με υπομονή ότι όλοι αναζητούν το καλύτερο, και πως ασύγκριτο καλύτερο είναι ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Ομολόγησε ταπεινά ότι ο ίδιος εδώ και σαράντα χρόνια προσπαθεί να αγαπήσει τον Θεό, και ακόμη δεν φτάνει στο τέλειο μέτρο. Έλαβε από τον Κύριο χαρίσματα υπερφυσικά, όπως προφητεία, διάκριση καρδιών και τη φιλία των άγριων ζώων του δάσους. Τάιζε από το χέρι του ένα νυφίτσι με μικρά, που κανείς άλλος δεν μπορούσε να πλησιάσει την εποχή των μωρών της.

Μάζευε γύρω από το κελί πλήθος πουλιά με αποξηραμένο ψάρι, και οι μαθητές του τον είδαν να ταΐζει ακόμη και αρκούδες. Όταν φωτιά απείλησε το νησί, χάραξε με το χέρι του μια λουρίδα στα βρύα και είπε στους πιστούς ότι εκεί θα σταματήσει η πύρινη. Πράγματι, η φωτιά κάηκε ως τη γραμμή και έσβησε, ενώ το πυκνό δάσος πέρα από εκεί έμεινε εντελώς απείραχτο. Όταν ξέσπασε πλημμύρα, έβαλε εικόνα της Παναγίας στην αμμώδη ακτή και διέταξε το νερό να μη φτάσει πιο πάνω από εκείνη.

Προφήτευσε επίσης ότι θα έρθει επίσκοπος στην Αμερική, σε εποχή που κανείς δεν περίμενε τέτοιο ενδεχόμενο, και η προφητεία πραγματοποιήθηκε. Είπε στους μαθητές του ότι μετά τον θάνατό του θα ξεσπάσει επιδημία ευλογιάς και πολλοί Αλεούτιοι θα πεθάνουν τραγικά. Έξι μήνες μετά την κοίμηση πραγματικά ξέσπασε επιδημία, και ο διοικητής αναγκάστηκε να ενώσει τους δώδεκα μικρούς οικισμούς σε επτά μεγαλύτερους. Προφήτευσε ότι το νησί Σπρους δεν θα μείνει χωρίς μοναχούς, αλλά θα έρθει κάποτε μοναχός σαν αυτόν να εγκατασταθεί στον τόπο της ασκήσεως.

Στον δωδεκάχρονο Κωνσταντίνο είπε με γλυκύτητα ότι κάποτε στον τόπο εκείνον θα ιδρυθεί ολόκληρο μοναστήρι προς δόξαν Θεού. Το παιδί δεν κατανοούσε τα λόγια εκείνη τη στιγμή, όμως αργότερα θυμόταν τη συζήτηση ολόκληρη με ζωντανή ευκρίνεια. Στον Ιγνάτιο Αλιγιάγα φανέρωσε ότι τριάντα χρόνια μετά τον θάνατό του θα πέθαιναν όλοι οι σύγχρονοί του, και μόνο εκείνος θα ζούσε. Στις είκοσι πέντε Δεκεμβρίου του χιλιοστού οκτακοσιοστού τριακοστού εβδόμου έτους, ζήτησε να ανάψουν κερί και να αναγνωστούν οι Πράξεις.

Σε λίγη ώρα είπε δοξολογώντας τον Κύριο και μετά από μια εβδομάδα, με ξανανοιγμένα κεριά και ανάγνωση των Πράξεων, ακούμπησε το κεφάλι στον μαθητή Γεράσιμο. Το κελί γέμισε γλυκιά ευωδία και το πρόσωπό του έλαμψε, καθώς παρέδιδε το πνεύμα του στον Κύριο σε ηλικία ογδόντα ενός ετών. Όταν στάλθηκε η είδηση στο λιμάνι, ο διοικητής Κασέβαρωφ απαγόρευσε την ταφή μέχρι την άφιξή του με ιερέα κατάλληλο. Όμως ξέσπασε φοβερή θύελλα και κανείς δεν τόλμησε να αρμενίσει για τέσσερις εβδομάδες ολόκληρες απέναντι από το λιμάνι.

Το σώμα του οσίου παρέμεινε ένα μήνα ολόκληρο στο σπίτι των μαθητών χωρίς αλλοίωση και χωρίς δυσοσμία. Τελικά οι Αλεούτιοι του νησιού έθαψαν μόνοι τους τον γέροντά τους, και μόλις τέλειωσε η ταφή ο άνεμος καταλάγιασε. Πάνω από το χωριό Καταΐ φάνηκε ένας ασυνήθιστος στύλος φωτός που ανέβαινε από τη νήσο Σπρους ως τον ουρανό. Σε διάφορα μέρη της Αλάσκας οι κάτοικοι έβλεπαν ταυτόχρονα την ίδια λάμψη και κατάλαβαν ότι ο πατέρας Γερμανός είχε αναχωρήσει.

Σε ένα οικισμό του νησιού Αφόγκνακ είδαν όραμα: άνθρωπο να ανυψώνεται από τη Σπρους προς τα σύννεφα μέσα στη νύχτα. Πέντε χρόνια αργότερα, ο αρχιεπίσκοπος Ινοκέντιος της Καμτσάτκας ταξίδευε με ιστιοφόρο σε επικίνδυνη θύελλα κοντά στο Κόντιακ. Στράφηκε προς το νησί λέγοντας ότι αν ο πάτερ Γερμανός έχει χάρη ενώπιον του Θεού, ας αλλάξει ο άνεμος. Μέσα σε δεκαπέντε λεπτά ο άνεμος έγινε ευνοϊκός, και ο αρχιεπίσκοπος έφτασε σώος και τέλεσε μνημόσυνο στον τάφο.

Ταις πρεσβείαις του οσίου Γερμανού του εν Αλάσκα θαυματουργού, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.