Στις φλεγόμενες πυρές των διωγμών του Διοκλητιανού, η ανθρώπινη βία προσπαθούσε να κάμψει τη χριστιανική ομολογία. Τότε δεκαπέντε γενναίοι ομολογητές της Λυκίας στάθηκαν αμετακίνητοι ως ζωντανές κιονοστήλες της ορθόδοξης πίστεως ενώπιον του τυράννου. Οι Άγιοι Μάρτυρες Τρόφιμος και Θεόφιλος μαρτύρησαν στα χρόνια της βασιλείας του διώκτου αυτοκράτορος Διοκλητιανού, σε εποχή φοβερών διωγμών κατά της εκκλησίας. Μαζί τους έπασχαν επίσης δεκατρείς ακόμη πιστοί δούλοι και αληθινοί ομολογητές του Χριστού, σχηματίζοντας έναν ολόκληρο όμιλο μαρτύρων στο μαρτυρικό στάδιο.

Συνελήφθησαν όλοι μαζί από τις ρωμαϊκές αρχές της Λυκίας και οδηγήθηκαν με βία ενώπιον του ασεβούς δικαστού των ειδωλολατρών. Οι μάρτυρες παρουσιάστηκαν με γενναιότητα στο δικαστήριο και ομολόγησαν με παρρησία την αληθινή χριστιανική πίστη τους ενώπιον των κριτών. Αρνήθηκαν να υποταχθούν στις διαταγές του ανήθικου τυράννου και δεν προσέφεραν θυσίες στα άψυχα παγανιστικά είδωλα της εποχής τους. Δεν θέλησαν επ ουδενί να αρνηθούν τον Κύριο Ιησού Χριστό, ακόμη και υπό το βάρος των απάνθρωπων βασανιστηρίων του δικαστηρίου.

Ο τύραννος έδωσε εντολή να τους κρεμάσουν στο μαρτυρικό ξύλο για περαιτέρω ανάκριση και βασανισμό κάθε ομολογητή της πίστεως. Στη συνέχεια οι ειδωλολάτρες δήμιοι άρχισαν να σχίζουν τη σάρκα τους με αιχμηρά σιδερικά εργαλεία και άγρια δόντια. Η σαρκική φύση των μαρτύρων δεν λύγισε ούτε με τα οξύτερα βασανιστήρια της φυλακής και του δικαστικού στρατοπέδου των διωκτών. Οι παγανιστές πέταξαν επίσης ογκώδεις πέτρες κατά των αθλητών της πίστεως, προσπαθώντας να τους κάμψουν με τη φοβερή σωματική οδύνη του ξυλισμού.

Επειδή οι μάρτυρες παρέμεναν αμετακίνητοι στην ομολογία τους, οι σκληροί δήμιοι έσπασαν τα γόνατα και τα πόδια τους σχεδόν εντελώς. Στο τέλος τους έριξαν όλους μαζί στη φλεγόμενη πυρά μέσα στην αγορά, για να τους εξαφανίσουν με την αμείλικτη φωτιά. Όμως με την παντοδύναμο χάρη του Θεού οι άγιοι διατηρήθηκαν ακέραιοι και αβλαβείς μέσα στις φοβερές φλόγες της πυράς. Βγήκαν τελικά από τη φωτιά χωρίς καμία βλάβη, και δοξολογούσαν με μεγαλύτερη χαρά τον αναστάντα Χριστό μέσα στους πάντες.

Ο τύραννος εξαγριώθηκε ακόμη περισσότερο από αυτό το θαύμα, διότι μη μπορώντας να κάμψει τη θέλησή τους, εξαντλήθηκε ολοσχερώς. Έδωσε εντολή να τους θανατώσουν τελικά με τη σπάθα, αποκεφαλίζοντας τα τίμια κεφάλια τους ενώπιον του παγανιστικού πλήθους. Τα κεφάλια των μαρτύρων κόπηκαν προς τιμήν και δόξα της Κεφαλής όλης της Εκκλησίας, του Κυρίου Ιησού Χριστού. Άγιοι Μάρτυρες Τρόφιμε και Θεόφιλε, μαζί με τους δεκατρείς συναθλητές σας, πρεσβεύσατε υπέρ ημών στον Κύριο Ιησού Χριστό, αμήν.