Στην ευλογημένη γη της παλαιάς ορθόδοξης Γεωργίας αναδείχθηκε με δάκρυα και αίμα ο Άγιος Ηλίας Τσαβτσαβάτζε, ο επονομαζόμενος «Δίκαιος». Ονομάστηκε ξεχωριστά ως «ο Άστεπτος Βασιλιάς της Γεωργίας», αλλά και ως «ο Πατέρας του Έθνους», λόγω της σπουδαίας του προσφοράς. Καταγόταν από την παλαιά ευγενική οικογένεια Τσαβτσαβάτζε, μια από τις περιφανέστερες οικογένειες ολόκληρης της παλαιάς ορθόδοξης γεωργιανής γης. Γεννήθηκε στις είκοσι επτά Οκτωβρίου του χιλίων οκτακοσίων τριάντα επτά, στο μικρό χωριό Κβαρέλι της παλαιάς περιοχής Καχέτι.

Έλαβε τη βασική του εκπαίδευση μέσα στο πατρικό σπίτι, με την ευλαβική φροντίδα της ευλογημένης μητέρας του. Η μητέρα του τον δίδαξε με αγάπη την ανάγνωση και τη γραφή, την προσευχή και τον νόμο του ζώντος Θεού. Όταν έφτασε σε ηλικία οκτώ ετών, ο νεαρός Ηλίας στάλθηκε για ανώτερη μόρφωση στον σπουδαίο Αρχιδιάκονο Νικολόζ Σεπασβίλι του Κβαρέλι. Τα ευλογημένα αυτά χρόνια άφησαν ανεξάλειπτη πνευματική σφραγίδα μέσα στη ψυχή του ευλαβούς νεαρού Ηλία της Γεωργίας.

Στη συνέχεια ο νεαρός Ηλίας συνέχισε με ζήλο τις σπουδές του σε ένα ξεχωριστό οικοτροφείο της φημισμένης παλαιάς πόλεως Τιφλίδας. Αργότερα μεταφέρθηκε στο επίσημο γυμνάσιο των αρχόντων της παλαιάς γεωργιανής αυτοκρατορίας, σημειώνοντας ξεχωριστή ακαδημαϊκή πρόοδο και πνευματική επίδοση. Όταν οι γονείς του απεβίωσαν σε νεαρή ηλικία, ο Ηλίας και τα ορφανά αδέλφια του εμπιστεύθηκαν στη φροντίδα της θείας τους Μακρίνας. Η ευσεβής Μακρίνα τα ανέλαβε με μητρική στοργή, συνεχίζοντας με αγάπη την ορθόδοξη ανατροφή τους και την παροχή ασφαλούς οικίας.

Στο έτος χίλια οκτακόσια πενήντα επτά ο νεαρός Ηλίας ενεγράφη στη φημισμένη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αγίας Πετρουπόλεως. Στους ευλογημένους φοιτητικούς αυτούς χρόνους διάβασε άπληστα και αγωνίστηκε σταθερά για να βελτιώσει τον εαυτό του ως ώριμη ορθόδοξη προσωπικότητα. Φυλάχθηκε ξεχωριστά από τη μελέτη της παλαιάς γεωργιανής ιστορίας, και ξόδεψε αμέτρητες ώρες στα αρχεία της Αγίας Πετρουπόλεως. Αναζητούσε με βαθύ πνευματικό πόθο παλαιά γεωργιανά κείμενα και χειρόγραφα, που τίμησαν την ορθόδοξη παράδοση του γένους του.

Οι ακαδημαϊκές του επιδόσεις στις σπουδές υπήρξαν εξαίρετες και υποδειγματικές, ξεπερνώντας πολύ τους συμφοιτητές του στη Νομική Σχολή. Δεν τον ενδιέφερε όμως καθόλου να λάβει το επίσημο νομικό δίπλωμα από την παλαιά αυτή σχολή της Νομικής. Στο τέταρτο έτος των σπουδών του εγκατέλειψε επομένως οριστικά το πρόγραμμα και επέστρεψε με χαρά στην παλαιά πατρίδα του. Ο Ηλίας πίστευε ακράδαντα ότι ένα έθνος, το οποίο ξεχνά την ιστορία της παλαιάς του παράδοσης, μοιάζει με ταπεινό ζητιάνο.

Όπως ο επαίτης δεν γνωρίζει το δικό του παρελθόν ούτε γνωρίζει πού βαδίζει, έτσι και το έθνος χάνει τη συνείδησή του. Για τον λόγο αυτόν αγωνίστηκε σθεναρά να εμπνεύσει τους συμπατριώτες του με τις παλαιές δόξες της ορθόδοξης γεωργιανής γης. Έκανε γνωστή τη στερεή πίστη των προγόνων στη χριστιανική Πίστη και στη γεωργιανή ορθόδοξη παράδοση των αιώνων. Η αποκατάσταση της εθνικής ανεξαρτησίας και της αυτοκεφαλίας της παλαιάς Γεωργιανής Εκκλησίας υπήρξε ο κορυφαίος στόχος ολόκληρης της ζωής του.

Ως μέσο για την επίτευξη αυτών των ιερών στόχων, ο Ηλίας ανέλαβε με θέρμη το σπουδαίο έργο του ορθόδοξου ιστορικού. Πραγματοποίησε εντατική και εκτεταμένη ιστορική έρευνα, και αποκάλυψε τους ιστορικούς που είχαν παραποιήσει την αλήθεια της γεωργιανής ιστορίας. Ξεσκέπασε επίσης όσους είχαν ατιμάσει με ψεύτικα ιστορικά στοιχεία την παλαιά αξιοπρέπεια του γεωργιανού ορθόδοξου γένους και την παράδοσή του. Ο σπουδαίος αυτός φιλόσοφος, συγγραφέας και ιστορικός επαναλάμβανε συχνά μια ξεχωριστή χαρακτηριστική ρήση με βαθιά εθνική αλήθεια.

Έλεγε ότι ένα έθνος, του οποίου η γλώσσα διαφθείρεται, δεν δύναται πλέον να υπάρχει ως ξεχωριστό έθνος. Νοιάστηκε βαθιά για την παλαιά γεωργιανή γλώσσα, και αγωνίστηκε για να παραμένει η κύρια γλώσσα διδασκαλίας στα σχολεία. Με τον πατριωτικό του ζήλο ενέπνευσε πολλούς συμπατριώτες, και ίδρυσε τη σπουδαία Εταιρεία Διαδόσεως της Γραφής στους Γεωργιανούς. Ίδρυσε επίσης ένα ξεχωριστό αποθετήριο γεωργιανών χειρογράφων και αρχαιοτήτων, με ξεχωριστή πνευματική και πολιτιστική σημασία για το γεωργιανό γένος.

Παράλληλα ξεκίνησε ένα σπουδαίο πνευματικό κίνημα για την καταγραφή των προφορικών λαϊκών παραδόσεων του ευλογημένου γεωργιανού γένους. Βοήθησε επίσης ενεργά στην ίδρυση της Γεωργιανής Αγροτικής Τράπεζας, που στήριξε τους πτωχούς αγρότες της παλαιάς πατρίδας του. Ο Ηλίας ο Δίκαιος επαναλάμβανε ότι το γεωργιανό γένος κληρονόμησε τρεις θεϊκές δωρεές από τους ορθόδοξους προγόνους του. Οι τρεις θεϊκές αυτές δωρεές, σύμφωνα με τα ευλογημένα του λόγια, είναι η μητρική πατρίδα, η μητρική γλώσσα και η ορθόδοξη Πίστη.

Ρωτούσε με πνευματική παρρησία αν δεν μπορέσει το γεωργιανό γένος να προστατεύσει αυτές τις θεϊκές δωρεές, ποια ανθρώπινη αξία θα τους απομείνει. Όμως οι σπουδαίες δίκαιες πράξεις του Ηλία αποτέλεσαν ολοκληρωτική προσβολή για τους νέους άθεους ιδεολόγους της εποχής του. Έτσι οι αιμοδιψείς αυτοί άνθρωποι σχεδίασαν με δολιότητα τη φοβερή δολοφονία του γενναίου ιεράρχη του γεωργιανού πνεύματος. Στις τριάντα Αυγούστου του χιλίων εννιακοσίων επτά, ο Ηλίας Τσαβτσαβάτζε με τη σύζυγό του Όλγα Γκουραμισβίλι ξεκινούσαν ταξίδι.

Ξεκίνησαν από την παλαιά Τιφλίδα με κατεύθυνση το αγαπημένο τους χωριό Σαγκουράμο, μέσα από τον δρόμο της Μτσχέτα. Η άμαξά τους όμως σταμάτησε ξαφνικά απότομα έξω από τη Μτσχέτα, κοντά στο μυστηριώδες παλαιό δάσος Τσιτσαμούρι. Εκεί τους περίμεναν αιμοδιψείς ένοπλοι σοσιαλδημοκράτες αναρχικοί, οι οποίοι όρμησαν εναντίον τους και τους πυροβόλησαν αμέσως. Ο γενναίος Ηλίας έλαβε αμέσως τον στέφανο του ένδοξου μαρτυρίου, σφραγίζοντας με αίμα την υπεράσπιση της ορθόδοξης πατρίδας του.

Το Στρατιωτικό Δικαστήριο του Καυκάσου καταδίκασε με αυστηρότητα τους δολοφόνους του Αγίου Ηλία σε θάνατο δια απαγχονισμού. Η σύζυγος όμως Όλγα ζήτησε από τον γενικό κυβερνήτη να συγχωρήσει με αγάπη τους δολοφόνους του ευσεβούς συζύγου της. Η Όλγα ισχυρίστηκε ότι, εάν ο Ηλίας είχε επιβιώσει του δολοφονικού πυροβολισμού, θα είχε αναμφίβολα κάνει ακριβώς το ίδιο πράγμα. Διότι ο ευσεβής Ηλίας θεωρούσε με χριστιανική αγάπη ότι οι δολοφόνοι του ήταν οι «άτυχοι αδελφοί» του που είχαν παραστρατήσει.

Πράγματι ο Ηλίας είχε ήδη συγχωρήσει με χριστιανικό φρόνημα τους μελλοντικούς δολοφόνους του πολύ πιο πριν από τη φοβερή τραγωδία. Στο προφητικό του ποίημα «Προσευχή» έγραψε: «Πατέρα μας, που είσαι στους ουρανούς, με κατάνυξη στέκομαι μπροστά σου». Συνέχιζε ο Ηλίας λέγοντας: «Δεν ζητώ ούτε πλούτο ούτε δόξα, και δεν θα κατεβάσω την ιερή προσευχή μου σε επίγεια πράγματα». Ο Άγιος ζητούσε να αναπαυθεί η ψυχή του στον ουρανό, και η καρδιά του να ακτινοβολεί την αγάπη που ο Θεός έχει διακηρύξει.

Παρακαλούσε ο γενναίος Ηλίας να μπορεί να ζητήσει συγχώρεση από τους εχθρούς του, ακόμη κι αν τον τρυπήσουν στην καρδιά. Τέλειωνε με τη συγκλονιστική, χριστομίμητη και αλησμόνητη προσευχή: «Συγχώρεσέ τους, Κύριε, διότι δεν ξέρουν τι κάνουν». Στο έτος χίλια εννιακόσια ογδόντα επτά η Ιερά Σύνοδος της Γεωργιανής Ορθόδοξης Εκκλησίας εξέτασε τις σπουδαίες πράξεις του Ηλία. Αποφάσισε ομόφωνα ότι ο γενναίος Ηλίας ήταν επάξιος να συγκαταριθμηθεί στους Αγίους της παλαιάς ορθόδοξης Γεωργιανής Εκκλησίας.

Έτσι ο γενναίος μάρτυρας ανακηρύχθηκε επίσημα και πανηγυρικά ως «Άγιος Ηλίας ο Δίκαιος» της παλαιάς ορθόδοξης γεωργιανής Εκκλησίας. Με τις θερμές πρεσβείες του Αγίου Ηλία οι ορθόδοξοι πιστοί ζητούν τη χάρη της φιλοπατρίας, της ευσέβειας και της χριστιανικής συγχώρεσης.