Ανάμνηση του Θαύματος της Αγίας Ευφημίας

Στη φωτεινή πόλη της Χαλκηδόνος, μέσα στα ευλογημένα εδάφη της Βιθυνίας απέναντι από την Κωνσταντινούπολη, αναδείχθηκε η Αγία Ευφημία η Πανεύφημη Μεγαλομάρτυς. Η μακαρία αυτή Μεγαλομάρτυς γεννήθηκε, ανατράφηκε και στεφανώθηκε με το ένδοξο μαρτύριο στη φωτεινή γενέτειρά της Χαλκηδόνα. Μαρτύρησε κατά την σκληρή εποχή της βασιλείας του Διοκλητιανού, την δέκατη έκτη ημέρα του μηνός Σεπτεμβρίου. Σήμερα όμως η Εκκλησία μνημονεύει το μεγάλο θαύμα που έγινε από τα τίμια λείψανά της κατά τη Δ Οικουμενική Σύνοδο.

Η Σύνοδος αυτή συνεκλήθη στη Χαλκηδόνα από τους ευσεβείς αυτοκράτορες Μαρκιανό και Πουλχερία για την καταπολέμηση της αιρέσεως. Συγκλήθηκε με σκοπό την καταδίκη της αιρετικής διδασκαλίας του Διοσκόρου, πατριάρχου Αλεξανδρείας, και του Ευτυχούς, αρχιμανδρίτου Κωνσταντινουπόλεως. Οι δύο αυτοί ασεβείς αιρετικοί εδίδασκαν ότι η ανθρώπινη φύση του Σωτήρος Χριστού είχε απορροφηθεί από τη θεία φύση. Με τον τρόπο αυτό συνέχεαν τις δύο φύσεις του Σωτήρος, βλασφημώντας τη μεγάλη οικονομία της σαρκώσεως.

Η ορθή πίστη της Εκκλησίας απαιτούσε σαφή ομολογία ότι ο Σωτήρας Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος. Οι αιρετικοί παρέσυραν στην πλάνη τους πολλούς κληρικούς και λαϊκούς, ακόμη και αυλικούς, με υψηλή θέση. Η Εκκλησία βρισκόταν σε φοβερή ταραχή και χρειαζόταν επειγόντως μία οικουμενική σύναξη επισκόπων για την κατοχύρωση της αληθείας. Η Δ Οικουμενική Σύνοδος συγκεντρώθηκε με μεγάλη ευσέβεια κατά το έτος τετρακόσια πενήντα μετά Χριστόν στη μεγαλόπολη Χαλκηδόνα.

Συνάχθηκαν εξακόσιοι τριάντα ευλαβείς πατέρες, ανάμεσα στους οποίους ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ανατόλιος και οι αντιπρόσωποι του πάπα Λέοντος. Η σύνοδος συνεδρίαζε μέσα στη μεγάλη και μεγαλοπρεπή εκκλησία της Αγίας Ευφημίας, η οποία βρισκόταν στα προάστια της πόλεως. Ο ναός αυτός ήταν αρκετά ευρύχωρος για να φιλοξενήσει το πλήθος των αρχιερέων και του λαού της Εκκλησίας. Μέσα στην εκκλησία αυτή αναπαύονταν τα τίμια λείψανα της Μεγαλομάρτυρος Ευφημίας, από τα οποία γίνονταν θαυμαστά σημεία.

Κάθε χρόνο κατά την ημέρα της μνήμης της έρρεε από τα ιερά λείψανα φρέσκο μυρόπνοο αίμα. Πολλά ήταν επίσης τα φανερώματα και οι θαυμαστές εμφανίσεις της Αγίας Ευφημίας στους ευλαβείς προσκυνητές της Εκκλησίας. Στη μεγάλη σύνοδο γίνονταν πολλές δογματικές συζητήσεις και έντονες διαφωνίες μεταξύ των ορθοδόξων πατέρων και των αιρετικών αρχιερέων. Οι ασεβείς αιρετικοί δεν δέχονταν με κανένα τρόπο την ορθόδοξη διδασκαλία περί των δύο φύσεων του Σωτήρος.

Έπειτα από πολλές ώρες φιλονικίας και ατελέσφορων διαλόγων, ο πατριάρχης Ανατόλιος έλαβε μία θεοφώτιστη και εμπνευσμένη πρόταση. Η πρόταση αυτή θα οδηγούσε σε ένα μεγάλο και ένδοξο θαύμα, μέσω της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Ευφημίας της Πανευφήμου. Η Εκκλησία ολόκληρη περίμενε με βαθιά αγωνία και ζωντανή ελπίδα την ώρα της θείας φανερώσεως της αλήθειας. Ο πατριάρχης Ανατόλιος συμβουλεύθηκε με τους άλλους ευλαβείς πατέρες της συνόδου και πρότεινε μία θαυμαστή λύση στους αιρετικούς.

Πρότεινε να γράψουν οι αιρετικοί την ομολογία της πίστεώς τους σε χωριστό ειλητάριο και αντίστοιχα οι ορθόδοξοι το δικό τους. Στη συνέχεια θα τοποθετούσαν τα δύο σφραγισμένα ειλητάρια μέσα στον τάφο επάνω στο τίμιο στήθος της Μεγαλομάρτυρος. Έπειτα θα νήστευαν με προσευχή για τρεις ολόκληρες ημέρες, ώστε ο Θεός να φανερώσει την αληθινή πίστη. Όλοι οι παρόντες πατέρες της οικουμενικής συνόδου επιδοκίμασαν ομόθυμα τη θεοφώτιστη συμβουλή του πατριάρχη Ανατολίου με μεγάλη χαρά.

Έγραψαν αμέσως τα δύο ειλητάρια, σφράγισαν το καθένα με τη δική του σφραγίδα και άνοιξαν με ευλάβεια τον τάφο. Τοποθέτησαν τα δύο ειλητάρια επάνω στο στήθος της Αγίας και έκλεισαν τον τάφο με τη μεγάλη μαρμάρινη πλάκα. Έβαλαν επάνω τη βασιλική σφραγίδα του αυτοκράτορα και τοποθέτησαν φύλακες, ώστε να μην παραβιαστεί ο τάφος. Καθόλη τη διάρκεια των τριών ημερών νήστευαν με προσευχή και ικετεύαν θερμά τον φιλάνθρωπο Σωτήρα Χριστό.

Στις τέσσερις ολόκληρες ημέρες προσμονής, η ψυχή όλων των πιστών ήταν γεμάτη ελπίδα και θεία αγωνία. Όλοι οι κάτοικοι της Χαλκηδόνος συμμετείχαν σιωπηλά στην προσευχή των πατέρων και ικέτευαν τον Σωτήρα Χριστό. Πολλοί από τους ευσεβείς πιστούς νήστευαν επίσης μαζί με τους πατέρες αναμένοντας με ευλάβεια τη φανέρωση της αλήθειας. Όταν ξημέρωσε η τέταρτη ημέρα, ο ευσεβής αυτοκράτορας Μαρκιανός με όλους τους πατέρες της συνόδου ήλθαν στον τάφο της Αγίας.

Αφαίρεσαν με προσοχή τη βασιλική σφραγίδα και άνοιξαν τον ιερό τάφο της Μεγαλομάρτυρος, για να δουν το αποτέλεσμα. Τότε εμφανίστηκε στους πάντες ένα θαυμαστό και ανερμήνευτο σημείο της θείας αληθείας προς τους ορθοδόξους και τους αιρετικούς. Η Αγία Ευφημία κρατούσε στο δεξί της χέρι το ορθόδοξο ειλητάριο, σφιγμένο στους κόλπους της σαν να ήθελε να το κρύψει στην καρδιά. Το αιρετικό ειλητάριο κειτόταν περιφρονημένο κάτω στα πόδια της Αγίας Ευφημίας, ως απόδειξη της θείας απορρίψεως της πλάνης.

Το ακόμη πιο θαυμαστό ήταν ότι η Αγία ως ζωντανή τέντωσε το χέρι της και έδωσε το ειλητάριο. Παρέδωσε με τα ίδια της τα χέρια το ορθόδοξο ειλητάριο στον αυτοκράτορα και στον πατριάρχη Ανατόλιο. Όλοι οι παρόντες πατέρες δοξολόγησαν τότε ασταμάτητα τον φιλάνθρωπο Θεό και έψαλλαν ευχαριστήριους ύμνους προς τιμήν της Μεγαλομάρτυρος. Επικύρωσαν αμέσως την ορθόδοξη πίστη ως φανερωμένη από τον φιλάνθρωπο Θεό διά της Αγίας ενδόξου Μεγαλομάρτυρος Ευφημίας.

Πολλοί από τους αιρετικούς είδαν το θαυμαστό σημείο και επέστρεψαν στην ορθή πίστη με μεγάλη μετάνοια. Όσοι παρέμειναν αμετανόητοι αιρετικοί καθαιρέθηκαν από τη σύνοδο και εξορίστηκαν μακριά από την Εκκλησία ως φοβερό παράδειγμα. Από τότε οι ιεροί αγιογράφοι άρχισαν να εικονίζουν στις άγιες εικόνες την Μεγαλομάρτυρα Ευφημία με ειλητάριο στο δεξί της χέρι. Η εικονογραφία αυτή έγινε προς αιώνια ανάμνηση του ένδοξου θαύματος της κατά τη μεγάλη Σύνοδο της Χαλκηδόνος.

Η Αγία Ευφημία συνέχισε να επιτελεί πολλά θαύματα και να αναβλύζει μύρο και αίμα από τα τίμια λείψανά της. Όταν αργότερα έγινε η περσική επιδρομή κατά τη βασιλεία του Ηρακλείου, οι βάρβαροι λεηλάτησαν τη Χαλκηδόνα. Προσπάθησαν να ανοίξουν τον τάφο της Αγίας και να καταστρέψουν τα τίμια λείψανά της με βία και φωτιά. Όμως η μεγάλη μαρμάρινη πλάκα του τάφου δεν μετακινήθηκε ούτε λίγο και τα ξύλα κάηκαν χωρίς αποτέλεσμα. Έτσι ο φιλάνθρωπος Σωτήρας Θεός έδειξε με νέο θαύμα την αγιότητα της εκλεκτής του Μάρτυρος Ευφημίας.

Μετά την αποχώρηση των Περσών ο ευσεβής αυτοκράτορας μετέφερε με μεγάλες τιμές τα τίμια λείψανα στην Κωνσταντινούπολη. Έχτισε εκεί κοντά στον ιππόδρομο μεγαλοπρεπή ναό προς τιμήν της Αγίας, παρόμοιο με τον ναό της Χαλκηδόνος. Από τα τίμια λείψανα συνέχιζαν να γίνονται θαύματα και να αναβλύζει το μυρόπνοο αίμα της ενδόξου Μάρτυρος Ευφημίας. Έτσι και η βασιλεύουσα Κωνσταντινούπολη γέμισε από τη χάρη της Αγίας, αποκτώντας έναν μεγάλο ουράνιο φύλακα και προστάτη.

Πέρασαν πολλά χρόνια και ο ασεβής αυτοκράτορας Λέων ο Ίσαυρος ξεκίνησε την αιρετική εικονομαχία στην Εκκλησία. Παρά τις προσπάθειές του εναντίον των ιερών εικόνων, ο ασεβής αυτός φοβόταν τη λαϊκή αντίδραση για τα λείψανα της Αγίας. Έτσι κατέβηκε νύχτα κρυφά στον ναό με τους αιρετικούς συνεργούς του και άνοιξε με κρυφό τρόπο τον τάφο. Έκλεψε με αυθάδεια τα τίμια λείψανα της Αγίας και τα μετέφερε κρυφά σε ένα δωμάτιο του βασιλικού παλατιού του.

Αργότερα ο ασεβής αυτός βασιλιάς τα έβαλε σε κιβώτιο και τα έριξε με αυθάδεια στα ταραγμένα νερά της θαλάσσης. Όμως τα τίμια λείψανα οδηγήθηκαν θαυμαστώς στο νησί της Λήμνου, όπου τα παρέλαβαν δύο ευσεβείς αδελφοί ναυτικοί. Οι δύο αδελφοί Σέργιος και Σέργων έκτισαν εκεί ναό και έθαψαν με ευλάβεια τα τίμια λείψανα της Αγίας. Όταν αργότερα η αυτοκράτειρα Ειρήνη αποκατέστησε την ορθή πίστη, αναζήτησε με ζήλο τα τίμια λείψανα της Αγίας.

Με θαυμαστό τρόπο φανερώθηκε ο τόπος της κρύψεως και τα ιερά λείψανα μεταφέρθηκαν με τιμές στη βασιλεύουσα Κωνσταντινούπολη. Σήμερα τα τίμια λείψανα της Αγίας Ευφημίας τιμώνται στον πατριαρχικό ναό του Φαναρίου ως πολύτιμος θησαυρός. Ας έχουμε τις θερμές πρεσβείες της Αγίας ενδόξου Μεγαλομάρτυρος Ευφημίας της Πανευφήμου σε όλη μας τη ζωή. Αμήν, γένοιτο Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός μας, διά πρεσβειών της αγίας σου Μάρτυρος ελέησον ημάς.