Ταφή του Αγίου Πρίγκιπα Ανδρέα του Μπογκολιούμπσκι

Ένας θεόφιλος πρίγκιπας έγινε μάρτυρας στο σπίτι του από τους ίδιους τους πιστούς του δούλους και ευγενείς. Ο Άγιος Πρίγκιπας Ανδρέας ο Μπογκολιούμπσκι ήταν εγγονός του ένδοξου Βλαδιμίρου του Μονομάχου, σεμνός γαλάτης της Ορθοδόξου Ρωσίας. Ήταν υιός του Γιούρι Ντολγκορούκι και μιας πολοβετσιανής πριγκίπισσας, που στο άγιο βάπτισμα έλαβε το όνομα Μαρία. Από τη νεαρή του ηλικία τον αποκαλούσαν φιλόθεο, για την βαθιά προσοχή του στην προσευχή και την επιμέλειά του στις εκκλησιαστικές ακολουθίες.

Συνήθιζε να προσφέρει κρυφές προσευχές προς τον Θεό, με ταπείνωση και κατάνυξη μέσα στην καρδιά του. Από τον παππού του Βλαδίμηρο τον Μονομάχο κληρονόμησε μεγάλη πνευματική περισυλλογή και αγάπη για τον Λόγο του Θεού. Είχε τη συνήθεια να προστρέχει στις θείες Γραφές για όλες τις δυσχέρειες και αμφιβολίες της επίγειας ζωής. Ως γενναίος πολεμιστής της Ρωσίας συμμετείχε με γενναιότητα στις πολλές στρατιωτικές εκστρατείες του πατέρα του Γιούρι Ντολγκορούκι.

Πολλές φορές βρέθηκε κοντά στον θάνατο μέσα στη σκληρότητα της μάχης, αλλά η Θεία Πρόνοια τον έσωζε αόρατα κάθε φορά. Σε μια μάχη κοντά στο Λουτσκ σώθηκε από το δόρυ ενός εχθρού Γερμανού, με προσευχή στον Άγιο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη. Τα χρονικά τονίζουν επίσης τη σπάνια ειρηνοποιό δραστηριότητα του Αγίου ανάμεσα στους πρίγκιπες και τους στρατιωτικούς αρχηγούς της σκληρής εκείνης εποχής. Συνδύασε άριστα στρατιωτική ανδρεία και αγάπη για ειρήνη, και βαθιά ταπείνωση με ακαταμάχητο ζήλο για την Εκκλησία.

Ως υπεύθυνος ηγεμόνας της γης και διαρκής συνεργάτης στις οικοδομικές δραστηριότητες, έχτισε μαζί με τον πατέρα του πολλές πόλεις. Έχτισαν μαζί τη Μόσχα, το Ιούριεβ Πόλσκι, το Ντμίτροβ, και στόλισαν με ναούς τις πόλεις του Ροστόβ, του Σούζνταλ και του Βλαντιμίρ. Ο Άγιος Ανδρέας μπορούσε να πει με ικανοποίηση ότι έχτισε τη λευκή Ρωσία με πόλεις και οικισμούς. Όταν ο πατέρας του Γιούρι έγινε Μέγας Πρίγκιπας του Κιέβου, του έδωσε ως αποικία την πόλη Βίσγκοροντ κοντά στο Κίεβο.

Μια νύχτα του καλοκαιριού, η θαυματουργή Εικόνα της Θεοτόκου στο Βίσγκοροντ μετακινήθηκε από την κανονική της θέση στον ναό. Η ιερή αυτή εικόνα ήταν ζωγραφισμένη από τον Ευαγγελιστή Λουκά και είχε μεταφερθεί στο Βίσγκοροντ από την Κωνσταντινούπολη. Αργότερα ονομάστηκε Εικόνα της Θεοτόκου του Βλαντιμίρ, και έγινε το πιο ιερό αντικείμενο της Ρωσικής Εκκλησίας. Ο Άγιος Πρίγκιπας πήρε αυτή την εικόνα και αναχώρησε από το Βίσγκοροντ, βαδίζοντας προς τα βόρεια εδάφη του Σούζνταλ.

Έφυγε κρυφά και χωρίς την ευλογία του πατέρα του, έχοντας μόνο στο νου το άγιο θέλημα του Θεού. Δέκα μίλια πριν φτάσει στο Βλαντιμίρ, το άλογο που μετέφερε την ιερά εικόνα της Παναγίας σταμάτησε ξαφνικά. Τη νύχτα εκείνη η Παναγία Θεοτόκος εμφανίστηκε στον Άγιο Ανδρέα κρατώντας ένα ειλητάριο στο χέρι της. Του παρήγγειλε να μην μεταφέρει την εικόνα στο Ροστόβ αλλά να την αφήσει εκεί, στην πόλη Βλαντιμίρ. Παρήγγειλε επίσης να χτίσει εκεί έναν ναό από πέτρα στο όνομα του Γενεσίου της Παναγίας Θεοτόκου.

Σε ανάμνηση του θαυμαστού γεγονότος ο Άγιος Ανδρέας ανέθεσε να ζωγραφιστεί νέα εικόνα της Θεοτόκου, όπως είχε εμφανιστεί. Η νέα αυτή εικόνα ονομάστηκε Εικόνα της Θεοτόκου του Μπογκολιούμπσκι και θαυματούργησε αργότερα με πολλά θαύματα. Ο Άγιος Ανδρέας έχτισε τότε τον ναό του Γενεσίου της Θεοτόκου, στον τόπο που του υπέδειξε η Παναγία. Παρέμεινε μάλιστα στην πόλη του Μπογκολιούμπωφ, η οποία έγινε ο σταθερός τόπος κατοικίας του και ο τόπος του μαρτυρικού του τέλους.

Όταν ο πατέρας του Γιούρι Ντολγκορούκι εκοιμήθη, ο Άγιος Ανδρέας δεν πήρε τον θρόνο του Κιέβου, αλλά παρέμεινε πρίγκιπας στο Βλαντιμίρ. Στα χρόνια που ακολούθησαν χτίστηκε ο καθεδρικός ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στο Βλαντιμίρ, ο μέγας ορθόδοξος ναός. Μέσα σε αυτόν τοποθετήθηκε με μεγάλη τιμή και ευλάβεια η ιερή Εικόνα της Θεοτόκου του Βλαντιμίρ. Αργότερα τοποθετήθηκαν οι Χρυσές Πύλες της πόλεως, με ναό της Καταθέσεως της Εσθήτος της Θεοτόκου από πάνω.

Συνολικά τριάντα ναοί χτίστηκαν από τον ευσεβή Πρίγκιπα Ανδρέα κατά τη διάρκεια της ηγεμονίας του πάνω στη ρωσική γη. Ο πιο εκπληκτικός από όλους ήταν ο καθεδρικός ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, με τον πλούτο και τη λαμπρότητά του. Η μεγαλοπρέπεια του ναού βοηθούσε στη διάδοση της Ορθοδοξίας στους γειτονικούς λαούς και στους ξένους εμπόρους. Ο Άγιος Πρίγκιπας έδωσε ρητή εντολή ώστε όλοι οι ταξιδιώτες, Λατίνοι ή ειδωλολάτρες, να οδηγούνται στους ορθοδόξους ναούς που έχτισε.

Έπρεπε να τους δείχνουν εκεί τη γνήσια χριστιανική Πίστη της Ορθοδοξίας με κάθε ποιμαντική φροντίδα και αγάπη. Ο χρονικογράφος αναφέρει ότι Βούλγαροι, Εβραίοι και κάθε άνθρωπος, βλέποντας τη δόξα του Θεού, ζητούσαν με προθυμία να βαπτιστούν χριστιανοί. Παρέμεινε πιστός υιός της Ορθοδόξου Εκκλησίας σε όλα, άγρυπνος στην πίστη και στους ιερούς κανόνες της Παραδόσεως. Ζήτησε με υιική αγάπη από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως να συσταθεί ξεχωριστή μητρόπολη για τη βορειοανατολική Ρωσία της εποχής.

Ο Πατριάρχης Λουκάς ο Χρυσοβέργης χειροτόνησε τότε τον αρχιμανδρίτη Θεόδωρο του Σούζνταλ ως απλό επίσκοπο του Βλαντιμίρ. Ο πατριάρχης τίμησε τον επίσκοπο Θεόδωρο με το δικαίωμα να φορεί λευκό κουκούλι, διακριτικό σημείο εκκλησιαστικής αυτονομίας. Όταν εκοιμήθη ο πατριάρχης, ο νέος μητροπολίτης Κωνσταντίνος δεν δέχτηκε τη μετάνοια του επισκόπου Θεοδώρου του Σούζνταλ. Τον καταδίκασε σε φοβερή εκτέλεση, κόβοντας τη γλώσσα και το δεξί του χέρι, και βγάζοντας τα μάτια του.

Ο Άγιος Ανδρέας έδωσε πάντοτε με στοργή και προσοχή αποφασιστικές απαντήσεις στις εκκλησιαστικές υποθέσεις της Ρωσίας. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του χιλίων εκατόν εβδομήντα, ο Άγιος κατόρθωσε να επιτύχει την ενότητα της ρωσικής γης. Η ενότητα αυτή έγινε υπό την σταθερή ευσεβή πριγκιπική του εξουσία και έλαβε τη βοήθεια της Παναγίας Θεοτόκου. Τη νύχτα του τριακοστού Ιουνίου, ο Άγιος Πρίγκιπας Ανδρέας δέχτηκε μαρτυρικό θάνατο από προδότες μέσα στο ίδιο του το σπίτι.

Το χρονικό του Τβερ διηγείται ότι ο Άγιος δολοφονήθηκε με υποκίνηση της δευτέρας του γυναίκας, που μετείχε στη συνωμοσία. Επικεφαλής της συνωμοσίας στάθηκαν τα αδέλφια της, οι Κουτσκόβιτσι, και έκαναν φόνο τη νύχτα όπως ο Ιούδας στον Κύριο. Πλήθος δολοφόνων, είκοσι άντρες, εισέβαλαν στο παλάτι, σκότωσαν τους λίγους φρουρούς και όρμησαν στην κρεβατοκάμαρα του άοπλου πρίγκιπα. Το ξίφος του Αγίου Βόριδος, που κρεμόταν συνεχώς πάνω από το κρεβάτι του, είχε αφαιρεθεί δολίως εκείνη τη νύχτα.

Ο πρίγκιπας κατάφερε να ρίξει τον πρώτο επιτιθέμενο στο πάτωμα, και οι συνωμότες κατά λάθος τον τρύπησαν με τα ξίφη τους. Σύντομα αντιλήφθηκαν το λάθος τους και επιτέθηκαν στον Άγιο, χτυπώντας τον με ξίφη και σπαθιά πολλές φορές. Το μέτωπο του Αγίου χτυπήθηκε στο πλάι με δόρυ, ενώ όλα τα υπόλοιπα δειλά χτυπήματα δόθηκαν από πίσω. Ο Άγιος ήταν ακόμη ζωντανός μετά την επίθεση, και κατέβηκε με τις τελευταίες δυνάμεις από τη σκάλα του παλατιού.

Οι σκληροί συνωμότες άκουσαν τους στεναγμούς του και επέστρεψαν, ψάχνοντας με αναμμένα κεριά να τον βρουν. Στα χείλη του Αγίου Ανδρέα ήταν θερμή προσευχή στον Κύριο, όταν τελικά οι δολοφόνοι ξανά τον περικύκλωσαν. Έτσι ολοκληρώθηκε το μαρτυρικό τέλος του Αγίου ευσεβούς Πρίγκιπα Ανδρέα του Μπογκολιούμπσκι, μέσα σε προσευχή και πίστη στον Χριστό. Η Ρωσική Εκκλησία θυμάται και τιμά πάντοτε τους μάρτυρες και τους κτίτορες της Πίστεως, και ο Άγιος Ανδρέας κατέχει ξεχωριστή θέση.

Με την θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου του Βλαντιμίρ ο Άγιος ευλόγησε όλα τα μεγάλα γεγονότα της ρωσικής ιστορίας. Με τις προσευχές του Αγίου Ανδρέα έγινε η μεταφορά της Εικόνας του Βλαντιμίρ στη Μόσχα και η σωτηρία της πρωτεύουσας. Η Ρωσία απελευθερώθηκε από την εισβολή του χάνου Αχμάτ και την οριστική κατάρρευση της Μογγολικής Ορδής στα ίδια χρόνια. Αργότερα η Μόσχα σώθηκε από την εισβολή του Κριμαϊκού χάνου Μαχμέτ Γκιρέι, με τις πρεσβείες του Αγίου.

Με τις προσευχές του Αγίου εκπληρώθηκαν τα θερμότερα όνειρά του για τη Ρωσική Εκκλησία και την Ορθόδοξη παράδοση. Ο μητροπολίτης Μάξιμος μετέφερε τη μητροπολιτική έδρα όλης της Ρωσίας από το Κίεβο στο Βλαντιμίρ, σε εκπλήρωση των οραμάτων. Ο καθεδρικός της Κοιμήσεως έγινε ο πρώτος ναός της Ρωσικής Εκκλησίας, και εκεί αναπαύονται τα ιερά λείψανα του Αγίου. Η Εικόνα της Θεοτόκου του Βλαντιμίρ παραμένει το κύριο ιερό αντικείμενό του και πηγή ευλογίας για ολόκληρη τη Ρωσία.

Αργότερα, όταν το κέντρο της Ρωσικής Εκκλησίας μεταφέρθηκε στη Μόσχα, οι μητροπολίτες εκλέγονταν ενώπιον της εικόνας. Ο Άγιος Ανδρέας υπήρξε σταθερά φωτεινό υπόδειγμα ευσεβούς ηγεμόνα και αληθινού φιλόθεου χριστιανού ορθοδόξου πρίγκιπα της Ρωσίας. Πρεσβείαις του Αγίου ευσεβούς πρίγκιπα Ανδρέα του Μπογκολιούμπσκι, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, Αμήν.