Οσία Μελώ

Σε δύσβατα όρη της Κω, μια αγνή κόρη απαρνήθηκε τον κόσμο και έγινε η μοναδική ντόπια Αγία του νησιού. Η Οσία Μελώ είναι η μοναδική γνωστή αγιασμένη γυναικεία μορφή της Κω που φαίνεται πως ήταν ντόπια. Η ακριβής καταγωγή της δεν είναι γνωστή στους ιστορικούς, αλλά η μνήμη της σώζεται αδιάκοπη μέσα στη συνείδηση του πιστού λαού. Παρά την έλλειψη ιστορικών στοιχείων, η μνήμη της Οσίας διατηρήθηκε ζωντανή μέσα στους κόλπους της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Η λατρεία της φθάνει σε εμάς αδιάκοπη από τα βάθη των αιώνων, ως πολύτιμη πνευματική κληρονομιά. Η αβέβαιη ετυμολογική προέλευση του ονόματός της οδήγησε ορισμένους ερευνητές σε αμφισβήτηση της ιστορικότητάς της Οσίας. Η ιστορικότητά της επιβεβαιώθηκε όμως οριστικά από τη δημοσίευση χειρογράφου του τέλους του δεκάτου πέμπτου αιώνος μετά Χριστόν. Ο Παρισινός Κώδικας με αριθμό χιλίων τριακοσίων εξήντα δύο περιέχει στιχηρά γραμμένα προς τιμήν της Οσίας.

Στην Κω βρίσκεται ένα παλαιότατο εκκλησάκι, γνωστό ως ταπεινό μοναστηράκι της Οσίας Μελούς από τους ντόπιους πιστούς. Το εκκλησάκι αυτό κείται νοτιοδυτικά του αρχαίου Ασκληπιείου, σε απόσταση εκατόν πενήντα μέτρων από τη θέση Κοκκινόνερο των ιαματικών πηγών. Ξένοι αρχαιολόγοι που επισκέφθηκαν το εκκλησάκι εξέφρασαν τη γνώμη ότι προέρχεται από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους. Ο Ιάκωβος Ζαρράφτης παραθέτει αξιόπιστη μαρτυρία ότι κάποιος ασκητής έκτισε μοναστήρι πλησίον του ιερού ναού της Οσίας Μελούς.

Ο ταπεινός αυτός ασκητής ζούσε στο μοναστήρι θεραπεύοντας τους πιστούς που έφθαναν κοντά του ζητώντας πνευματική και σωματική βοήθεια. Υπεδείκνυε στους πάσχοντες τα ιαματικά ύδατα της περιοχής, τα οποία εθεωρούντο ευεργετικά για διάφορες σωματικές παθήσεις. Μέχρι τις μέρες μας σώζονται τα ταπεινά ερείπια του παλαιού κελλιού του ασκητή της περιοχής εκείνης. Τα ερείπια βρίσκονται περίπου πενήντα μέτρα υψηλότερα από τον ναΐσκο της Οσίας, στην νοτιότερη πλευρά του βραχώδους τόπου.

Τα λίγα στοιχεία που κατέχουμε για τον βίο της Οσίας προέρχονται από τους ιερούς ύμνους του μητροπολίτη Μητροφάνη. Σύμφωνα με τη μελέτη του καθηγητή Ζαχαρία Τσιρπανλή, ο συγγραφέας τους κατείχε τον αρχιερατικό θρόνο της Ρόδου εκείνη την εποχή. Έζησε κατά την περίοδο της Ιπποτοκρατίας στη Δωδεκάνησο, και είχε υπό την ποιμαντική του ευθύνη και την Κω. Οι ιππότες της Δύσεως δεν επέτρεπαν τότε με κανέναν τρόπο τη χειροτονία ορθοδόξων αρχιερέων στα νησιά της Δωδεκανήσου.

Πρόσφατη μεταπτυχιακή εργασία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Κώου και Νισύρου Ναθαναήλ δημοσιεύει τη σχετική επιγραφή του ναΐσκου της Οσίας. Η επιγραφή φέρει τη συγκεκριμένη χρονολογία του μηνός Ιουλίου του έτους χιλίων τετρακοσίων ογδόντα τριών μετά Χριστόν. Από τα στιχηρά του μητροπολίτη Μητροφάνη διαπιστώνουμε ότι η Οσία πριν αναχωρήσει από τον κόσμο μοίρασε τα υπάρχοντά της. Τα μοίρασε ευλαβώς σε όσους είχαν ανάγκη μέσα στην κοινωνία της εποχής της, ακολουθώντας πιστά την ευαγγελική εντολή.

Αμέσως μετά αποτραβήχθηκε σε ορεινό δύσβατο τόπο, για να επιδοθεί ολοκληρωτικά σε ασκητική και ησυχαστική ζωή. Στερούμενη ακόμη και τα απολύτως αναγκαία της ζωής, αφιερώθηκε στην αδιάκοπη άσκηση και προσευχή του Ιησού Χριστού. Μέσα σε συνθήκες δριμύ ψύχους, λόγω του υψηλού υψομέτρου, κατόρθωσε να λιώσει το σώμα της και τα πάθη της. Ο μητροπολίτης Μητροφάνης παρομοιάζει την Οσία με ερημικό πελεκάνο, λόγω της εκλογής της να απομονωθεί στον δύσβατο τόπο.

Ο ερημικός πελεκάνος απομακρύνεται από την επαφή με τους πολλούς, για να επικοινωνήσει αμέριστα με τον Δημιουργό Θεό. Έτσι και η Οσία Μελώ απομονώθηκε στους βραχώδεις τόπους της Βουρρίνας, για αδιάκοπη επικοινωνία με τον Σωτήρα Χριστό. Από τη μεγάλη της ταπείνωση εκοιμήθη ανάμεσα στους ταπεινούς βράχους, χωρίς ανθρώπινη φροντίδα ή τιμή στους τελευταίους χρόνους. Ο τόπος όμως της κοιμήσεώς της έγινε προσκύνημα του πιστού λαού, και οικοδομήθηκε εκεί ναός προς τιμήν της Οσίας.

Στη νότια πλευρά του εκκλησιδίου βρίσκεται μεγάλος βράχος, πάνω στον οποίο είναι στερεωμένος ο νότιος τοίχος του ναού. Ο βράχος αυτός θα μπορούσε να ταυτίζεται με την κατοικία της, αλλά και το σημείο όπου εκοιμήθη και ετάφη. Στο ταπεινό εκκλησάκι σώζονται μέχρι σήμερα ίχνη παλαιών αγιογραφικών τοιχογραφιών, μαρτυρώντας την παλαιότητα του ιερού τόπου. Η Οσία εμφανίζεται συχνά σε ευλαβείς Κώους κοντά στον ιερό ναό της, ανάμεσα σε ευωδιαστά τριαντάφυλλα του βουνού.

Τα ευωδιαστά αυτά τριαντάφυλλα του βουνού συμβολίζουν την ευαισθησία και την παρθενική αγνότητα της οσιακής της ψυχής. Η παρουσία της Οσίας Μελούς αποτελεί μία ξεχωριστή ευλογία για το δωδεκανησιακό νησί της Κω εκάστου έτους. Ήδη το όνομά της άρχισε να δίνεται σε νέα κορίτσια του νησιού από τους ευσεβείς γονείς. Η λατρεία της Αγίας γίνεται όλο και πιο γνωστή στους ορθοδόξους χριστιανούς εντός και εκτός της Δωδεκανήσου. Η Ιερά Μητρόπολη Κώου και Νισύρου όρισε ότι η μνήμη της Οσίας θα εορτάζεται κάθε χρόνο πανηγυρικά.

Η ανάμνηση γίνεται το πρώτο Σάββατο του Ιουλίου εκάστου έτους με ιερά τιμή και πνευματική χαρά. Η Οσία Μελώ προσφέρει στην ορθοδοξία της Κω την μαρτυρία της παρθενικής και ασκητικής ζωής της εν Χριστώ. Διδάσκει με τη ζωή της ότι η αληθινή αγάπη του Θεού οδηγεί στη φυγή από τα κοσμικά πάθη. Η ταπεινή ασκήτρια του Αιγαίου παραμένει υπόδειγμα μετανοίας και αφιερώσεως για τους πιστούς της Δωδεκανήσου και ολοκλήρου της οικουμένης.

Πρεσβείαις της Οσίας Μελούς της εν Κω, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, Αμήν.