Σε καιρούς αιματηρού διωγμού, ένας ταπεινός Αθωνίτης ιερομόναχος μαρτύρησε για την Πίστη του Χριστού στην ορθόδοξη γη της Ρωσίας. Ο Όσιος μάρτυρας Ιωνάς, κατά κόσμον Ιβάν Αντρέεβιτς Σανκόφ, γεννήθηκε στο χωριό Σόλτσινο της επαρχίας Ριαζάν, σε μια ευσεβή οικογένεια εμπόρου. Ο πατέρας του Αντρέι Νικίτιτς ασχολούνταν με το εμπόριο άρτου στη Μόσχα, και όλη η οικογένεια ζούσε μαζί του στην πρωτεύουσα. Όταν ο μικρός Ιβάν ήταν έντεκα ετών, αρρώστησε βαριά η μητέρα του, και με τη συμβουλή των ιατρών έφυγε για το χωριό της, παίρνοντας μαζί τον γιο της.

Στο Σόλτσινο ο Ιβάν τελείωσε δύο τάξεις στο σχολείο, αλλά λίγο αργότερα η μητέρα του εκοιμήθη ειρηνικά. Επέστρεψε τότε στον πατέρα του στη Μόσχα, ολοκλήρωσε εκεί τη μόρφωσή του και άρχισε να βοηθάει στο εμπόριο. Η καρδιά όμως του ευσεβούς νεανία δεν έκλινε προς τις βιοτικές μέριμνες ούτε προς τον έγγαμο βίο της οικογενείας. Στην οικογένειά τους υπήρχε μάλιστα παράδοση αγία να αφιερώνουν ένα παιδί στην υπηρεσία του Θεού ως ικέτη.

Έτσι ο νεαρός Ιβάν επιθύμησε σφοδρά να φτάσει στον Άθω και να γίνει μοναχός στο Άγιον Όρος. Σε ηλικία δεκαοκτώ ετών έφτασε στο Άγιον Όρος και εισήλθε ως δόκιμος στη μονή του Αγίου Παντελεήμονος. Στη δοξασμένη αυτή μονή ολοκληρώθηκε, κατά τα ίδια του τα λεγόμενα, η πνευματική του μόρφωση και η μοναχική του διαπαιδαγώγηση. Στις δεκαεπτά Απριλίου χειροτονήθηκε σε ρασοφόρο με το μοναχικό όνομα Ιωνάς, ακολουθώντας την παλαιά μοναχική παράδοση του Όρους.

Λίγα χρόνια αργότερα ενδύθηκε τον μοναχικό μανδύα, ολοκληρώνοντας έτσι την κουρά του στο μέγα μοναχικό σχήμα. Στις πέντε του μηνός Ιουνίου χειροτονήθηκε σε ιεροδιάκονο, και αργότερα έγινε ιερομόναχος ψάλλοντας τη Θεία Λειτουργία. Την υπακοή του ο πατήρ Ιωνάς διακονούσε αρχικά στην καγκελαρία της μονής, και έπειτα μετατέθηκε στο μετόχι της Κωνσταντινουπόλεως. Εκεί υπηρέτησε με ζήλο και αφοσίωση έως τις αρχές του πολέμου της Τουρκίας με τη Ρωσία.

Όταν όλοι οι Ρώσοι εξορίστηκαν από την Κωνσταντινούπολη, ο πατήρ Ιωνάς αναχώρησε με τρένο μαζί με υπαλλήλους του ρωσικού προξενείου. Σε όλο το διάστημα της παραμονής του στην Πόλη έγραφε επιστολές στον ηγούμενο πατέρα Μισαήλ, διατηρώντας πνευματικό δεσμό. Όταν έφτασε στη Ρωσία, τον όρισαν στο μετόχι της μονής του Αγίου Παντελεήμονος στην Οδησσό, και υπηρέτησε εκεί ευσεβώς. Συνέχισε την ιερατική διακονία του και μετά το κλείσιμο του μετοχίου από τις άθεες αρχές του νέου ολοκληρωτικού καθεστώτος.

Πέρασε στον ναό του Ευαγγελισμού της Οδησσού, και κατόπιν στον ναό των Αγίων Πάντων, στα μνήματα της πόλεως. Όλους αυτούς τους ναούς τους έκλεισαν διαδοχικά οι σοβιετικές αρχές, διώκοντας ανηλεώς την Ορθοδοξία της εποχής εκείνης. Έχοντας απομείνει χωρίς ναό, ο πατήρ Ιωνάς έλαβε επιστολή από την πατρίδα του, που τον προσκαλούσε να υπηρετήσει σε χωριό κοντινό στο Σόλτσινο. Στο χωριό Αλπάτεβο είχε εκοιμηθεί ο τοπικός ιερέας, και οι πιστοί ζητούσαν αμέσως ευσεβή αντικαταστάτη του.

Ο πατήρ Ιωνάς πήγε χωρίς αναβολή στην πατρίδα του και κατευθύνθηκε από την ιεραρχία στο χωριό Αλπάτεβο. Εκεί υπηρέτησε με ζήλο και αγάπη τους πιστούς, στηρίζοντας τους στην Ορθόδοξη Πίστη μέσα στη γενική αποστασία. Τα τέλη της εποχής εκείνης βρήκαν την Εκκλησία της Ρωσίας σε μαζικούς διωγμούς από τους εκπροσώπους του άθεου σοβιετικού καθεστώτος. Οι συνεργάτες της λαϊκής επιτροπής εσωτερικών υποθέσεων ανέκριναν τότε τον πρόεδρο του χωριού και τακτικούς ψευδομάρτυρες σχετικά με τη δραστηριότητα του πατρός Ιωνά.

Εκείνη τη χρονιά τέθηκε ζήτημα κλεισίματος του ναού και παράδοσης του κτιρίου ως σχολείου του χωριού. Ο ιερέας ενημέρωσε τους πιστούς, οι οποίοι έσπευσαν στη συνέλευση και εμπόδισαν με τόλμη το κλείσιμο του ναού. Οι ψευδομάρτυρες στις ανακρίσεις έλεγαν ότι ο ιερέας μιλούσε με γυναίκες και ιδίως με χήρες της ενορίας. Παραπονούνταν επίσης δήθεν ότι κήρυσσε εναντίον της κυβερνήσεως και κατά της σοβιετικής εξουσίας μέσα στο εκκλησίασμα.

Άλλη μάρτυρας κατέθεσε ότι ο ιερέας καλούσε τους ενορίτες να γραφτούν σε εικοσάδες, για να προστατέψουν το ναό από κλείσιμο. Στα τέλη Φεβρουαρίου εκείνου του έτους ο πατήρ Ιωνάς συνελήφθη και τον έβαλαν στη φυλακή της πόλης Κολόμνα. Όταν τον συνέλαβαν του έδωσαν την εντολή σύλληψης για να την υπογράψει, αλλά εκείνος αρνήθηκε με σταθερότητα. Την ίδια μέρα ο ανακριτής τον πέρασε από επώδυνη ανάκριση για δήθεν αντιεπαναστατική προπαγάνδα και συκοφαντία.

Στα χαρτιά του είχαν βρει σημείωμα με βιβλικό περιεχόμενο σχετικό με τον αναμενόμενο ερχομό του αντιχρίστου. Ο πατήρ Ιωνάς απάντησε ταπεινά ότι το σημείωμα ήταν δικό του απόκομμα από τη Βίβλο, χωρίς πολιτική σημασία. Τον κατηγορούσαν για αντιεπαναστατική προπαγάνδα ανάμεσα στον πληθυσμό και για εξάπλωση δήθεν συκοφαντίας κατά της κυβέρνησης. Ο γενναίος ιερέας απάντησε σταθερά ότι δεν ασχολούνταν με τέτοια ζητήματα και δεν παραδεχόταν την κατηγορία.

Ο ανακριτής κάλεσε ξανά τους μάρτυρες, οι οποίοι κατέθεσαν επιπλέον φανταστικά λόγια εναντίον του πατρός Ιωνά. Ένας μάρτυρας ανέφερε ότι ο ιερέας μίλησε με τη δημογερόντισσα του χωριού για τις επικείμενες εκλογές. Άλλος υπέδειξε ότι έλεγε πως το σύνταγμα είναι μόνο χαρτί, και ότι ο φόρος έγινε για να κλείσουν το ναό. Μετά από τρεις ολόκληρους μήνες κρατήσεως ο ανακριτής κάλεσε ξανά τον ιερέα για ακόμη μία ανάκριση. Ο πατήρ Ιωνάς αρνήθηκε σταθερά ξανά την κατηγορία της αντιεπαναστατικής προπαγάνδας με ταπεινή και θαρραλέα παρρησία.

Δήλωσε ότι δεν υπήρξε από την πλευρά του καμία ενθάρρυνση των γυναικών κατά της κατάργησης της εκκλησίας του χωριού. Στις αρχές Ιουνίου η τρόικα της λαϊκής επιτροπής εσωτερικών υποθέσεων καταδίκασε τον πατέρα Ιωνά σε εκτέλεση. Κατόπιν αποφάσεως μεταφέρθηκε ο πατήρ Ιωνάς στη Μόσχα, στη φυλακή Ταγκάνκα της σοβιετικής πρωτεύουσας του τότε καθεστώτος. Εκεί ο φωτογράφος της φυλακής έβγαλε την τελευταία επίσημη φωτογραφία του πατρός λίγο πριν από την εκτέλεση.

Ο ιερομόναχος Ιωνάς εκτελέστηκε με μαρτυρικό θάνατο την τέταρτη Ιουλίου, ομολογώντας έως τέλους τη Χριστιανική Πίστη. Το άγιο σώμα του μνημονεύτηκε σε κοινό τάφο στο πολύγωνο Μπούτοβο, κάτω από τη Μόσχα της Ρωσίας. Εκεί αναπαύεται μαζί με χιλιάδες άλλους αγίους νεομάρτυρες της Ρωσικής Ορθοδόξου Εκκλησίας του εικοστού αιώνος μετά Χριστόν. Ο Όσιος μάρτυρας έδωσε άριστο παράδειγμα ιερατικής διακονίας μέχρι θανάτου, σε καιρούς ασύλληπτου διωγμού και αποστασίας.

Δεν ενέδωσε στην πίεση των άθεων αρχών, αλλά στάθηκε αμετακίνητος στην Ορθοδοξία και στο ποίμνιό του. Διατήρησε την αρχαία μοναστική παράδοση του Αγίου Όρους Άθω, διδάσκοντας ταπείνωση, υπακοή και αδιάλειπτη νοερά προσευχή. Έδωσε μαρτυρία ότι το αληθινό μαρτύριο συνδέεται πάντοτε με την προσωπική σχέση του χριστιανού με τον Σωτήρα Χριστό. Έζησε και εκοιμήθη ως πιστός υπηρέτης της Εκκλησίας, υπερασπιζόμενος τους ναούς και τους πιστούς της ενορίας του.

Πρεσβείαις του Οσίου ιερομάρτυρος Ιωνά του Αθωνίτου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, Αμήν.