Σήμερα η ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει με μεγαλοπρέπεια τη γέννηση του Ιωάννη του Προδρόμου, του μεγαλύτερου ανάμεσα στους γεννηθέντες από γυναίκες. Τον γέννησαν σε προχωρημένη ηλικία οι ευλαβέστατοι γονείς του, ο δίκαιος Ζαχαρίας και η αγία Ελισάβετ, μετά από θαύμα. Ο Ζαχαρίας υπήρξε εκλεκτός ιερέας του ναού του Σολομώντος, ενώ σύμφωνα με κάποιες παραδόσεις ήταν και αρχιερέας του Ισραήλ. Όταν θυμίαζε στον ναό μέσα στα Άγια των Αγίων, εμφανίστηκε ξαφνικά ενώπιόν του ο αρχάγγελος Γαβριήλ.

Του φανέρωσε με ουράνια λόγια ότι η προσευχή του εισακούστηκε από τον Θεό και ότι θα αποκτούσε υιό. Του είπε επίσης ότι η σύζυγός του Ελισάβετ, παρά την στείρα της φύση, θα γεννούσε τον Πρόδρομο του ερχόμενου Μεσσία. Ο Ζαχαρίας όμως δεν πίστεψε ολοκάρδια στο μήνυμα και ζήτησε από τον αρχάγγελο πραγματικό σημείο επιβεβαίωσης. Το ζητούμενο σημείο πραγματικά δόθηκε σε αυτόν, καθώς έχασε αμέσως τη φωνή του και την ικανότητα της ακοής.

Έμεινε τόσο κωφός όσο και βουβός μέχρι την ευλογημένη ημέρα της περιτομής του παιδιού που θα γεννιόταν. Έτσι ο πανάγαθος Θεός φανέρωσε φοβερό σημείο για την προετοιμασία της φωταυγούς γεννήσεως του Προδρόμου του Σωτήρος. Ο Ζαχαρίας περίμενε ταπεινά μέσα στη σιωπή την εκπλήρωση της θαυμαστής αυτής υποσχέσεως, εμπιστευόμενος ολοκάρδια στον Θεό. Η Ελισάβετ έκρυψε για κάποιο διάστημα την εγκυμοσύνη της, ευχαριστώντας θερμά τον Σωτήρα για το απρόσμενο αυτό δώρο.

Όταν με αληθινό θαύμα γεννήθηκε το αναμενόμενο βρέφος, ο Ζαχαρίας έγραψε αμέσως πάνω σε πινακίδα ότι το όνομά του θα ήταν Ιωάννης. Αμέσως άνοιξε το στόμα του από τη θεία χάρη, και άρχισε να δοξάζει τον πανάγαθο Θεό με ένα μεγαλειώδη ύμνο. Έγινε με τον τρόπο αυτό φορέας του Αγίου Πνεύματος, και προφήτευσε με ένδοξα λόγια για τον γεννηθέντα Πρόδρομο. Ο φωτεινός αυτός θεόπνευστος ύμνος του Ζαχαρίου χαρακτηρίζεται από τους ορθοδόξους πατέρες ως η τελευταία προφητεία της Παλαιάς Διαθήκης.

Συνάμα όμως αποτελεί και την πρώτη ένδοξη προφητεία της Καινής Διαθήκης, καθώς γεφυρώνει με μυστικό τρόπο τους δύο κόσμους. Ο φωτεινός αυτός ύμνος ψάλλεται καθημερινά στην ιερή ακολουθία του ορθρινού όρθρου από όλη την ορθόδοξη Εκκλησία. Στιγμή της απαράμιλλης χαράς και των ουρανίων ευλογιών για τους ευσεβείς γονείς και για τους πιστούς συγγενείς. Όλοι οι παρόντες αναγνώρισαν αμέσως ότι το παιδί αυτό προοριζόταν να επιτελέσει μεγάλη και ένδοξη αποστολή.

Είχαν γίνει μάρτυρες ενός θαύματος που ξεπερνούσε κάθε ανθρώπινο μέτρο και κάθε φυσική προσδοκία της εποχής τους. Η Ελισάβετ έχυνε δάκρυα ευγνωμοσύνης, ευχαριστώντας τον Θεό που της χάρισε υιό σε γεροντική και ακατάλληλη ηλικία. Ο πανάγαθος Σωτήρ έδειξε με την περίπτωση αυτή το μέτρο της φιλανθρωπίας του προς όλους τους πιστούς δούλους του. Ο Ιωάννης υπήρξε ο τελευταίος προφήτης της παλαιάς διαθήκης και ο μεγαλύτερος όλων των γεννηθέντων εκ γυναικών.

Δεν προκήρυξε απλώς την έλευση του Μεσσία, όπως οι παλαιοί προφήτες πριν από αυτόν, αλλά τον γνώρισε και προσωπικά. Σύμφωνα με την ιερή παράδοση, λάτρεψε τον Σωτήρα Χριστό από τη στιγμή που και οι δύο βρίσκονταν στις μήτρες των μητέρων τους. Όταν η Παναγία Δέσποινα Θεοτόκος, εγκυμονούσα ήδη τον Σωτήρα, επισκέφθηκε τη συγγενή της Ελισάβετ, ο Πρόδρομος σκίρτησε εντός της μητέρας του. Έτσι ο μικρός Πρόδρομος αναγνώρισε την παρουσία του ερχομένου Σωτήρος Χριστού πολύ πριν από την ένδοξη γέννησή του.

Ο Πρόδρομος φανέρωσε αργότερα δημόσια τον Σωτήρα ως τον αληθινό Λυτρωτή και Σωτήρα όλου του κόσμου. Οι μαθητές του τον ακολούθησαν στη συνέχεια ως αληθινοί απόστολοι του ίδιου του Σωτήρος, παρά τις αρχικές αντιρρήσεις του Ιωάννου. Ο ίδιος ο Πρόδρομος βάπτισε εξάλλου με τη δική του χείρα τον Σωτήρα Χριστό μέσα στα νερά του ποταμού Ιορδάνη. Στην εκείθεν ιερή στιγμή φανερώθηκε φανερά η Αγία Τριάδα, με τον Πατέρα να μαρτυρεί και το Άγιο Πνεύμα να εμφανίζεται.

Έτσι ο Πρόδρομος αξιώθηκε της μεγαλύτερης τιμής ανάμεσα σε όλους τους προφήτες και τους ανθρώπους της εποχής του. Προφητεύθηκε εξάλλου από τους παλαιούς προφήτες ως ο νέος Ηλίας, που θα προετοίμαζε τις καρδιές των ανθρώπων για την έλευση του Σωτήρος. Ο Ιωάννης υπήρξε αληθινό υπόδειγμα της μοναχικής και ασκητικής ζωής για όλους τους κατοπινούς ορθοδόξους πιστούς. Αποσύρθηκε από νεαρή ηλικία στην έρημο πέρα από τον ποταμό Ιορδάνη, αναζητώντας με ζήλο τον αληθινό Θεό μέσα στην ησυχία.

Φορούσε ταπεινότατο ένδυμα από τρίχες καμήλου, και τρεφόταν αποκλειστικά με μέλι αγριομέλισσας και ξερές ακρίδες της ερήμου. Έζησε μέσα στην ολοκληρωτική στέρηση και στη διηνεκή νηστεία, αγωνιζόμενος αδιάλειπτα στην προσευχή και στη μετάνοια. Άρχισε να δραστηριοποιείται δημόσια το εικοστό ένατο έτος μετά τη γέννηση του Σωτήρος Χριστού στη Βηθλεέμ. Παρουσιάστηκε στην έρημο σαν φωνή που βοά μέσα στην ερημιά, λέγοντας: «Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου ευθεία».

Κήρυττε με δύναμη πραγματική μετάνοια στα αμέτρητα πλήθη του λαού που πήγαιναν προς αυτόν από κάθε μέρος. Βάπτιζε όλους τους ταπεινούς και μετανοημένους πιστούς, προετοιμάζοντάς τους κατάλληλα για το τέλειο και αληθινό βάπτισμα του Σωτήρος Χριστού. Το βάπτισμα του Ιωάννου ήταν εικόνα και προετοιμασία του χριστιανικού βαπτίσματος που θα παραδιδόταν αργότερα από τον Σωτήρα. Πολλοί ζηλωτές και ευσεβείς μαθητές προσκολλήθηκαν σε αυτόν, βλέποντας τη ζωή του και την ουράνια διδασκαλία του.

Ωστόσο ο ίδιος τους έδειχνε πάντοτε τον Σωτήρα Χριστό ως το αληθινό Φως που έρχεται στον κόσμο. Δίδασκε ότι έπρεπε να μειωθεί ο ίδιος, για να αυξηθεί ο Σωτήρας ενώπιον όλων των ανθρώπων. Ο γενναίος Ιωάννης δεν δίστασε να επιπλήξει δημόσια τον αμαρτωλό βασιλιά Ηρώδη για τη διπλή του παρανομία και ασέβεια. Ο Ηρώδης συνοικούσε παράνομα και ντροπιαστικά με την Ηρωδιάδα, που ήταν στην πραγματικότητα γυναίκα του ίδιου του αδελφού του.

Με κίνδυνο για τη ζωή του ο Ιωάννης κατήγγειλε με παρρησία την παρανομία αυτή ενώπιον του ίδιου του παράνομου βασιλιά. Ο εξοργισμένος Ηρώδης τον φυλάκισε αμέσως μέσα σε υπόγειο σκοτεινό κελί, για να σταματήσει η ελεγκτική του φωνή. Δεν τόλμησε όμως αρχικά να τον εκτελέσει, καθώς γνώριζε καλά ότι ολόκληρος ο λαός τον εκτιμούσε ως αληθινό προφήτη. Επίσης ο ίδιος ο Ηρώδης απολάμβανε αρχικά τα ωφέλιμα λόγια του προφήτη όταν τον επισκεπτόταν στη φυλακή.

Έφτασε όμως η μοιραία ημέρα των γενεθλίων του ασεβούς βασιλιά, και ο Ηρώδης διοργάνωσε μεγαλοπρεπές συμπόσιο. Στο τραπέζι παρευρισκόντουσαν όλοι οι αξιωματούχοι, οι στρατηγοί και οι ευγενείς της ευρύτερης περιοχής της Γαλιλαίας. Η ξεδιάντροπη και ασεβής Σαλώμη, κόρη της Ηρωδιάδας, χόρεψε ασεμνότατα ενώπιον του βασιλιά και όλων των επιφανών καλεσμένων. Ο Ηρώδης τόσο πολύ ευχαριστήθηκε από τον αμαρτωλό αυτό χορό, ώστε ορκίστηκε ότι θα της δώσει οτιδήποτε ζητούσε.

Παρακινούμενη πανούργα από τη μητέρα της Ηρωδιάδα, ζήτησε αμέσως ένα φοβερό, ανήκουστο και αιμοστάλακτο φρικτό δώρο. Ζήτησε δηλαδή την κομμένη αγία κεφαλή του Ιωάννου του Προδρόμου να της προσφερθεί πάνω σε ασημένιο δίσκο. Ο ασεβής Ηρώδης, για να μην αθετήσει τον επίσημο όρκο του ενώπιον τόσων εκλεκτών καλεσμένων, διέταξε αμέσως την αποκεφάλιση του Ιωάννου. Έστειλε δήμιο στη φυλακή, και η αγία κεφαλή του Προδρόμου παρουσιάστηκε πάνω σε δίσκο μέσα στη μέση του συμποσίου.

Λυπήθηκε όμως πραγματικά ο σκληρός βασιλιάς, καθώς ο Πρόδρομος του ήταν προηγουμένως αγαπητός για τη φωνή του. Έτσι μαρτύρησε ο μέγιστος ανάμεσα στους προφήτες, σφραγίζοντας με το τίμιο αίμα του την προφητική του διακονία στο τριακοστό δεύτερο έτος. Η αγία Εκκλησία τιμά λοιπόν με ξεχωριστή μεγαλοπρέπεια τη σημερινή ένδοξη γέννηση του ιερού Προδρόμου και Βαπτιστού. Σε ολόκληρο το έτος μνημονεύεται ο Πρόδρομος επιπλέον σε πολλές άλλες εορτές, εξαιρετικές για τη ζωή και τη διακονία του.

Τιμάται ξεχωριστά την αποτομή της κεφαλής του την εικοστή ενάτη ημέρα του Αυγούστου, μέρα νηστείας για τους πιστούς. Τιμάται επίσης η σύλληψή του την εικοστή τρίτη του Σεπτεμβρίου, και η εύρεση των ιερών λειψάνων του σε διαφορετικές ημερομηνίες. Είναι λοιπόν ο μοναδικός άγιος που τιμάται μαζί με την Παναγία Δέσποινα Θεοτόκο σε ξεχωριστή Σύναξη μετά τη γέννησή του. Έγινε τύπος και υπόδειγμα όλων των ασκητών, των μοναχών, των ιερέων και των ιεροκηρύκων της ορθοδόξου Εκκλησίας.

Πρεσβείαις του τιμίου ενδόξου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου, ο φιλάνθρωπος Σωτήρ ελεεί και σώζει τις ψυχές των πιστών δούλων του. Η σημερινή λαμπρή εορτή των γενεθλίων του ιερού Προδρόμου παραμένει αιώνια χαρά και ευλογία για ολόκληρη την Εκκλησία του Σωτήρος.