Η ιερή Εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου της Οδηγήτριας αποτελεί ιστορικά την πρώτη και αρχαιότερη ιερή εικόνα ολόκληρης της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Σύμφωνα με την παλαιά παράδοση των Συναξαριστών η εικόνα αυτή έχει ζωγραφισθεί από τον ίδιο τον Ευαγγελιστή και Απόστολο Λουκά. Ψάλλεται μάλιστα από την Εκκλησία στο Μεγαλυνάριο του Κανόνα Παρακλήσεως ο εξής λόγος για την σπουδαία αυτή εικόνα. Στιχηρώς λέγεται ότι ας σιγήσουν τα στόματα όλων των ασεβών εκείνων που δεν προσκυνούν τη σεπτή ιερή Εικόνα.

Ο Άγιος Ευαγγελιστής Λουκάς ζωγράφισε την Εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου από αυτή την ίδια ζωντανή μορφή της Παναγίας. Η Παναγία τη δέχτηκε με μεγάλη ευλογημένη χαρά στα χέρια της και ευλόγησε προσωπικά την ιερή και αγία αυτή εικόνα. Είπε μάλιστα τα γνωστά λόγια ότι η χάρη Εκείνου που γεννήθηκε από εμένα ας είναι μαζί με αυτή την Εικόνα. Η ιερή αυτή Εικόνα διασώθηκε αρχικά από τους κινδύνους της παλαιάς Παλαιστίνης και απεστάλη με ασφάλεια στη Βασιλεύουσα Κωνσταντινούπολη.

Η μεταφορά πραγματοποιήθηκε επί αυτοκρατορίας του Θεοδοσίου του Νεωτέρου από την ευσεβή Αυγούστα Ευδοκία στην ευλαβέστατη Πουλχερία. Η Αυγούστα Ευδοκία απέστειλε την ιερή εικόνα ως πολύτιμο και θεόσδοτο δώρο στην αδελφή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου, την ευσεβή και ταπεινή Πουλχερία. Έτσι η Παλαιστίνη παρέδωσε στην Κωνσταντινούπολη το ιερότερο πνευματικό κειμήλιο της χριστιανικής οικουμένης, την πρώτη ζωγραφισμένη εικόνα της Παναγίας. Η ιερή αυτή ορθόδοξη παράδοση ενίσχυσε την ευλάβεια του βασιλικού βυζαντινού οίκου και έδωσε νέα πνοή στη λατρευτική ζωή της Βασιλεύουσας πόλεως.

Η σεπτή Αυγούστα Πουλχερία, αδελφή του αυτοκράτορος Θεοδοσίου, τοποθέτησε την ιερή εικόνα στη Μονή των Οδηγών την οποία είχε ιδρύσει η ίδια. Η ονομασία της Μονής, που είχε προέλθει από τους τυφλούς οδηγούς που οδηγούνταν εκεί, χάρισε στην εικόνα το όνομα Οδηγήτρια. Αργότερα στους αιώνες η ιερή Εικόνα μεταφέρθηκε με ευλάβεια στον περίφημο και ξακουστό ναό των Βλαχερνών της βασιλίδος των πόλεων. Η Εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας επετέλεσε μέσα στους αιώνες αναρίθμητα και ένδοξα θαύματα προς όφελος του ορθόδοξου χριστιανικού γένους.

Ένα από τα μεγαλύτερα και πιο διάσημα θαύματά της υπήρξε η σωτήρια απελευθέρωση της Κωνσταντινουπόλεως από τους Άραβες πολιορκητές. Συγκεκριμένα η μοναδική σωτηρία της Πόλεως πραγματοποιήθηκε με τη θαυμαστή μεσιτεία της Παναγίας κατά το έτος επτακόσια δεκαεπτά. Δυστυχώς η ξακουστή αυτή ιερή εικόνα καταστράφηκε από τους ασεβείς και βάρβαρους Οθωμανούς κατά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως. Η ολοκληρωτική αυτή καταστροφή της ιστορικής εικόνας έλαβε χώρα κατά το έτος χίλια τετρακόσια πενήντα τρία μετά Χριστόν.

Έτσι το αρχέτυπο της ιερής εικόνας χάθηκε στις φλόγες του πολέμου, αλλά η αρχέτυπη μορφή της παραμένει αθάνατη. Παρά την ολοκληρωτική καταστροφή του αρχικού πρωτότυπου, ένα ευλογημένο και αξιόπιστο αντίγραφο της ιερής Εικόνας διασώθηκε ευτυχώς εις τους αιώνες. Το ευλογημένο αυτό αντίγραφο της θαυματουργής Παναγίας Οδηγήτριας βρίσκεται φυλασσόμενο μέχρι σήμερα στην ιερά Μονή του Ξενοφώντος του ευλογημένου Αγίου Όρους. Στη σεπτή και ξακουστή ιερή εικόνα η Υπεραγία Θεοτόκος κρατά με στοργή τον Θείο Παίδα Ιησού στο αριστερό της χέρι.

Με το δεξιό της ευλογημένο χέρι, η Παναγία υποδεικνύει σταθερά στους πιστούς την οδό που πρέπει να ακολουθήσει το γένος. Δείχνει ξεκάθαρα ότι η οδός που ακολουθούμε στο γήινο προσκυνητικό ταξίδι μας είναι αυτή που οδηγεί προς τον Σωτήρα Χριστό. Σε αυτό ακριβώς συμφωνεί και ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς Χριστός, ο οποίος είπε για τη μοναδική οδό σωτηρίας. Είπε δηλαδή χαρακτηριστικά ότι εγώ είμαι η οδός, η αλήθεια και η ζωή και κανένας δεν έρχεται προς τον Πατέρα παρά μόνο διαμέσου εμένα.

Επιπλέον η Αυγούστα Πουλχερία μνημονεύεται στο ελληνικό ορθόδοξο εορτολόγιο κάθε χρόνο σταθερά κατά τη δεκάτη εβδόμη ημέρα του Φεβρουαρίου. Στις σλαβόφωνες ορθόδοξες αδελφές Εκκλησίες της οικουμένης η Αγία Πουλχερία τιμάται κατά τη δεκάτη Σεπτεμβρίου του παραδοσιακού εορτολογίου. Η σύναξη της Υπεραγίας Θεοτόκου της Οδηγήτριας τιμάται κάθε χρόνο σταθερά την εικοστή ημέρα του μηνός Ιουνίου από την Εκκλησία. Σήμερα οι ορθόδοξοι πιστοί προσφεύγουν στη μεσιτεία της Παναγίας Οδηγήτριας ζητώντας να τους οδηγήσει στη σωτηρία και στην οδό του Χριστού.

Πρεσβείαις της Υπεραγίας Θεοτόκου της Οδηγήτριας, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τις ψυχές μας, αμήν.