Ο Άγιος Ζώσιμος ο στρατιώτης ομολόγησε τον Χριστό μέσα στο σκληρότερο διωγμό της εποχής του Τραϊανού και έγινε λαμπρό παράδειγμα πίστεως. Ζούσε στις πρώτες δεκαετίες του δευτέρου αιώνα, όταν στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία ξέσπασε ένας από τους πιο σκληρούς διωγμούς εναντίον των χριστιανών. Ο αυτοκράτορας Τραϊανός κρατούσε σφικτά τα ηνία της εξουσίας και οι ειδωλολάτρες είχαν τυφλωθεί από την επίμονη λατρεία των ψεύτικων θεών. Στην πόλη Απολλωνία της Πισιδίας υπηρετούσε στο ρωμαϊκό στράτευμα ένας ευγενής στρατιώτης που έφερε το λαμπρό όνομα Ζώσιμος.

Ζητούσε με τόλμη και αναζήτηση καρδιάς την αλήθεια του Χριστού, ακούγοντας ήδη με προσοχή για το όνομα του Σωτήρα. Όταν άκουσε ότι ξεκινούσε ο νέος επίσημος διωγμός των χριστιανών, αποφάσισε αμετάκλητα να αφήσει τον στρατό και να ενωθεί φανερά με την Εκκλησία. Έβγαλε από επάνω του τα στρατιωτικά διακριτικά της θητείας του και ζήτησε με ευλάβεια το άγιο βάπτισμα από τους ιερείς της πόλεως. Δια του βαπτίσματος καταδύθηκε τρεις φορές στα νάματα της κολυμβήθρας και βγήκε φωτισμένος από τη Χάρη του Παρακλήτου.

Από εκείνη τη μεταποιητική στιγμή αφιέρωσε τον εαυτό του στη συνεχή προσευχή και στις φιλάνθρωπες πράξεις προς τους πτωχούς και τους ασθενείς αδελφούς του. Άσκησε επίσης τον εαυτό του στην εγκράτεια, στη σωφροσύνη και σε όλες τις χριστιανικές αρετές, καθώς ωρίμαζε πνευματικά μέσα στην πόλη. Λίγο αργότερα έφθασε στην πόλη ο σκληρός ηγεμόνας Δομιτιανός της Αντιοχείας, παίρνοντας ειδική εξουσία από τον αυτοκράτορα Τραϊανό να εξουθενώνει τους χριστιανούς. Φορούσε ολόκληρη τη διαβολική πανοπλία και έμοιαζε με λιοντάρι έτοιμο να κατασπαράξει όσους κρατούσαν σταθερή την πίστη τους στον Χριστό.

Κάποιος ειδωλολάτρης συκοφάντης πληροφόρησε αμέσως τον ηγεμόνα ότι ο στρατιώτης Ζώσιμος είχε προδώσει τον αυτοκράτορα αρνούμενος τα ρωμαϊκά αξιώματα της θητείας του. Διέταξε αμέσως ο Δομιτιανός να συλλάβουν τον άγιο και να τον φέρουν δεμένο μπροστά στο επίσημο δικαστήριο της πόλεως. Όταν ο ηγεμόνας τον ρώτησε ποιος είναι, ο Ζώσιμος αποκρίθηκε με σταθερή φωνή και απόλυτη παρρησία ενώπιον όλων των δικαστών. Παραδέχτηκε ότι ήταν στρατιώτης πριν, αλλά τώρα είχε γίνει στρατιώτης του Βασιλιά των ουρανών, του Χριστού του αληθινού Θεού.

Αρνήθηκε επίσης χωρίς δισταγμό να προσφέρει θυσία στα παγανιστικά είδωλα ή να ανταλλάξει την πίστη του με τις προσφερόμενες αυλικές τιμές. Ο ηγεμόνας απείλησε φανερά τιμωρίες, αλλά ο μάρτυρας απέμενε ασάλευτος ως αδάμας μπροστά στις ηγεμονικές παγίδες και στις δωροδοκίες. Ο εξοργισμένος Δομιτιανός διέταξε τότε να ρίξουν τον μάρτυρα στη φυλακή προετοιμάζοντας ταυτόχρονα τα φοβερά εργαλεία των βασανιστηρίων. Μέσα στο σκοτεινό κελί ο μάρτυρας περνούσε τη νύχτα προσευχόμενος και ζητώντας από τον Κύριο τη δύναμη να αντισταθεί στα μέλλοντα.

Την επόμενη μέρα τον έφεραν πάλι μπροστά στον ηγεμόνα δεμένο πισθάγκωνα και τον κρέμασαν με βία στο ξύλο των βασανιστηρίων. Ο Δομιτιανός τον προέτρεψε να θυσιάσει στους θεούς πριν τα μέλη του παραδοθούν στις σκληρότερες τιμωρίες της εποχής. Άρχισαν να τον δέρνουν με ανηλεής τρόπο και η γη βαφόταν από το αίμα που έτρεχε από τις πληγές του ομολογητή. Ο μάρτυρας όμως δεν αισθανόταν πόνους, καθώς ο Κύριος τον δυνάμωνε φανερά μπροστά στα έκπληκτα μάτια όλων των παρευρισκομένων.

Φώναξε τότε προς τον Θεό, ζητώντας από Εκείνον να μην τον αφήσει να καμφθεί από τους άπιστους ειδωλολάτρες του δικαστηρίου. Ξαφνικά ακούστηκε ουράνια φωνή που είπε στον μάρτυρα να έχει θάρρος, διότι ο ίδιος ο Χριστός βρισκόταν μαζί του στον αγώνα. Πολλοί από τους παρόντες έντρομοι αναγνώρισαν τη μεγαλοσύνη του χριστιανικού Θεού και σιγά σιγά πίστεψαν εκείνη την ώρα στον Σωτήρα. Έπειτα ο ηγεμόνας πυρακτώνοντας μία χάλκινη κλίνη πάνω σε δυνατή φωτιά, διέταξε να ξαπλώσουν εκεί τον γυμνό μάρτυρα.

Ο Ζώσιμος όμως έκανε επάνω του το σημείο του Σταυρού και ανέβηκε ζωντανός στην πύρινη κλίνη χωρίς τίποτε να τον βλάψει. Ο λαός που στεκόταν τριγύρω αναγνώρισε τη θαυματουργό επέμβαση του Θεού και πολλοί δόξασαν τον αληθινό Κύριο των ουρανών. Φεύγοντας από την Απολλωνία, ο Δομιτιανός διέταξε να φορέσουν στον μάρτυρα σιδερένια σανδάλια με αιχμηρά καρφιά κρυμμένα στο εσωτερικό. Έδεσαν επίσης τον Ζώσιμο με σιδερένια αλυσίδα σε νεαρά αδάμαστα άλογα ώστε να τον σύρουν πίσω από τους ίππους.

Παρά την αγριότητα της μεταχειρίσεως αυτής, ο μάρτυρας έτρεχε τόσο γρήγορα που ξεπερνούσε ακόμη και τα ίδια τα άλογα της συνοδείας. Έλεγε με ευχαριστία προς τον Κύριο ότι Εκείνος δίνει στα πόδια του την ταχύτητα του ελαφιού της ψαλμωδίας. Ζητούσε ταυτόχρονα από τον Δεσπότη Χριστό την υπομονή μέχρι το τέλος του φοβερού αυτού μαρτυρικού δρόμου. Ο ηγεμόνας στενοχωρημένος από την υπομονή τον φυλάκισε χωρίς ψωμί και χωρίς νερό για να πεθάνει από στέρηση.

Τρεις ολόκληρες ημέρες πέρασε ο μάρτυρας μέσα στη φυλακή, χωρίς καμιά τροφή και χωρίς το παραμικρό πόσιμο νερό. Δύο φωτεινοί νέοι μπήκαν τότε στο κελί του φέρνοντας καθαρό ψωμί και κρυστάλλινο νερό σε αγγείο. Είπαν στον άγιο ότι αυτό το πολύτιμο δώρο έρχεται από τον ίδιο τον Κύριο τον Θεό του ως ουράνια ευλογία. Ο μάρτυρας ευχαρίστησε με δάκρυα τον Κύριο που τον είχε ενισχύσει με ουράνιο άρτο και ουράνια ποσιμωτάτη πηγή.

Δοξολογούσε ασταμάτητα τη μεγαλειότητα του Θεού στους αιώνες των αιώνων και υμνούσε τη φιλανθρωπία Του προς τους δούλους Του. Ξαναπαρουσιάστηκε ο μάρτυρας μπροστά στον ηγεμόνα την επόμενη μέρα με λαμπρό πρόσωπο και βαθιά γαλήνη της ψυχής. Ο Δομιτιανός θαύμασε για την ψυχραιμία του και τον προέτρεψε επίμονα να θυσιάσει επιτέλους στους θεούς της Ρώμης. Ο μάρτυρας απάντησε αποφασιστικά ότι αυτός υπηρετεί μόνο έναν Θεό και κάλεσε τον ηγεμόνα να θυσιάσει στους δαίμονές του.

Διέταξε τότε ο ηγεμόνας να τον κρεμάσουν ξανά στο ξύλο και να ξεσχίσουν το σώμα του με σιδερένιες χτένες. Ο Ζώσιμος υπέμεινε όλα τα μαρτύρια δοξάζοντας τον Χριστό και αναγνωρίζοντας μέσα τους τη φιλανθρωπία και την ευσπλαχνία του Δεσπότη. Είπε στον τύραννο ότι τα είδωλα δεν είναι θεοί αλλά πραγματικοί δαίμονες που πλανούν τους απλούς ανθρώπους της εποχής. Ο ηγεμόνας αγανάκτησε και διέταξε να καίνε τα σπλάχνα του μάρτυρα με αναμμένα κεριά μέσα σε όλους τους θεατές.

Ο μάρτυρας απάντησε με θάρρος ότι ολόκληρο το σώμα του ανήκει στον Χριστό και κανένα βασανιστήριο δεν μπορεί να τον νικήσει. Ζητούσε δε ευθέως από τον τύραννο να τον θανατώσει επιτέλους, διότι τέτοια θυσία θα ήταν δόξα του ενώπιον του Νυμφίου. Ο Δομιτιανός βρισκόταν σε αμηχανία βλέποντας ότι κανένα μέσο από όσα διέθεταν οι ρωμαϊκές αρχές δεν μπορούσε να κάμψει το φρόνημα του Ζωσίμου. Στο τέλος της δίκης ο ηγεμόνας μη βρίσκοντας άλλον τρόπο να τον υποτάξει, διέταξε τον αποκεφαλισμό του μάρτυρος με τον πέλεκυ.

Καθώς οδηγείτο προς τον τόπο της εκτελέσεως, ο μάρτυρας προσευχόταν με δάκρυα παρακαλώντας τον Κύριο να δεχθεί την ψυχή του. Ζητούσε από τον Χριστό να τον κατατάξει ανάμεσα σε εκείνους που Τον ευηρέστησαν από αρχής αιώνος μέχρι σήμερα. Έλεγε ότι ο Χριστός είναι η δόξα του και η αληθινή καύχηση από τώρα και στους ατελεύτητους αιώνες των αιώνων. Όταν έφθασε στον τόπο όπου συνηθιζόταν να εκτελούν τους κατάδικους της εποχής, ο δήμιος ύψωσε τον πέλεκυ και τον αποκεφάλισε αμέσως.

Έτσι παρέδωσε το άγιο κεφάλι του υπέρ της αγάπης του Χριστού στις δεκαεννέα Ιουνίου σε εκείνη την επαρχία. Το γεγονός συνέβη στην Κωνωνεία την περιόδο που στη Ρώμη βασίλευε ο Τραϊανός, αλλά πάνω στους χριστιανούς βασίλευε ο Κύριος Ιησούς. Ο πιστός λαός ενταφίασε το ιερό λείψανο με ευλάβεια και ψαλμωδίες, αναγνωρίζοντας την αληθινή νίκη του ένδοξου μαρτυρίου. Από εκείνη την ώρα η μνήμη του Ζωσίμου του στρατιώτου του Χριστού κρατήθηκε αναλλοίωτη μέσα στις γενεές των πιστών.

Ταις αυτού πρεσβείαις, Χριστέ ο Θεός, ελέησον το ποίμνιο και σώσον τις ψυχές των δούλων Σου.