Όσιος Ιερώνυμος της Δυτικής Εκκλησίας

Ένα παιδί από τη Δαλματία έγινε ο μέγας μεταφραστής της Αγίας Γραφής στα λατινικά και άφησε αθάνατη πνευματική παρακαταθήκη. Ο Όσιος Ιερώνυμος γεννήθηκε στην ασήμαντη πόλη Στρίδωνα, που βρίσκεται στα σύνορα της Δαλματίας με την Παννονία. Γεννήθηκε γύρω το τριακόσια σαράντα επτά μετά Χριστόν από εύπορους και ευλαβείς χριστιανούς γονείς της εποχής εκείνης. Ως μεγαλύτερος γιος της οικογένειας έλαβε μία αυστηρή και βαθιά χριστιανική ανατροφή από τους ευλαβείς γονείς του.

Όπως διηγείται ο ίδιος, τράφηκε με το καθολικό γάλα της πίστεως από την κούνια του χωρίς να γίνει ποτέ αιρετικός. Έλαβε αρχικά τη βασική του εκπαίδευση στο σπίτι, έχοντας έναν αυστηρό αλλά ικανό παιδαγωγό που του ενέπνευσε αγάπη στα γράμματα. Στη συνέχεια οι γονείς του τον έστειλαν για ανώτερες σπουδές στη μεγάλη και ξακουστή πόλη της αιωνίου Ρώμης. Σπούδασε με ζήλο εκεί λογική, γραμματική, ρητορική και τα έργα διαφόρων κλασικών φιλοσόφων της αρχαίας ελληνικής σχολής.

Επισκεπτόταν συχνά τα δικαστήρια για να ακούσει τους πιο φημισμένους ρήτορες και τους ικανούς συνηγόρους της εποχής. Στη Ρώμη ξεκίνησε επίσης τη δημιουργία της προσωπικής του βιβλιοθήκης, που τον παρηγόρησε σε όλη την επόμενη ζωή του. Δυστυχώς όμως κατά τα νεανικά του χρόνια ζούσε ζωή ακάθαρτη και άστατη, που τον βασάνισε αργότερα με δάκρυα μετανοίας. Διατηρούσε όμως πάντοτε μυστική σχέση προσευχής με τους ομοπίστους του και επισκεπτόταν τα μνήματα των αγίων μαρτύρων.

Στη Ρώμη ο νεαρός Ιερώνυμος αποφάσισε σταθερά να αλλάξει τη ζωή του και να αρχίσει νέα και αγνή πολιτεία. Βαπτίστηκε γύρω στα είκοσι ετών είτε από τον πάπα Λιβέριο είτε από κάποιον κληρικό του στενού του κύκλου. Μετά την αποφοίτησή του από τη Ρώμη, ξεκίνησε ένα μεγάλο πνευματικό ταξίδι ανά τη Γαλλία μαζί με τον Βόνοσο. Στις ημιβαρβαρικές όχθες του Ρήνου ένιωσε για πρώτη φορά την επιθυμία να υπηρετήσει με αφοσίωση τον Κύριο Χριστό.

Έτσι γεννήθηκε στην ψυχή του η μεγάλη και έντονη επιθυμία της μοναχικής πολιτείας με υποσχέσεις παρθενίας και πενίας. Γύρω το τριακόσια εβδομήντα δύο μετά Χριστόν επέστρεψε στην πατρίδα του Στρίδωνα μετά τα ταξίδια αυτά. Οι γονείς του είχαν ήδη αποθάνει, και έπρεπε να φροντίσει για την κληρονομιά, την αδελφή του και τον νέο αδελφό. Ο μικρός αδελφός του Παυλικιανός ήταν είκοσι χρόνια νεότερός του, και του προκαλούσε αναπόφευκτα πολλές οικογενειακές μέριμνες.

Έζησε για ένα διάστημα στην πόλη Ακυληία, όπου είχε σχηματιστεί ένας μικρός μοναστικός κύκλος ευλαβών αδελφών. Όταν αυτός ο κύκλος όμως διαλύθηκε για άγνωστους λόγους, ο Ιερώνυμος αποφάσισε να ταξιδέψει στην Ανατολή για προσκύνημα. Σκόπευε να επισκεφθεί κυρίως την αγία Ιερουσαλήμ και τους ξακουστούς ασκητές της Συρίας και της μακρινής Αιγύπτου. Πέρασε με δυσκολίες από τη Θράκη, τη Βιθυνία, τον Πόντο, τη Γαλατία, την Καππαδοκία και την Κιλικία.

Όταν οι ταξιδιώτες έφτασαν στην Αντιόχεια, ο Ιερώνυμος αρρώστησε σοβαρά, ενώ ο φίλος του Ιννοκέντιος και ο Ίβας απέθαναν εκεί. Μετά την ανάρρωσή του, ξεκίνησε εντατικές μελέτες της Αγίας Γραφής, ακούγοντας ερμηνείες από τον σπουδαίο διδάσκαλο Απολλινάριο. Δεν εγκατέλειψε όμως καθόλου τον σκοπό του να αποσυρθεί στην έρημο για ησυχαστική μοναχική πολιτεία και προσευχή. το τριακόσια εβδομήντα τέσσερα μετά Χριστόν αποφάσισε να εγκατασταθεί στη Συριακή Θηβαΐδα, την έρημο Χαλκιδικής.

Έμεινε εκεί σχεδόν πέντε ολόκληρα χρόνια, ζώντας πιθανώς σε κάποιο μοναστήρι και αποσυρόμενος για πλήρη ησυχία. Με προσευχή, με σκληρές νηστείες, με στερήσεις και με σωματική εργασία, νεκρώνε τη σαρκική του φύση. Αφιέρωσε όλον τον εαυτό του στη συνεχή μελέτη της Αγίας Γραφής με τα βιβλία της προσωπικής του βιβλιοθήκης. Άρχισε επίσης να μαθαίνει την εβραϊκή γλώσσα κάτω από την καθοδήγηση ενός μετανοημένου Ιουδαίου της εποχής.

Η εβραϊκή γλώσσα, με την αμουσική φωνή και τη δυσκολία της, του χρησίμευσε ως μέσο πραγματικής ταπεινώσεως. Ονειρεύτηκε εκείνη την περίοδο τη φοβερή θεϊκή κρίση, όπου ένας φωνή τού είπε ότι ήταν Κικερώνειος, όχι χριστιανός. Τότε ορκίστηκε με δάκρυα να μην ξαναδιαβάσει ξανά παγανιστικά λογοτεχνικά έργα και να επιστρέψει στις θεόπνευστες Άγιες Γραφές. Από την έρημο επικοινωνούσε με αλληλογραφία, παρακαλώντας τους φίλους του με φλογερή ζέση να στραφούν στους ασκητικούς πνευματικούς αγώνες.

Όταν οι αντιοχειακές δογματικές διαμάχες ήρθαν στη μοναχική του ησυχία, αναχώρησε από την έρημο και επέστρεψε στην Αντιόχεια. Εκεί προσχώρησε ταπεινά στην ευλαβή κοινότητα του Παυλίνου, ο οποίος τον χειροτόνησε ταπεινά πρεσβύτερο για την Εκκλησία. Από ταπείνωση όμως ποτέ δεν τέλεσε τα ιερατικά καθήκοντα και έζησε πάντοτε ως απλός και ταπεινός μοναχός. Στη συνέχεια ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη, για να μαθητεύσει κοντά στον σπουδαίο Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, επίσκοπο της πόλεως.

Συνάντησε εκεί επίσης τον φιλόσοφο και θεολόγο Άγιο Γρηγόριο Νύσσης, που του διάβασε το έργο του εναντίον του Ευνομίου. Στα τέλη του έτους τριακόσια ογδόντα ένα, ο Όσιος Ιερώνυμος αναχώρησε για τη Ρώμη με ποιμαντική κλήση. Μετέβη με τον Παυλίνο και τον Επιφάνιο σε σύνοδο που είχε συγκληθεί από τον πάπα Δάμασο για ποικίλα ζητήματα. Στη Ρώμη έλαβε αμέσως τη θέση του γραμματέως του πάπα και της ιεράς συνόδου με μεγάλη επιρροή.

Οι ιερές σύνοδοι του ανέθεσαν να συντάξει επίσημη ομολογία πίστεως εναντίον της αιρετικής διδασκαλίας του Απολλιναρίου. Ο πάπας Δάμασος, που ασχολούνταν με μελέτες της Αγίας Γραφής, χρησιμοποιούσε τις σοφές υποδείξεις του Οσίου Ιερωνύμου. Στα πρώτα χρόνια στη Ρώμη χαιρόταν μεγάλη εκτίμηση για την ασκητική του ζωή, την παιδεία και τη ρητορική του δεινότητα. Πολλοί τον αποκαλούσαν φανερά διάδοχο του πάπα Δαμάσου στην εκκλησιαστική έδρα της Ρώμης για το μέλλον.

Δίδασκε τον μικρό κύκλο των ευγενών χριστιανών γυναικών, μεταξύ των οποίων η Παύλα, η Ευστοχία και η Μαρκέλλα. Όταν όμως απέθανε ο προστάτης του πάπας Δάμασος το τριακόσια ογδόντα τέσσερα, η κατάστασή του στη Ρώμη χειροτέρευσε. Ο διάδοχός του Σιρίκιος ήταν λιγότερο φωτισμένος και αντιμετώπιζε αρνητικά τη δράση και τις απόψεις του Οσίου Ιερωνύμου. Οι κακολογίες των εχθρών του δεν είχαν πια κανέναν περιορισμό, και αναγκάστηκε αργότερα να αναχωρήσει από τη Ρώμη.

Έφυγε μαζί με τον αδελφό του Παυλικιανό και τον πρεσβύτερο Βινκέντιο για την Ανατολή και τους Αγίους Τόπους. Πέρασε από την Κύπρο, όπου φιλοξενήθηκε από τον Άγιο Επιφάνιο, και στην Αντιόχεια από τον Παυλίνο. Στην Αντιόχεια συναντήθηκε με την ευλαβή ρωμαϊκή πατρικία Παύλα και την κόρη της Ευστοχία, που είχαν αποτάξει τη Ρώμη. Όλοι μαζί επισκέφθηκαν τους Αγίους Τόπους, την Ιερουσαλήμ, τη Βηθλεέμ και πολλά μέρη της ευλογημένης γης.

Στη Βηθλεέμ η Παύλα δήλωσε με συγκίνηση ότι αυτή είναι η πατρίδα του Κυρίου της και ήθελε να μείνει εκεί. Επισκέφθηκαν στη συνέχεια ευλαβικά τα μοναστήρια της Νιτρίας στην Αίγυπτο και τα οικογενειακά εκπαιδευτικά αγιασμένα σπίτια. Επέστρεψαν τελικά στη Βηθλεέμ το φθινόπωρο του έτους τριακόσια ογδόντα έξι, για να εγκατασταθούν εκεί μόνιμα. Η Παύλα έχτισε εκεί δύο μοναστήρια, ένα ανδρικό υπό την ηγουμενία του Οσίου Ιερωνύμου και ένα γυναικείο υπό την ίδια.

Έχτισε επιπλέον και έναν μεγάλο ξενώνα για τους πολλούς προσκυνητές που έρχονταν από όλον τον χριστιανικό κόσμο. Ο Όσιος Ιερώνυμος έζησε σε σπηλιά κοντά στη σπηλιά της Γεννήσεως του Χριστού, με νηστείες αυστηρές. Στη Βηθλεέμ ο Όσιος Ιερώνυμος εργάστηκε ασταμάτητα στη μετάφραση της Αγίας Γραφής στη λατινική γλώσσα της Δύσεως. Με γνώση εβραϊκής, χαλδαϊκής, λατινικής και ελληνικής γλώσσας ξεκίνησε αυτόνομη μετάφραση όλων των ιερών βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης.

Άρχισε το μνημειώδες αυτό έργο γύρω στα τριακόσια ενενήντα και το ολοκλήρωσε στα τετρακόσια πέντε μετά Χριστόν. Σχεδόν όλα τα ιερά βιβλία τα μετέφρασε από το πρωτότυπο εβραϊκό κείμενο με μεγάλη φιλολογική ακρίβεια. Η σπουδαία μετάφρασή του, παρά τις λίγες ατέλειες, παρέμεινε αξεπέραστη σε ομορφιά, εκφραστικότητα και ακρίβεια ερμηνείας. Το έργο αυτό έγινε αργότερα γνωστό ως Vulgata, η μετάφραση που διαδόθηκε σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.

Ο Άγιος συμμετείχε ενεργά επίσης σε διάφορες εκκλησιαστικές διαμάχες, υπερασπιζόμενος ακούραστα την Ορθόδοξη Πίστη με γενναιότητα. Έγραψε αυστηρά εναντίον του Ιοβινιανού, του Ελβιδίου, του Πελαγίου και άλλων πολυάριθμων αιρετικών δασκάλων της εποχής. Μπλέχτηκε επίσης σε σκληρή διαμάχη με τον παλιό του φίλο Ρουφίνο για ζητήματα γύρω από τον Ωριγένη. Διατήρησε επίσης γόνιμη αλληλογραφία με τον μέγα Άγιο Αυγουστίνο για διάφορα θεολογικά και ερμηνευτικά ζητήματα της Γραφής.

Ο Όσιος Ιερώνυμος εκοιμήθη ειρηνικά εν Κυρίω το τετρακόσια είκοσι μετά Χριστόν στη Βηθλεέμ. Άφησε πίσω του τεράστιο πνευματικό έργο σε σπουδαία δογματικά, ερμηνευτικά, ασκητικά, ιστορικά συγγράμματα και εκατοντάδες σημαντικές επιστολές. Τα τίμια λείψανά του μεταφέρθηκαν αργότερα κατά τον δέκατο τέταρτο αιώνα στον ναό της Αγίας Μαρίας Μέιτζορ. Πρεσβείαις του Οσίου Πατρός ημών Ιερωνύμου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, Αμήν.