Ένα νεότερο και θαυμαστό γεγονός του εικοστού αιώνα στη Λέσβο εμφάνισε ξανά στην επιφάνεια τα ιερά λείψανα ενός ξεχασμένου ομολογητή της πίστεως. Σήμερα τιμούμε με ιδιαίτερη ευλάβεια την εύρεση των ιερών λειψάνων του Αγίου διακόνου Νικολάου στη Μονή Καρυών του νησιού της Λέσβου. Το θαυμαστό γεγονός αυτό συνέβη τη δέκατη τρίτη ημέρα του Ιουνίου του έτους χιλίων εννιακοσίων εξήντα στο νησί της Λέσβου του Αιγαίου. Τον προηγούμενο Απρίλιο του ίδιου έτους ο Άγιος Νικόλαος εμφανίστηκε σε όνειρο σε τρεις ευλαβείς γυναίκες της κωμοπόλεως Θερμής της Λέσβου.

Τους αποκάλυψε με σαφήνεια το ακριβές σημείο όπου ήταν ενταφιασμένα τα ιερά λείψανά του και τους ζήτησε την ανακάλυψή τους. Οι γυναίκες δίσταζαν αρχικά να ζητήσουν άδεια από τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Μυτιλήνης για να ξεκινήσουν τις αρχαιολογικές ανασκαφές. Φοβούνταν μήπως δεν βρεθεί τελικά ο τάφος και γίνουν αντικείμενο κοροϊδίας στην τοπική κοινωνία της εποχής. Τελικά πήραν θάρρος, πήγαν στον Μητροπολίτη και του ανέφεραν με κάθε λεπτομέρεια το όνειρό τους με τον Άγιο Νικόλαο.

Ο σεβάσμιος Ιεράρχης ευλόγησε με προθυμία την έναρξη των ανασκαφικών εργασιών στον υποδειχθέντα τόπο της οράσεως. Ο εργατικός Δούκας Τσολάκης ζητήθηκε να ξεκινήσει τη σκαφική εργασία στο σημείο που είχαν προσδιορίσει οι γυναίκες με το όνειρο. Έσκαψε λίγο μόνο και στη συνέχεια σταμάτησε, διότι το χώμα ήταν σκληρό και η εργασία επίπονη και κουραστική. Εκείνη τη νύχτα ο Δούκας είδε σε όνειρο τον Άγιο Νικόλαο να κάθεται ακριβώς στο σημείο όπου είχε σκάψει νωρίτερα.

Ο Άγιος του εμφανίστηκε και του είπε με αυστηρότητα ότι ονομάζεται Νικόλαος και διερωτάται γιατί αμφισβητεί την παρουσία του τάφου του. Στη συνέχεια ο Άγιος του προέβλεψε τιμωρία, εάν δεν συνέχιζε αμέσως τις ανασκαφές στο σημείο που είχαν υποδείξει οι γυναίκες. Τη δέκατη τρίτη ημέρα του μηνός Ιουνίου, με τη βοήθεια ενός ακόμη εργάτη, βρέθηκαν τελικά τα ιερά λείψανα του μάρτυρος Νικολάου. Η ημέρα εκείνη υπήρξε ημέρα μεγάλης χαράς και αγαλλιάσεως για τους ευλαβείς πιστούς, καθώς συνέβησαν πολλά θαυμαστά σημεία.

Την ίδια ημέρα ανακαλύφθηκε επίσης μία στρογγυλή Πατριαρχική Σφραγίδα Προνομίου, που είχε ιδιαίτερη ιστορική και εκκλησιαστική αξία. Η σφραγίδα ήταν κατασκευασμένη από καθαρό μόλυβδο και άργυρο, χρονολογούμενη στον δέκατο τέταρτο μετά Χριστόν αιώνα της Εκκλησίας. Στη μία πλευρά της σφραγίδας απεικονιζόταν με τέχνη η Υπεραγία Θεοτόκος, ενώ στην άλλη ο φωτεινός Αρχάγγελος Μιχαήλ. Άλλα ευσεβή πρόσωπα είδαν επίσης τον Διάκονο Νικόλαο σε νυχτερινά όνειρα, ο οποίος τους αποκάλυψε ότι καταγόταν από την Θεσσαλονίκη και χειροτονήθηκε διάκονος.

Στα μέσα του δεκάτου πέμπτου αιώνα ο Άγιος Νικόλαος συνόδευσε τον Άγιο Ραφαήλ στη Λέσβο, μετά την τουρκική εισβολή στη Θράκη. Λίγα έτη αργότερα οι Τούρκοι εισέβαλαν στη Μονή Καρυών και αιχμαλώτισαν τους μοναχούς, υποβάλλοντάς τους σε φοβερά μαρτύρια. Έσυραν τον Αρχιμανδρίτη Ραφαήλ από τα μαλλιά και τα γένια του και τον έδεσαν σταθερά πάνω σε ένα δένδρο. Τον χτυπούσαν με μανία και τον τραυμάτιζαν με τα πυρωμένα όπλα τους, ενώ τελικά τον πριόνισαν φρικτά από το στόμα.

Ο Άγιος Νικόλαος πέθανε από καρδιακή ανακοπή, καθώς αντίκριζε με φρίκη το οδυνηρό μαρτύριο του Αγίου Ραφαήλ. Πρεσβείαις του Αγίου Νικολάου του εν Καρυαίς Λέσβου, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τις ψυχές των πιστών δούλων σου, αμήν.