Άγιος Τριφύλλιος Επίσκοπος Λευκωσίας της Κύπρου

Ένας θεόθεν προεπιλεγμένος ιεράρχης φωτίστηκε στην Κύπρο και ίαση χάρισε σε αυτοκράτορα μέσα από όνειρο πριν ακόμη χειροτονηθεί επίσκοπος. Ο Άγιος Τριφύλλιος γεννήθηκε στη βασιλεύουσα Κωνσταντινούπολη και έλαβε την εξωτερική θύραθεν μόρφωσή του στη φημισμένη πόλη της Βηρυτού του Λιβάνου. Ήταν εξαιρετικά ευφυής και διέθετε την σπάνια χάρη της ευγλωττίας τόσο στον δημόσιο λόγο όσο και στην κήρυξη του Ευαγγελίου. Παρά την σπουδαία θύραθεν παιδεία του, επέλεξε ως πνευματικό οδηγό έναν άνδρα όχι λόγιο αλλά εξαιρετικά άγιο και ταπεινό.

Αυτός ήταν ο Άγιος Σπυρίδων ο επίσκοπος Τριμυθούντος της Κύπρου, ο οποίος αναδείχθηκε μέγας θαυματουργός και διδάσκαλος της ορθόδοξης ευσέβειας. Ο Άγιος Τριφύλλιος είχε προεκλεγεί από τον ίδιο τον Κύριο και είχε προσημειωθεί ως μελλοντικός αρχιερέας της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Παρότι δεν είχε χειροτονηθεί ακόμη επίσκοπος, αξιώθηκε να εμφανιστεί σε όραμα του αυτοκράτορα Κωνσταντίου ως αρχιερέας του ζώντος Θεού. Μετά τον θάνατο του Μεγάλου Κωνσταντίνου η εξουσία του ελληνορωμαϊκού κράτους πέρασε στους τρεις ευσεβείς διαδόχους και υιούς του.

Ο μεγαλύτερος εξ αυτών, ο ευσεβέστατος Κωνστάντιος, παρέλαβε ως κληρονομιά τη διοίκηση των ανατολικών επαρχιών της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Επισκέφθηκε την Αντιόχεια της Συρίας και αρρώστησε αιφνίδια τόσο βαριά, ώστε καμία ιατρική προσπάθεια δεν μπορούσε να τον βοηθήσει. Έχασε κάθε ανθρώπινη ελπίδα και στράφηκε με θερμή προσευχή προς τον φιλάνθρωπο Θεό, ζητώντας Του υγεία και θαυματουργική ίαση. Είδε στον ύπνο του έναν ολόλαμπρο φωτεινό άγγελο του Κυρίου, ο οποίος του υπέδειξε ένα ολόκληρο πλήθος αρχιερέων του Θεού.

Ανάμεσά τους ξεχώρισε με σαφήνεια δύο ιερά πρόσωπα, που στέκονταν σαν αρχηγοί και ηγέτες όλου του ιερατικού αυτού πλήθους. Ο φωτεινός άγγελος του ανακοίνωσε με σαφήνεια ότι μόνον αυτοί οι δύο μπορούσαν να του δώσουν την ίαση από την ασθένεια. Όταν ξύπνησε ο αυτοκράτορας, δεν αναγνώριζε ποιοι ήταν οι επίσκοποι, καθώς αγνοούσε τα ονόματά τους και τους τόπους τους. Σκέφθηκε επί μακρόν τι ακριβώς να πράξει και τελικά εξέδωσε επίσημο διάταγμα προς όλους τους επισκόπους ολόκληρης της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.

Ζήτησε από τον καθένα τους να ταξιδέψει στην Αντιόχεια, ώστε να αναζητήσει ανάμεσά τους τους δύο επισκόπους του οράματος. Όταν το διάταγμα έφτασε στα όρια της Κύπρου, ο Άγιος Σπυρίδων Τριμυθούντος είχε ήδη ενημερωθεί από τον Θεό για τα γεγονότα. Ξεκίνησε χωρίς αναβολή μαζί με τον αγαπημένο μαθητή του Τριφύλλιο, με τον οποίο είχε εμφανιστεί στο όραμα του αυτοκράτορα. Έφτασαν τελικά στην ξακουστή Αντιόχεια και κατευθύνθηκαν αμέσως προς το αυτοκρατορικό παλάτι, για να συναντήσουν τον ασθενή και ταλαιπωρημένο ηγεμόνα.

Ο Άγιος Σπυρίδων ήταν φτωχικά ντυμένος, κρατούσε στα χέρια του ένα ταπεινό φοινικένιο ραβδί και φορούσε απλούστατη μίτρα. Στο στήθος του κρεμόταν ένα μικρό πήλινο σκεύος, μέσα στο οποίο φύλασσε άγιο έλαιο από τον Τίμιο Σταυρό. Όταν εισήλθε στις αυτοκρατορικές αίθουσες, ένας από τους δουλικούς υπηρέτες τον πέρασε για κοινό ζητιάνο της οδού. Όχι μόνο τον περιγέλασε αλλά τόλμησε επίσης να τον χαστουκίσει και να μην του επιτρέψει την είσοδο στο παλάτι.

Ο πράος και ταπεινός Σπυρίδων, εκπληρώνοντας την ευαγγελική εντολή του Κυρίου, του γύρισε αμέσως και την άλλη παρειά. Ο υπηρέτης κατάλαβε αμέσως ότι μπροστά του στεκόταν επίσκοπος του Θεού και ζήτησε ταπεινά συγγνώμη για το σφάλμα του. Όταν τελικά ο Άγιος Σπυρίδων εισήλθε ενώπιον του αυτοκράτορα, εκείνος τον αναγνώρισε αμέσως από το προηγούμενο θεϊκό όραμα. Σηκώθηκε από τον αυτοκρατορικό θρόνο, πλησίασε τον δούλο του Θεού και τον προσκύνησε με βαθιά ευλάβεια ζητώντας προσευχή.

Ο φιλάνθρωπος Άγιος Σπυρίδων άγγιξε με τα ευλογημένα του χέρια την κεφαλή του ασθενούς αυτοκράτορα Κωνσταντίου, προσευχόμενος θερμά. Αμέσως ο Κωνστάντιος έγινε εντελώς υγιής, χαιρόμενος για την θαυμαστή ίαση που του παρείχε ο Κύριος μέσω του Αγίου. Ο αυτοκράτορας έδειξε μεγάλη τιμή και σεβασμό στον σεβάσμιο Άγιο, περνώντας μαζί του ολόκληρη τη μέρα σε πνευματική κοινωνία. Ο νεαρός μαθητής Τριφύλλιος όμως θαύμασε υπερβολικά την λαμπρότητα και την ομορφιά του παλατιού και του αυτοκρατορικού περιβάλλοντος.

Παρακολουθούσε με προσοχή τη μεγαλοπρέπεια του αυτοκράτορα, τα πολυτελή ενδύματα των υπηρετών και τη χλιδή της αυλικής ζωής. Ο διορατικός Σπυρίδων αντιλήφθηκε αμέσως τους κοσμικούς λογισμούς του μαθητή του και του απηύθυνε σοφή πατρική νουθεσία. Του είπε ότι μάταια θαύμαζε αυτή τη δόξα, διότι ο αυτοκράτορας θα πέθαινε όπως ο τελευταίος ζητιάνος του δρόμου. Όλοι μαζί θα παρουσιάζονταν τελικά ενώπιον του αδέκαστου και φοβερού Κριτή των ζώντων και νεκρών της φοβερής δευτέρας Παρουσίας.

Δεν έπρεπε λοιπόν να θαυμάζει τα πρόσκαιρα και ψεύτικα αγαθά της παρούσας επίγειας ζωής, που είναι σαν φύλλα στον άνεμο. Όφειλε να στρέφεται με θέρμη μόνο προς τα άυλα, αιώνια και αληθινά αγαθά της επουράνιας Βασιλείας. Λίγο αργότερα ο Άγιος Τριφύλλιος χειροτονήθηκε επίσκοπος της πόλης Λευκωσίας του νησιού της Κύπρου με κανονική εκλογή. Ως επίσκοπος δεν διέκοψε ποτέ την πνευματική κοινωνία με τον πατέρα και διδάσκαλό του Άγιο Σπυρίδωνα Τριμυθούντος.

Επισκεπτόταν συχνά τον Άγιο Σπυρίδωνα για την πνευματική του ωφέλεια και προκοπή στην ασκητική και αρχιερατική ζωή. Κάποτε ο Άγιος Σπυρίδων πορευόταν από την Τριμυθούντα προς την πόλη της Κερύνειας μαζί με τον επίσκοπο Τριφύλλιο. Διασχίζοντας μαζί το όρος Πενταδάκτυλος έφτασαν σε μια ονομαστή τοποθεσία, που ονομαζόταν στην εποχή τους Παρίμνη. Ο τόπος εκείνος ήταν εξαιρετικά γραφικός και πλούσιος σε αμπελώνες, οπωρώνες και θαλερούς κήπους με ποικίλα φρούτα.

Ο Άγιος Τριφύλλιος γοητεύτηκε από την ομορφιά της φυσικής τοποθεσίας και επιθύμησε να αποκτήσει εκεί κάποιο δικό του αμπέλι. Σκεφτόταν επί ώρες μέσα στην ψυχή του πώς θα μπορούσε τελικά να εκπληρώσει αυτή την επιθυμία. Δεν ξέφυγε όμως από τα διορατικά μάτια του Αγίου Σπυρίδωνα ο εσωτερικός λογισμός του αγαπημένου μαθητή του. Διεισδύοντας με τη χάρη του Πνεύματος στις σκέψεις του Τριφυλλίου, του απηύθυνε σοφή και αυστηρή νουθεσία.

Τον ρώτησε γιατί συνέχεια συλλογιζόταν για μάταια πράγματα, επιθυμώντας να αποκτήσει χωράφια και αμπελώνες χωρίς πραγματική αξία. Του εξήγησε ότι έχουμε ως χριστιανοί ανέκλητη κληρονομιά στους ουρανούς, δηλαδή μια κατοικία αχειροποίητη, ολόλαμπρη και αιώνια του Σωτήρος. Έπρεπε λοιπόν να αναζητεί εκείνη την επουράνια κατοικία, απολαμβάνοντας τα ουράνια αγαθά μέσω της θεωρίας του Θεού. Οι σοφές αυτές νουθεσίες ωφέλησαν εξαιρετικά την ψυχή του Αγίου Τριφυλλίου, οδηγώντας τον στην πνευματική τελειότητα.

Έγινε με τη χάρη του Θεού σαν τον απόστολο Παύλο εκλεκτό σκεύος του φιλάνθρωπου Σωτήρος Χριστού στην εκκλησία του. Έλαβε επίσης πλήθος θείων χαρισμάτων, με τα οποία εργάστηκε για τη σωτηρία των πιστών του ποιμνίου του. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των ιστορικών Νικηφόρου και Σωζομενού, σε κάποια συνέλευση των επισκόπων της Κύπρου ο Τριφύλλιος εκλήθη να κηρύξει. Οι Πατέρες της Συνόδου ζήτησαν από τον σοφό και πολυμαθή Τριφύλλιο να απευθύνει διδακτικό λόγο στον λαό μέσα στην εκκλησία.

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του χρειάστηκε να αναφέρει τα γνωστά λόγια του Χριστού προς τον παράλυτο της Καπερναούμ. Τα λόγια αυτά είναι καταγραμμένα από τον Ευαγγελιστή Μάρκο και ορίζουν να σηκωθεί ο παράλυτος και να πάρει τον κράββατο. Ο Τριφύλλιος όμως άλλαξε αυθαίρετα την αυθεντική ευαγγελική φράση, αντικαθιστώντας ευγενώς τη λέξη κράββατος με τη λέξη κλίνη. Ο Άγιος Σπυρίδων δεν άντεξε στην παραποίηση των λόγων του Χριστού και του απηύθυνε αυστηρή δημόσια παρατήρηση.

Τον ρώτησε αν θεωρούσε τον εαυτό του καλύτερο από Εκείνον που είπε κράββατος, ώστε να ντρέπεται για τα ίδια Του τα λόγια. Στη συνέχεια εγκατέλειψε δημοσίως τον ναό μπροστά σε όλους τους παρευρισκόμενους πιστούς του εκκλησιάσματος, χωρίς να επιστρέψει εκείνη την ώρα. Δεν υπήρχε όμως τίποτε το επιλήψιμο σε αυτή τη συμπεριφορά του πράου, ταπεινού και αγραμμάτου Αγίου Σπυρίδωνα. Ο μη λόγιος Άγιος ντρόπιασε με την παρουσιασθείσα επίπληξη τον Τριφύλλιο, ο οποίος υπερηφανευόταν για τη δική του ευγλωττία.

Έτσι του δίδαξε με ζωντανό και εμπράκτως διδακτικό τρόπο την ταπεινοφροσύνη και την πραότητα του Αγίου Πνεύματος. Διέπρεψε επίσης σε εξαίσια κατορθώματα παρθενίας, χαρμόσυνων δακρύων μετανοίας και αυστηρής ασκητικής νηστείας του ορθοδόξου ιεραρχικού βίου. Με την παραδειγματική ζωή του προκαλούσε τον θαυμασμό αυτών των ιδίων των ασωμάτων αγγελικών δυνάμεων του παντοδύναμου Θεού. Διασχίζοντας τις γειτονικές χώρες, φώτιζε με τη διδασκαλία του Χριστού όλους τους σκοτισμένους από τις αμαρτίες ανθρώπους.

Λάμπρυνε τους πιστούς ευσεβείς σαν τις φωτεινές ακτίνες του ζωοδότη ηλίου της σωτηρίας και της εκκλησιαστικής αλήθειας. Ποίμανε σοφά το ορθόδοξο ποίμνιό του στην Κύπρο με μεγάλη αγάπη, δικαιοσύνη και αληθινή πατρική χριστιανική στοργή. Από την κληρονομιά που του άφησε η μακαριστή μητέρα του ίδρυσε ένα μοναστήρι στην πόλη της Λευκωσίας. Το μοναστήρι αυτό αποτέλεσε αργότερα φωτεινό πνευματικό κέντρο για ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή της κυπριακής πρωτεύουσας Λευκωσίας.

Πρόσφερε στους πιστούς πολύτιμες ευκαιρίες αγιασμού, μυστηριακής εξομολόγησης και κατηχητικής διδασκαλίας του σωτηρίου λόγου του Ευαγγελίου. Ο Άγιος ποίμανε με μακροθυμία και αγάπη την επισκοπή του μέχρι βαθύ γήρας, διδάσκοντας πάντα την ορθόδοξη πίστη. Εκοιμήθη ειρηνικά εν Κυρίω σε μεγάλη βαθιά ηλικία, γύρω στο τριακοσιοστό εβδομηκοστό μετά Χριστόν έτος της εκκλησιαστικής μας ιστορίας. Ο ρώσος προσκυνητής ηγούμενος Δανιήλ είδε τα ιερά λείψανα του Αγίου Τριφυλλίου στις αρχές του δωδέκατου αιώνα στην Κύπρο.

Πέρασε στους ουρανούς, για να σταθεί επάξια ανάμεσα στη φωτεινή χορεία των ιεραρχών μπροστά στον Σωτήρα Χριστό. Η αγία ψυχή του πρεσβεύει αδιαλείπτως για όλους εμάς τους ταπεινούς πιστούς, που τιμάμε την ευλογημένη μνήμη του. Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας τιμά κάθε χρόνο τον Άγιο Τριφύλλιο τη δέκατη τρίτη του μηνός Ιουνίου με ευλάβεια και τιμή. Πρεσβείαις του Αγίου Τριφυλλίου επισκόπου Λευκωσίας, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τις ψυχές των πιστών δούλων σου, αμήν.