Όσιος Ονούφριος ο μέγας ο Αιγύπτιος

Στα τέλη του τετάρτου ή στις αρχές του πέμπτου αιώνος εκοιμήθη ο μέγας ασκητής Ονούφριος ο Αιγύπτιος. Τη ζωήν του διέσωσε ο μοναχός Παφνούτιος, ο οποίος εισήλθε στην βαθεία έρημον για να ευλογηθεί από τους εκεί ερημίτας. Ο Παφνούτιος μετά από δεκαεπτά ημέρες οδοιπορίας διέκρινε κάτι σαν λευκό σώμα καλυμμένο με πυκνά τριχώματα. Φοβήθηκε αρχικά, αλλά ο γέρων τον ησύχασε καλώντας τον με το όνομά του, που εφανέρωσε ο Θεός. Εκείνος ονομαζόταν Ονούφριος, και οι γονείς του ήσαν για πολύν καιρόν χωρίς παιδιά, μέχρι που τον απέκτησαν με προσευχήν.

Ο πατέρας του ήταν βασιλεύς της Περσίας, και υπακούοντας στη θείαν αποκάλυψιν τον έφερε ως βρέφος σε μοναστήρι της Θηβαΐδας. Στο ταξίδι και στο μοναστήρι, παράδοξα τον έθρεψε με γάλα μία τρυφερή ελαφίνα της ερήμου εκείνης. Όταν εμεγάλωσε, εφλέχθη ο ζήλος του από τους βίους των ασκητών, ιδιαιτέρως του Ηλιού και του Προδρόμου. Έφυγε τότε κρυφά από το μοναστήρι μέσα στη νύκτα, και στον δρόμον εφανερώθηκε ο φύλακας άγγελός του από Θεού.

Ο άγγελος του εδωσε δύναμιν να εισέλθει στην βαθεία έρημον, και του υπεσχέθη συνεχή προστασίαν στους ασκητικούς αγώνας. Έτσι ο νεαρός Ονούφριος ξεκίνησε με χαράν την μοναχικήν του αναζήτησιν στις απομονωμένες περιοχές της Αιγύπτου. Ο Ονούφριος εισήλθε σε σπήλαιον με φοίνικα και πηγή, όπου βρήκε έναν παλαιόν ασκητήν να τον καθοδηγήσει. Έπειτα από οδοιπορίαν τεσσάρων ολόκληρων ημερών, ο γέρων τον ωδήγησε σε μία νέαν σπηλιάν για ησυχαστικόν βίον.

Έμεινε εκεί ο γέρων μαζί του τριάντα ημέρες διδάσκοντάς τον, και κατόπιν επέστρεψε στο σπήλαιόν του. Από τότε τον επεσκέπτετο μία φορά τον χρόνον για να τον ενισχύει πνευματικώς και να τον παρηγορήσει. Στον τόπον εκείνον ο όσιος Ονούφριος εκοπίασε με ανδρείαν εξήντα ολόκληρα χρόνια, χωρίς να ίδει άλλον άνθρωπον. Τα ρούχα του εφθάρησαν από τον καιρόν, και επειδή υπέφερε από το ψύχος και τη θερμότητα προσευχήθη με δάκρυα.

Ο Θεός τότε εποίησε να φυτρώσει επάνω του πυκνό προστατευτικό μαλλί, που σκέπασε ολόκληρο το σώμα του. Η γύμνωσή του ξεπέρασε, σύμφωνα με την παρατήρησιν του υμνογράφου, ακόμη και την εντολήν του Χριστού στους αποστόλους. Κάθε ημέραν ο άγγελος του Θεού του έφερνε ένα ψωμί για διατροφήν, και την Κυριακήν την θείαν Κοινωνίαν με τιμές. Έτσι ο γέρων Ονούφριος έζησε σε πλήρη αυτάρκειαν, χωρίς να έχει επαφήν με κανέναν άλλον άνθρωπον.

Η θεϊκή πρόνοια εξεδηλώθη με αμέτρητους και θαυμαστούς τρόπους στη ζωήν του γενναίου ασκητού της ερήμου. Στους εξήντα αυτούς χρόνους ασκήσεως ο Ονούφριος αντιμετώπισε αμέτρητους πειρασμούς από τους δαίμονας, αλλά τους ενίκησε όλους με τη χάριν του Θεού. Σαράντα ολόκληρα χρόνια ζούσε από αγγελικό ψωμί, και άλλα είκοσι από τους καρπούς ενός φοίνικος δωδεκάκλωνου της ερήμου. Από τους δώδεκα κλάδους του φοίνικος, κάθε μήνα ωρίμαζε ένας κλάδος, ώστε να έχει τροφήν για όλον τον χρόνον.

Νερό έπινε από μία θαυματουργήν πηγήν, που ξεπήγασε κοντά στο ταπεινόν κελλί του με ιδιαιτέραν θεϊκήν ευλογίαν. Όταν τελείωσε ο πνευματικός του αγών, ο γέρων ανήγγειλε στον Παφνούτιον ότι θα ανεχώρει αμέσως προς Κύριον. Πραγματικά, καθώς προσευχόταν, το πρόσωπόν του ελάμπρυνε θαυμαστώς, και μέσα σε βροντές και αστραπές εφάνηκαν άγγελοι ψάλλοντες. Η ψυχή του πέταξε ως λευκή περιστερά στα χέρια του Δεσπότου Κυρίου, ενώ το ιερόν λείψανον έλαμπε και ευωδίαζε.

Ο Παφνούτιος αναρωτιόταν πώς θα έσκαβε επαρκή τάφον χωρίς εργαλεία στην έρημον, αλλά ήλθαν δύο μεγάλοι λέοντες. Οι λέοντες αυτοί υπακούοντας στον μοναχόν, άνοιξαν με τα νύχια τους τον τάφον για τον γέροντα. Έσκαψαν με τέτοιαν παράδοξη επιδεξιότητα και υπακοήν, που εφάνη ως αληθινή ανταπόδοσις της θεϊκής χάριτος προς τον ευλογημένον γέροντα. Έπειτα οι μεγάλοι αυτοί λέοντες έφυγαν με ηρεμίαν στην έρημον, χωρίς να βλάψουν τον ευλαβή μοναχόν Παφνούτιον.

Ο Παφνούτιος ήθελε να μείνει για πάντα σε εκείνον τον ευλογημένον τόπον της κοιμήσεως του οσίου Ονουφρίου. Εκείνη τη στιγμή όμως έγινε ένας μεγάλος σεισμός, και πλάτυτατοι λίθοι κάλυψαν το κελλί, τους φοίνικας και την πηγήν. Ο Παφνούτιος κατάλαβε αμέσως ότι ο Θεός ήθελε να επιστρέψει για να μάθουν και άλλοι την αγιότητα του Ονουφρίου. Ξεκίνησε λοιπόν την επιστροφήν στις πολυσύχναστες κατοικημένες περιοχές, με την καρδιά γεμάτη από τις θαυμαστές εμπειρίες της ερήμου.

Σε ολόκληρην την οδοιπορίαν του είχε γνωρίσει επίσης και άλλους ονομαστούς ερημίτες της Θηβαΐδος, λαμβάνοντας από αυτούς πολύτιμες ευλογίες. Ένας από αυτούς ήταν ο όσιος Τιμόθεος, ο οποίος έζησε επίσης σε ασύγκριτη ασκητικήν ζωήν στο σπήλαιόν του. Κατά την επιστροφήν του στο πρώτον σπήλαιον, βρήκε τον γέροντα Τιμόθεον τον ησυχαστήν, με τον οποίον είχε συναντηθεί προηγουμένως. Όλους τους είχε γνωρίσει διηγούμενος τις εμπειρίες του και πληροφορούμενος για τη ζωήν τους με ευλάβειαν.

Επέστρεψε αργότερα στο μοναστήρι του και αφηγήθηκε με λεπτομέρειες τη θαυμαστήν συνάντησίν του με τον μέγαν Ονούφριον. Οι αδελφοί κατέγραψαν επιμελώς ολόκληρην τη διήγησιν για να μείνει ως πνευματικός θησαυρός στις μετέπειτα γενεές των πιστών. Έτσι σώζεται έως σήμερα ο βίος του οσίου Ονουφρίου του Αιγυπτίου, ως ζωντανόν παράδειγμα ασκητικής τελειώσεως. Ο όσιος Ονούφριος ανεδείχθη ως κορυφαίος ερημίτης της Αιγύπτου και ένας από τους πρωταγωνιστάς του ασκητικού μοναχισμού.

Με τη ζωήν του απέδειξε ότι ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει για δεκαετίες σε πλήρη απομόνωσιν, βασιζόμενος μόνον στον Θεόν. Η αγγελική παρουσία στη ζωήν του απέδειξε τη φιλανθρωπίαν του Θεού προς τους πιστούς δούλους Του στην έρημον. Έγινε λαμπρόν φωτεινό υπόδειγμα μοναχικής τελειώσεως για όλους τους μετέπειτα ασκητάς και ησυχαστάς της Ορθοδόξου παραδόσεως. Ο φοίνικας με τους δώδεκα κλάδους έγινε σύμβολον της θείας προνοίας προς τους αναζητητές της θείας μεγαλειότητος και της αγιότητος.

Ο γέρων ζούσε καθημερινώς με τη βεβαιότητα ότι ο Θεός τον υπερφυλάσσει σε κάθε δυσκολίαν της ζωής του. Η εμφάνισις των λεόντων στο τέλος της ζωής του εδείχνει την υποταγήν της κτίσεως ολόκληρης στους αγίους. Με τη ζωήν και τη μαρτυρίαν του ο όσιος Ονούφριος ενέπνευσε αμέτρητες γενεές μοναχών στη μοναχικήν αρετήν. Ο βίος του διδάσκει ότι κάθε δυσκολία της ασκητικής ζωής υπερνικάται με τη χάριν του Σωτήρος Χριστού. Με τη βοήθειαν αγγέλου και την προσευχήν, ακόμη και η πιο σκληρή έρημος γίνεται τόπος αγιασμού.

Η μνήμη του εορτάζεται κάθε χρόνο στις δώδεκα Ιουνίου από την Ορθόδοξον Εκκλησίαν με μεγάλην ευλάβειαν. Έγινε διεθνώς γνωστός και τιμώμενος σε όλον τον ορθόδοξον κόσμον, και αμέτρητοι ναοί ανηγέρθησαν προς τιμήν του. Στην Ελλάδα, στη Ρωσσία, στη Γεωργία και σε άλλες ορθόδοξες χώρες υπάρχουν αμέτρητα μοναστήρια αφιερωμένα στον όσιον Ονούφριον. Πλήθος πιστών προσέρχονται καθημερινά για να επικαλεσθούν τις πρεσβείες του στις ποικίλες δυσκολίες της ζωής τους.

Στο ευλογημένον Άγιον Όρος ευρίσκεται μάλιστα ξεχωριστόν κελλίον αφιερωμένο στον μέγαν αυτόν ασκητήν με ανάλογη ευλάβειαν. Πολλοί νεαροί μοναχοί εμπνέονται από τον βίον του οσίου Ονουφρίου για να αρχίσουν τη μοναχικήν τους πολιτείαν. Στις ιερές εικόνες απεικονίζεται γέρων με τα μακρυά γκρίζα μαλλιά και τη γενειάδα να καλύπτει το σώμα του. Η εικόνα του κοσμεί αμέτρητες ιερές μονές της Ορθοδόξου Ανατολής, εμπνέοντας τους πιστούς προς πνευματικήν εργασίαν.

Ως ασκητής της εξτρεμίας απομονώσεως αποτελεί ζωντανόν παράδειγμα ησυχίας και ολικής αφιερώσεως στον αληθινόν Σωτήρα Χριστόν. Με τη ζωήν του απέδειξε επίσης ότι η αγάπη και η αναζήτησις του Θεού υπερβαίνει κάθε φυσικήν αντιξοότητα. Η αγιότης του φωτίζει σαν φάρος τους πιστούς της εποχής μας, και κάθε γενιά πιστών της Εκκλησίας. Έγινε ζωντανόν παράδειγμα του πώς η μοναχική κλήσις είναι αληθινή πρόσκλησις από τον ίδιον τον Θεόν.

Όσιε πάτερ Ονούφριε ο μέγα ασκητά της Αιγύπτου, πρέσβευε υπέρ ημών των αμαρτωλών, ώστε ο Σωτήρ Χριστός να μας αξιώσει της Βασιλείας Του, αμήν.