Άγιος Σάββας ο Οσιομάρτυς ο Σταγειρίτης

Στα Στάγειρα της Χαλκιδικής εγεννήθη προς τα τέλη του δεκάτου ογδόου αιώνος ο όσιος Σάββας, λαμπρόν στολίδι του Άθω. Από αγάπην προς τον μοναχικόν βίον κατέφυγε από νεαρά ηλικία στην ιεράν μονήν Κωνσταμονίτου του Αγίου Όρους. Η μετάβασίς του σε αυτήν την μονήν δικαιολογείται από την στενήν σχέσιν που είχε με τα γενέθλια Στάγειρα και την Χαλκιδικήν. Η ιερά αυτή μονή τιμάται με ιδιαιτέραν λαμπρότητα προς τιμήν του αγίου Πρωτομάρτυρος και Αρχιδιακόνου Στεφάνου.

Σε αυτήν την μονή ο όσιος Σάββας αφιέρωσε ολόκληρον τον βίον του στον Σωτήρα Χριστόν με ζήλον. Προέκοπτε διαρκώς στις μοναχικές αρετές και στην ευσέβειαν, διά μέσου της προσευχής, της νηστείας και της εγκρατείας. Έτσι προετοιμάζετο πνευματικά για να λάβει εν τέλει και τον αμάραντον στέφανον του ομολογιακού μαρτυρίου ενώπιον του Χριστού. Μοναδική γραπτή πηγή για τη γνώσιν του μαρτυρίου του είναι ο μοναχός Δοσίθεος, ο Λέσβιος Κωνσταμονίτης γέροντας.

Εκείνος έγραψε ολόκληρον λεπτομερή περιγραφήν του μαρτυρίου πέντε Οσιομαρτύρων προερχομένων από τη μονήν Κωνσταμονίτου, με σαφείς λεπτομέρειες της εποχής. Το έργον του φέρει τον τίτλον Νέον υπόμνημα των νεοφανών Ιερομαρτύρων και Οσιομαρτύρων κατά την επανάστασιν της Ελλάδος. Πρόκειται για πολύτιμον γραπτόν τεκμήριον της εποχής εκείνης, που διασώζει τις ιεράς αναμνήσεις των Αγιορειτών μαρτύρων. Ο όσιος Σάββας ζούσε στη μονήν κατά τους ταραγμένους χρόνους της επαναστάσεως της Χαλκιδικής, το χιλιοστόν οκτακοσιοστόν εικοστόν πρώτον.

Όταν εκλήθη να ακολουθήσει την οδόν του μαρτυρίου, ο Σωτήρ τον ηξίωσε να προγνωρίσει τον τρόπον της κοιμήσεώς του. Όταν ανεχώρησε από το Κοινόβιον για να μεταβεί στη γειτονικήν Ιερισσόν, είπε σε έναν αγαπητόν αδελφόν φίλον του τα μέλλοντα. Είδε σε ένα νυκτερινόν όραμα ότι κάποιοι εχθροί τον κατεδίωκαν με μανίαν, και τέλος τον εθανάτωναν επί τόπου. Στο όραμα εκείνο εφάνη στον μακάριον γέροντα ότι η ψυχή του πετούσε στους ουρανούς, ενώ το σώμα του έπεφτε στη γη.

Πραγματικά αλήθευσε η θεόπνευστος πρόρρησις και η αποκάλυψις του οράματος, καθώς ο γέρων εξεπλήρωσε τη μαρτυρικήν αποστολήν. Καθώς διέρχετο από τη σεβασμίαν μονήν του Ζωγράφου, εθανατώθη από τους ασεβείς Οθωμανούς πολεμίους της πίστεως. Μαζί του εμαρτύρησε ένας κοσμικός υπηρέτης του μοναστηρίου, και αμφότεροι ήσαν εκ της ιδίας πατρίδος Σταγείρων. Έτσι έγινε η μακαρία και ευλογημένη κοίμησις και αυτών των δύο γενναιόψυχων αθλητών της Ορθοδόξου πίστεως.

Έλαβαν αμφότεροι αμέσως τον αμάραντον στέφανον της δόξης από τον αληθινόν Σωτήρα και Δεσπότην Χριστόν στους ουρανούς. Ο μοναδικός τρόπος με τον οποίον ο Σωτήρ τους εδόξασε, εφανέρωσε την προφητικήν χάριν του οσίου γέροντος Σάββα. Η μνήμη του ένδοξου οσιομάρτυρος Σάββα διετηρήθη ζωντανή κυρίως στους κόλπους της μονής Κωνσταμονίτου του Άθω. Η πρώτη φορητή εικόνα του Αγίου ιστορήθηκε επιμελώς από τον γνωστόν αγιογράφον Χρήστον Καραπάλην, με ευλάβειαν και τέχνην.

Την ιεράν ακολουθίαν προς τιμήν του συνέθεσε με προσοχήν και ευλάβειαν ο φημισμένος υμνογράφος κύριος Χαράλαμπος Μπούσιας. Η πρώτη επίσημη πανηγύρις προς τιμήν του αγίου ετελέσθη το χιλιοστόν εννιακοσιοστόν ογδοηκοστόν όγδοον έτος, με μεγάλην επιτυχίαν. Τότε η ενορία υπεδέχθη με χαράν και ευλάβειαν την πρώτην εικόνα του αγίου, σε λαμπρά εκκλησιαστική τελετή. Στην πανηγυρικήν εκείνην εκδήλωσιν παρευρέθη με τιμές ο μακαριστός μητροπολίτης Ιερισσού κύρος Νικόδημος, ο οποίος ευλόγησε.

Έτσι ο τόπος των Σταγείρων ετίμησε επίσημα τον αρετοπρεπή υιόν του, που αξιώθηκε του μαρτυρικού στεφάνου. Ο όσιος Σάββας αναγνωρίσθηκε ως ένας από τους λαμπρότερους εκπροσώπους των Αγιορειτών μαρτύρων της ελληνικής Επαναστάσεως. Η ιερά μνήμη του εορτάζεται κάθε χρόνο στις δέκα Ιουνίου με ξεχωριστήν ευλάβειαν και πνευματικήν αγαλλίασιν. Με τη ζωή του εδίδαξε την δύναμιν της προσευχής, την αξίαν της μοναχικής υπακοής και την σθεναρή ομολογίαν του Χριστού.

Άγιε οσιομάρτυς Σάββα Σταγειρίτη, αληθινέ αθλητά της πίστεως, πρέσβευε υπέρ ημών των αμαρτωλών, ώστε ο Χριστός να μας αξιώσει της Βασιλείας Του, αμήν.