Άγιος Κολούμπα ο Φωτιστής της Σκωτίας

Στην επαρχία Δονεγκάλ της Ιρλανδίας γεννήθηκε ο μέγας ισαπόστολος Κολούμπα, στις επτά Δεκεμβρίου του πεντακόσια εικοστού πρώτου έτους από Χριστού γεννήσεως. Κατήγετο από ευγενές γένος και ήταν μέλος της ισχυράς φυλής των Ουί Νέιλ, η οποία ανήγαγε την καταγωγή της στον Νίαλ των Εννέα Ομήρων. Οι γονείς του ωνομάζοντο Φεντελμίντ και Έιθνε, και του έδωσαν αρχικά το όνομα Κρίμθαν, καθώς το συνήθιζαν εκείνη την εποχή οι γενναίοι πρόγονοι των Κελτών. Ανετράφη επίσης από έναν θετόν πατέρα, τον ευλαβέστατο ιερέα Κρουίθνεχαν, ο οποίος τον γαλούχησε με στοργή μέσα στην ευσέβεια και τα ιερά γράμματα.

Όταν εβαπτίσθη στο όνομα της Αγίας Τριάδος, έλαβε το όνομα Κολούμπα, που στην ιδική τους γλώσσα σημαίνει περιστερά, σύμβολο πραότητος, αγνείας και της παρουσίας του Παναγίου Πνεύματος. Σπούδασε με ζήλο τα ιερά γράμματα και τις θείες Γραφές, και χειροτονήθηκε αργότερα πρεσβύτερος, αναλαμβάνοντας έργο κηρυκτικό μέσα στους κόλπους της πατρίδος του. Με ακούραστον ζήλο εκήρυττε τον λόγο του Θεού στους κατοίκους της Ιρλανδίας, και ίδρυσε σπουδαία μοναστήρια στο Ντέρρυ και στο Ντάρροου. Λέγεται μάλιστα ότι έθεσε τις βάσεις εκατό περίπου εκκλησιών, οργανώνοντας πνευματικά ολόκληρη την νήσο και διαμορφώνοντας μοναχικά κέντρα προσευχής.

Η ζωή του ήταν αφιερωμένη ολοκληρωτικά στον Χριστό, με ασκητική προσευχή, αυστηρά νηστεία και αδιάλειπτη ποιμαντική φροντίδα προς όλους. Η μεγάλη στροφή στη ζωή του ήρθε ύστερα από μία σοβαρή διαμάχη με τον Άγιο Φιννιανό του Μόβιλ, σχετικώς με την κατοχή ενός αντιγράφου της Λατινικής Βίβλου. Ο γέροντας Φιννιανός υπεστήριζε ότι το αντίγραφο εκείνο τού ανήκε δικαιωματικώς, εφόσον δικός του ήταν ο πρωτότυπος κώδικας από όπου είχε γίνει η αντιγραφή. Από την άλλη πλευρά, ο Κολούμπα ισχυριζόταν ότι το αντίγραφο ήταν δικό του, διότι αυτός είχε επωμισθεί τον κόπον να αντιγράψει με νύχτες αγρυπνίας τον ιερόν λόγο.

Ο Ύπατος Βασιλεύς Διαρμάιτ, που ήταν ακόμη τότε ειδωλολάτρης, απεφάσισε υπέρ του Φιννιανού, λέγοντας ότι σε κάθε αγελάδα ανήκει το μοσχάρι της και επομένως σε κάθε βιβλίο το αντίγραφό του. Εξ αιτίας της θλίψεώς του και της οργής του για την άδικη απόφαση, ο Άγιος ξεσήκωσε τους ισχυρούς συγγενείς του ενάντια στον βασιλέα. Έτσι ξέσπασε η φοβερή μάχη του Κουλ Ντρέμνε, στην οποία εφονεύθησαν πάμπολλοι χριστιανοί, και βαθιά μετάνοια κατέλαβε την καρδιά του ασκητού για το αίμα που εχύθη. Απεφάσισε τότε με ιερά απόφαση ότι έπρεπε να κερδίσει για τον Χριστό τόσες ψυχές, όσες είχαν χαθεί επάνω στο πεδίο εκείνης της μάχης.

Σιωπηλός και συντετριμμένος ενώπιον του Θεού, ετοιμάσθηκε να εγκαταλείψει για πάντα την αγαπημένη γενέθλια γη του χάριν της σωτηρίας πολλών. Έτσι, το πεντακόσιον εξηκοστόν τρίτον έτος, ο Κολούμπα ανεχώρησε για πάντα από την Ιρλανδία, λέγοντας ότι επιθυμούσε να γίνει ξενιτεμένος προσκυνητής για χάρη του Χριστού. Παρέλαβε μαζί του δώδεκα εκλεκτούς συντρόφους, ομοίους με τους δώδεκα Αποστόλους του Σωτήρος, και απέπλευσε προς την μικρά νήσον Ιόνα. Η νήσος αυτή ευρίσκετο στα δυτικά παράλια της Σκωτίας, μικρή και έρημος, αλλά κατάλληλη για την ησυχία και τους πνευματικούς αγώνες των μοναζόντων.

Παρεκάλεσε τον Θεόν να τον αξιώσει να ζήσει εκεί ακόμη τριάντα ολόκληρα χρόνια, και κατόπιν να τον προσκαλέσει στην ουράνιον Βασιλεία της δόξης Του. Έκτισαν τότε ταπεινά κελλιά και ένα μικρό παρεκκλήσι, και άρχισαν αμέσως ένα τεράστιο ιεραποστολικό έργο μέσα στην παγανιστική εκείνη και σκληρή ύπαιθρο. Διέπλεαν τα κύματα προς γειτονικές νήσους, και προχωρούσαν επίσης στην ηπειρωτική Σκωτία, οδηγώντας πλήθος ψυχών προς τον αληθινό Θεόν με κήρυγμα και θαύματα. Η Ιόνα μετετράπη γρήγορα σε σπουδαιότατο πνευματικό κέντρο για την βόρειο Αγγλία και την ολόκληρη την Σκωτία, ακτινοβολώντας ορθόδοξον ζωήν.

Ο ίδιος ο Άγιος διατηρούσε ζωντανούς δεσμούς με τα μοναστήρια της Ιρλανδίας, αλληλογραφώντας και νουθετώντας από μακριά τους αδελφούς. Έχρισε επίσημα τον βασιλέα Άενταν Μακ Γκαμπράν διάδοχον του Κονάλ στο Νταλριάντα, με ιερόν τυπικό κατά την βιβλικήν τάξιν του Δαυίδ. Ο βιογράφος του ο Άγιος Αδομνάνος, όγδοος ηγούμενος της Ιόνας, διηγείται με σεβασμό πώς ο Άγιος Κολούμπα προγνώρισε από πριν την ώρα της κοιμήσεώς του. Στο τριακοστόν έτος της παραμονής του στην Ιόνα, σήκωσε ξαφνικά τα μάτια του προς τον ουρανό, και επληρώθη μεγάλης πνευματικής αγαλλιάσεως.

Αμέσως όμως μετά, η χαρά του μετετράπη σε βαθεία λύπη και στεναγμόν, πράγμα που παρετήρησαν δύο μοναχοί που εστέκοντο έξω από το ταπεινό κελλί του. Όταν τον παρεκάλεσαν επιμόνως να εξηγήσει την παράδοξη εναλλαγήν αυτήν των αισθημάτων του, ο γέρων δεν ηθέλησε αρχικά να τους θλίψει με την αλήθεια. Αφού όμως τους έβαλε να ορκισθούν επί ψυχής τους ότι θα κρατήσουν το μυστικόν, τους εξήγησε ότι είδε τους αγγέλους που είχαν έλθει για να παραλάβουν την ψυχή του. Ωστόσο, για τις πολλές προσευχές των Εκκλησιών της Ιρλανδίας και της Βρετανίας, η αναχώρησή του ανεβλήθη για άλλα τέσσερα ολόκληρα χρόνια.

Κατόπιν επροφήτευσε ότι μετά από αυτό το διάστημα θα κοιμηθεί ξαφνικά και χωρίς πόνον, όταν θα έλθουν πάλι οι άγγελοι του Κυρίου. Έτσι ακριβώς εξεπληρώθη η θεόπνευστος πρόρρησίς του, ολοκληρώνοντας τον προφητικό κύκλο της επιγείου ζωής του ευλογημένου ασκητού. Όλα αυτά διετήρησε επιμελώς η μνήμη των αδελφών της Ιόνας και τα κατέγραψε ο όσιος Αδομνάνος για στηριγμόν των πιστών. Τον Απρίλιον του πεντακοσιοστού ενενηκοστού εβδόμου έτους, κατά την λαμπρά εορτή της Αναστάσεως του Χριστού, ο φωτισμένος γέρων ποθούσε σφοδρώς να αναχωρήσει από αυτή τη ζωή.

Ο Κύριος όμως ανέβαλε την έξοδό του, για να μη μεταβληθεί η πασχάλιος χαρά των μαθητών του σε πένθος, θρήνον και βαθεία θλίψιν. Τον Μάιον, καθώς οι αδελφοί εργάζονταν στη δυτική πλευρά της νήσου, ο Άγιος μετεφέρθη εκεί επάνω σε μικρή άμαξα, καθώς ήταν πλέον ανίκανος να βαδίσει. Ήταν τότε γέροντας εβδομήντα πέντε ετών, και ομιλούσε προς αυτούς για τον επικείμενον θάνατόν του, ώστε να προετοιμασθούν εσωτερικώς. Έστρεψε με δάκρυα το βλέμμα του προς ανατολάς και ευλόγησε με στοργή ολόκληρη την νήσον, και όλους εκείνους που κατοικούσαν επάνω σε αυτήν.

Λίγες ημέρες αργότερα, κατά την κυριακάτικη Θεία Λειτουργία, το πρόσωπό του ελάμπρυνε από αγαλλίασιν, καθώς μόνον αυτός έβλεπε άγγελον Κυρίου. Ο άγγελος, όπως εξήγησε ο ίδιος ο γέρων στους περιέργους αδελφούς, είχε σταλεί από τον Θεό για να ανακτήσει ένα ιδιαίτερον δάνειον. Αυτό το δάνειον δεν ήταν άλλο από την δική του την μακαρίαν και πολύαθλον ψυχήν, που σύντομα θα παρελάμβανε στους ουρανούς. Με κατάνυξιν και διακριτική στοργή προετοίμαζε σιγά σιγά τους αδελφούς για τον επικείμενον μεγάλον χωρισμόν τους από αυτόν.

Το Σάββατο εκείνο της κοιμήσεώς του, μαζί με τον υπηρέτην του Διαρμάιτ, επήγε ο γέρων να ευλογήσει τον πλησιέστερον αχυρώνα του ταπεινού μοναστηρίου. Επιστρέφοντας πίσω στο κελλί του, εστάθη να αναπαυθεί λίγο, και ένα λευκό άλογο ήλθε να ακουμπήσει με στοργήν το κεφάλι του στους κόλπους του. Δάκρυα έπεφταν συνεχώς από τα μάτια του ζώου, και ο Διαρμάιτ ήθελε να το διώξει, αλλά ο Άγιος τον εμπόδισε με βαθεία στοργή. Όταν επέστρεψε στο ταπεινό κελλί του, αντέγραψε επιμελώς τους ψαλμούς ως τον στίχον περί των πτωχών που ζητούν τον Κύριον, και κατόπιν εσταμάτησε.

Στον εσπερινόν εκείνον προσηυχήθη με κατάνυξιν, ανεπαύθη ολίγον επάνω στην γυμνή πέτρα, και έδωσε τις τελευταίες παραινέσεις του για αμοιβαία αγάπη μεταξύ των αδελφών. Όταν εκτύπησε ο κώδων του Μεσονυκτικού, έσπευσε πρώτος εκείνος μέσα στην εκκλησία, και έπεσε γονατιστός μπροστά στο ιερόν θυσιαστήριον προσευχόμενος. Ο Διαρμάιτ τον βρήκε εκεί λουσμένον σε ολόλαμπρον αγγελικό φως, και τον αγκάλιασε καθώς ο Άγιος ευλογούσε σιωπηλά τους αδελφούς πέριξ. Δύο όσιοι άνδρες είδαν την ίδια ώρα, μέσα σε ουράνιον όραμα, την ψυχήν του να ανυψώνεται με αγγέλους και πύρινον στύλον προς τα ύψη.

Άγιε ένδοξε Κολούμπα, φωτιστά της Σκωτίας και ιεραπόστολε της Ιόνας, πρέσβευε υπέρ ημών των αμαρτωλών και αξίωσέ μας της ουρανίου Βασιλείας του Χριστού, αμήν.