Άγιος Ιωάννης της Σαβτά Γκελάτι

Μέγας Γεωργιανός υμνογράφος, βαθύς φιλόσοφος και χαρισματικός ρήτωρ υπήρξε ο όσιος Ιωάννης της Σαβτά, που έζησε στους χρόνους της αγίας βασιλίσσης Ταμάρας. Έδρασε κατά τον δωδέκατον και τον δέκατον τρίτον αιώνα στην ευλογημένην χώραν της Γεωργίας, όπου άνθησαν τότε τα γράμματα και η ορθόδοξος θεολογία. Λίγα μόνον στοιχεία έχουν διασωθεί για τη ζωή του οσίου τούτου, αλλά γνωρίζουμε ότι εκπαιδεύθηκε στην ονομαστή Ακαδημία της Γκελάτι. Εκεί σπούδασε με ζήλο τη θεολογία, την αρχαία και την αραβική ιστορία, καθώς επίσης και τη φιλοσοφία με τη λογοτεχνία.

Κατόπιν εκάρη μοναχός και ησκήτευσε στη φημισμένη μονή Βαρτζία, ένα λαξευμένο σε βράχους κέντρο πνευματικότητος της εποχής εκείνης. Με την παιδεία του και την βαθεία θεολογικήν του γνώσιν, ξεχώρισε ως διδάσκαλος και πνευματικός σύμβουλος μεταξύ των ιεραρχών. Η αρετή του συνδυάστηκε αρμονικά με τα χαρίσματα του λόγου και της ποιήσεως, καθιστώντας τον στολίδι της Γεωργιανής Εκκλησίας. Η ψυχή του φλεγόταν διαρκώς από αγάπη προς τον Θεόν και ζήλον για την στερέωσιν της Ορθοδοξίας στην πατρίδα του.

Έζησε με τέτοιον τρόπον, ώστε ο βίος του να γίνει υπόδειγμα για όλους τους πιστούς και για τους μοναχούς της εποχής του. Στις προσευχές του ένωνε την βαθειά λογιοσύνη με την μοναχική απλότητα, καθώς διακονούσε αδιαλείπτως το πλήρωμα της Εκκλησίας. Όταν ο γεωργιανός στρατός με αρχιστράτηγον τον Νταβίτ Σοσλάν, σύζυγον της βασιλίσσης Ταμάρας, ξεκίνησε για την ιστορική μάχη του Μπασιάνι, η ευσεβής βασίλισσα ζήτησε ουρανίαν βοήθειαν. Μετέβη με ευλάβειαν στη μονή του Όντζρχε για να προσευχηθεί υπέρ της νίκης, και την συνώδευσαν εκεί ο καθολικός Τεβντόρε και πολλοί ιεράρχαι και μοναχοί.

Ανάμεσά τους ξεχώριζε ο όσιος Ιωάννης της Σαβτά ως σοφός θεολόγος, βαθύς φιλόσοφος και λαμπρός υμνογράφος. Κατά τη Θεία Λειτουργία στη μονή εκείνη συνέβη ένα παράδοξον και αξιοθαύμαστον γεγονός που ενίσχυσε όλους τους παρόντας πιστούς. Ο άγιος Ευλόγιος ο διά Χριστόν σαλός, προικισμένος από τον Θεόν με χάρισμα προφητείας, έπεσε ξαφνικά στα γόνατά του. Ύψωσε τα χέρια του προς τους ουρανούς και αναφώνησε με δυνατή φωνή προς δοξολογίαν του παντοκράτορος Χριστού.

Είπε ότι δεν πρέπει να φοβούνται τους Πέρσας πολεμίους, αλλά να αποχωρήσουν εν ειρήνη, διότι το έλεος του Θεού κατέβαινε στον οίκον της Ταμάρας. Τα λόγια αυτά ήσαν ξεκάθαρη θεϊκή αποκάλυψις για όλους όσοι ήσαν παρόντες εκεί στην ιερά εκείνη ώρα. Έτσι, μέσα από έναν φαινομενικά παράφρονα ασκητή, εφανερώθη ο Θεός ως πραγματικός κυβερνήτης της ιστορίας και της σωτηρίας. Η ευλάβεια της βασιλίσσης και των ιεραρχών εστάθη το όχημα της θεϊκής αυτής αποκαλύψεως μέσα σε εκείνην την κρίσιμην ώραν.

Ο όσιος Ιωάννης στράφηκε χαρούμενος προς την βασίλισσαν Ταμάραν και της ανήγγειλε με ενθουσιασμόν την νίκην που τους ανήγγειλε ο Παντοδύναμος. Είπε επίσης ότι ο Παντοδύναμος έκανε γνωστήν την νίκην του πολέμου από τα χείλη ενός σαλού, για να ταπεινώσει τους κατά κόσμον δυνατούς. Ο Ευλόγιος εμπιστεύθηκε στον όσιον Ιωάννην το προσωπικόν του μυστικόν, ότι κρυβόταν εκουσίως πίσω από το προσωπείον του σαλού. Τώρα όμως φοβούμενος ότι το χάρισμά του θα γινόταν φανερόν στους πολλούς, εξαφανίσθηκε αμέσως για να διαφύγει την προσοχήν του πλήθους.

Ο όσιος Ιωάννης συνέθεσε τότε σε ευχαριστίαν τους περίφημους Ύμνους προς την Θεοτόκον της Βαρτζία, για την μεγάλην νίκην της Γεωργίας. Είναι επίσης γνωστόν ότι αυτός συνέθεσε και το λαμπρόν εγκώμιον με τίτλον Αμπντούλ Μεσσία, που σημαίνει δούλος του Χριστού. Ο ύμνος αυτός αφιερώθηκε στην αγίαν βασίλισσαν Ταμάραν και έγινε ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της Γεωργιανής υμνογραφίας. Ο όσιος πατήρ ημών Ιωάννης έζησε σε βαθύτατα προχωρημένην ηλικίαν και αναγνωρίσθηκε επισήμως ως άγιος αμέσως μετά την μακαρίαν κοίμησίν του.

Η μνήμη του παραμένει ζωντανή μέσα στην Γεωργιανήν Εκκλησίαν ως φωτεινό παράδειγμα συνδυασμού παιδείας και αγιότητος. Άγιε Ιωάννη της Σαβτά, σοφέ υμνογράφε της Γεωργίας, πρέσβευε υπέρ ημών των αμαρτωλών, ώστε ο Χριστός να μας αξιώσει της Βασιλείας Του, αμήν.