Κοντά στον Μεγάλο Ποταμό της Βυάτκα, ένας οδοιπόρος είδε πολλά αναμμένα κεριά να λάμπουν μέσα στην ερημιά, χωρίς κανέναν άνθρωπο τριγύρω. Όταν πλησίασε, βρήκε στο σημείο εκείνο μια θαυματουργή εικόνα του Αγίου Νικολάου, που έμελλε να φημιστεί σε όλη τη Ρωσία. Το γεγονός συνέβη στη γη της Βυάτκα, κατά τον δέκατο έκτο αιώνα μετά Χριστόν. Ο άνθρωπος εκείνος είχε φύγει από το σπίτι του για δουλειές, όταν αντίκρισε αυτό το παράδοξο θέαμα δίπλα στον ποταμό.

Στην αρχή ταράχθηκε από την όψη των κεριών και προχώρησε στον δρόμο του, χωρίς να ζυγώσει. Όμως, κατά την επιστροφή του, είδε ξανά τα ίδια κεριά να καίνε στο ίδιο ακριβώς μέρος της όχθης. Τότε πήρε θάρρος, πλησίασε με δέος και ανακάλυψε την άγια εικόνα του Ιεράρχη Νικολάου. Την παρέλαβε με ευλάβεια και την μετέφερε στο σπίτι του με προσοχή. Δεν φανέρωσε όμως σε κανέναν τη θαυμαστή εύρεση, κρατώντας το μυστικό κοντά στην καρδιά του.

Έτσι ξεκινούσε σιωπηλά η ιστορία ενός μεγάλου θαύματος που σύντομα θα γινόταν γνωστό παντού. Στην ίδια περιοχή ζούσε ένας νέος είκοσι ετών, ο Ιωάννης, παράλυτος και κατάκοιτος εδώ και αρκετά χρόνια στο φτωχικό του. Μια νύχτα παρουσιάστηκε στον ύπνο του ο Άγιος Νικόλαος, λαμπερός και γαλήνιος, και του ζήτησε να αγγίξει την εικόνα από τον Μεγάλο Ποταμό. Ο Ιεράρχης του υποσχέθηκε πλήρη ίαση, αν εκπλήρωνε με πίστη αυτή τη μυστική εντολή του. Ο νέος όμως αμφέβαλλε για το όραμα και δίστασε να πιστέψει στην αλήθεια της θείας επίσκεψης.

Την επόμενη νύχτα ο Άγιος εμφανίστηκε πάλι και επανέλαβε με σαφήνεια την ίδια εντολή στον άρρωστο. Τότε ο Ιωάννης διηγήθηκε στους δικούς του τις δύο διαδοχικές εμφανίσεις του Ιεράρχη Νικολάου. Οι συγγενείς τον σήκωσαν προσεκτικά και τον μετέφεραν στο σπίτι όπου φυλασσόταν η θαυματουργή εικόνα του Αγίου. Μόλις βρέθηκε μπροστά της, είδε ένα ξεχωριστό φως να αναβλύζει από το άγιο πρόσωπο, σαν από πλήθος αναμμένων κεριών. Με δάκρυα στα μάτια ασπάστηκε την εικόνα και αμέσως ένιωσε δύναμη να πλημμυρίζει τα μέλη του.

Σηκώθηκε εντελώς υγιής, βαδίζοντας μόνος του, ενώ όλο το χωριό μαθαίνει το πρώτο μεγάλο θαύμα της Παναγίας εικόνας. Με τη φήμη του θαύματος, οι κάτοικοι της περιοχής έχτισαν ένα μικρό παρεκκλήσι και μετέφεραν εκεί την αγία εικόνα με ευλάβεια. Η είδηση απλώθηκε γρήγορα σε όλη τη γη της Βυάτκα και πλήθη πιστών έσπευδαν να προσκυνήσουν τον Άγιο Νικόλαο. Με τις πρεσβείες του Ιεράρχη γιατρεύονταν ποικίλες ασθένειες μπροστά στο σεπτό του εκτύπωμα, ώστε η περιοχή έγινε τόπος προσκυνήματος.

Οι ορθόδοξοι χριστιανοί αποφάσισαν να ανεγείρουν έναν μεγαλύτερο ναό προς τιμήν του Αγίου, διάλεξαν τοποθεσία και ετοίμαζαν τα υλικά. Όμως, με θαυμαστό τρόπο, τα κομμένα κούτσουρα βρέθηκαν αλλού, πάνω σε έναν λόφο που εξείχε μέσα σε έναν βάλτο. Τρεις φορές οι μάστορες έθεσαν τον θεμέλιο λίθο και τρεις φορές αόρατη δύναμη μετέφερε τα ξύλα στον βάλτο. Τότε κατάλαβαν τη βούληση του Αγίου και έχτισαν τον ναό πάνω στον λόφο μέσα στα νερά. Με θεϊκή πρόνοια ο βάλτος ξεράθηκε σύντομα και ο τόπος έγινε στέρεος και βατός για τους προσκυνητές.

Η θαυματουργή εικόνα τοποθετήθηκε με τιμές μέσα στον νέο ναό του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού. Εκεί συνέχισαν να συμβαίνουν αναρίθμητα θαύματα μπροστά της και η φήμη της απλωνόταν συνεχώς σε πιο μακρινούς τόπους. Εκείνη την εποχή, τη γη της Βυάτκα μάστιζαν συχνές επιδρομές από τους Τσερεμίσους, που λεηλατούσαν τα χωριά και έκαιγαν εκκλησίες. Πολλές φορές προσπάθησαν να βάλουν φωτιά στον νέο ναό του Αγίου Νικολάου, μα η εκκλησία εξαφανιζόταν θαυματουργικά μπροστά τους.

Άλλοτε φαινόταν να αιωρείται ψηλά πάνω από τη γη, ώστε οι επιδρομείς δεν μπορούσαν να την αγγίξουν ή να τη βλάψουν. Οι ενορίτες διηγήθηκαν αυτό το μέγα σημείο στους κατοίκους της κοντινής πόλης Χλίνοβ, που γέμισαν με βαθύ θαυμασμό. Οι Χλινοβίτες θέλησαν να μεταφέρουν την εικόνα στην πόλη τους, μα κανείς δεν κατάφερνε να την κουνήσει από τη θέση της. Άρχισαν τότε να νηστεύουν και έδωσαν τάμα στον Άγιο Νικόλαο για να επιτευχθεί ο σκοπός τους. Υποσχέθηκαν ότι μετά τη γιορτή της Ανακομιδής των τιμίων λειψάνων από τα Μύρα στο Μπάρι, θα επέστρεφαν την εικόνα στον τόπο της εύρεσης.

Δεσμεύθηκαν να τη συνοδεύουν κάθε χρόνο στις όχθες του ποταμού Βελικάγια, όπου είχε φανερωθεί αρχικά. Έτσι, το έτος χίλια πεντακόσια είκοσι ένα, η εικόνα σηκώθηκε χωρίς δυσκολία και μεταφέρθηκε στον ναό του Μακαρίου Προκοπίου του Ουστιούγκ στο Χλίνοβ. Από εκείνη τη μέρα η εικόνα ξεκίνησε νέο κεφάλαιο της ιστορίας της μέσα στα όρια της Ρωσίας. Κατά το δεύτερο μισό του δέκατου έκτου αιώνα, ξέσπασε πυρκαγιά στον ναό του μακαρίου Προκοπίου και η θαυματουργή εικόνα υπέστη ελαφρές ζημιές.

Ο τσάρος Ιβάν ο Τρομερός διέταξε να μεταφερθεί η σεπτή εικόνα στη Μόσχα, για να αποκατασταθεί και να στολιστεί κατάλληλα. Εκεί την κόσμησαν με ολοκαίνουργιο πολύτιμο επένδυμα και την τίμησαν με βασιλικές τιμές μέσα στην πόλη του τσάρου. Στη Μόσχα η εικόνα του Βελικορέτσκ έγινε γνωστή για πλήθος θαυμάτων και προσέλκυε καθημερινά αμέτρητους ευλαβείς προσκυνητές. Φιλοτεχνήθηκε πιστό αντίγραφο, που τοποθετήθηκε στον περίφημο Καθεδρικό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Κρεμλίνο.

Άλλο αντίγραφο έγινε εικόνα ναού σε παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου, μέσα στον ναό της Σκέπης του Μακαρίου Βασιλείου. Σύμφωνα με τα χρονικά, οι Μοσχοβίτες έτρεχαν κατά πλήθη στη θαυματουργή εικόνα και την τιμούσαν με εξαιρετική ευλάβεια. Ο Καθεδρικός της Σκέπης ονομαζόταν πλέον και ναός του Αγίου Νικολάου του Βελικορέτσκ από τον πιστό λαό. Το παρεκκλήσι αφιερώθηκε στον Άγιο και θυρανοιξία τέλεσε ο μητροπολίτης Μακάριος Μόσχας, στις είκοσι εννέα Ιουλίου του έτους χίλια πεντακόσια πενήντα πέντε.

Την ίδια ημέρα καθιερώθηκε και η μνήμη της μεταφοράς της θαυματουργής εικόνας από τη Βυάτκα στη Μόσχα, ως ξεχωριστή λειτουργική εορτή. Η ημερομηνία επιλέχθηκε προφανώς επειδή στις είκοσι εννέα Ιουλίου τιμάται η Γέννηση του Αγίου Νικολάου από την Εκκλησία. Στο τυπικό του Καθεδρικού της Κοιμήσεως της Μόσχας, γύρω στο έτος χίλια εξακόσια τριάντα τέσσερα, υπάρχει σχετική μαρτυρία για αυτή την εορτή. Εκεί αναφέρεται καθαρά ότι κατά τη γιορτή του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού του Βελικορέτσκ τελείται μεγαλοπρεπής λιτανεία με τον Τίμιο Σταυρό.

Η ιερή πομπή προσέλκυε το πλήθος της Μόσχας και αναδείκνυε τη βαθιά σχέση των πιστών με τη θαυματουργή εικόνα. Περίπου ένα χρόνο μετά τη μεταφορά της στη Μόσχα, η αγία εικόνα επέστρεψε με τιμές στο Χλίνοβ. Τοποθετήθηκε σε ολοκαίνουργιο ναό αφιερωμένο στον Άγιο Νικόλαο, που οικοδομήθηκε ειδικά για να την υποδεχθεί. Έτσι, η ιστορία της εικόνας του Βελικορέτσκ συνέδεσε τρεις ιερούς τόπους, την όχθη του Μεγάλου Ποταμού, το Χλίνοβ και τη βασιλεύουσα Μόσχα. Πλήθη ασθενών έβρισκαν θεραπεία, πένθος μεταβαλλόταν σε χαρά, και αμφιβολίες σε ζωντανή πίστη μπροστά της. Έτσι το όνομα του Αγίου Νικολάου του Βελικορέτσκ έγινε παρηγοριά για ολόκληρο τον ρωσικό λαό μέχρι σήμερα.