Στην Έφεσο, μπροστά σε διακόσιους επισκόπους, ένας Αλεξανδρινός πατριάρχης ύψωσε φωνή και κατοχύρωσε για πάντα το όνομα της Παναγίας ως Θεοτόκου. Ο ίδιος άνδρας, ο Κύριλλος, μετέφερε τα λείψανα των Αγίων Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου στο Μανουθίν και έδιωξε από εκεί την παλιά δαιμονική δύναμη. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια γύρω στο τριακόσια εβδομήντα μετά Χριστόν από εύπορους χριστιανούς γονείς της ελληνικής κοινότητας της πόλεως. Ήταν ανιψιός του πατριάρχη Θεοφίλου από την πλευρά της μητέρας του και έλαβε λαμπρή κοσμική και θεολογική παιδεία.

Σπούδασε σε βάθος την ελληνική σοφία, τη φιλοσοφία και τις Θείες Γραφές, και αφομοίωσε με ζήλο τη χριστιανική διδασκαλία. Στα νεανικά του χρόνια αποσύρθηκε στο μοναστήρι του Μακαρίου, στα όρη της Νιτρίας, όπου παρέμεινε έξι ολόκληρα χρόνια. Εκεί συνδέθηκε στενά με τον φημισμένο ασκητή Ισίδωρο τον Πηλουσιώτη, τον οποίο τιμούσε και σεβόταν ιδιαίτερα ως πνευματικό σύμβουλο. Ο θείος του Θεόφιλος τον χειροτόνησε διάκονο και αργότερα πρεσβύτερο, και τον ενέταξε στον κλήρο της Αλεξανδρείας.

Έτσι ο νεαρός Κύριλλος μπήκε στον αμπελώνα της Εκκλησίας ως ευωδιαστό άνθος αρετής, σοφίας και θεοφώτιστης διδασκαλίας. Όταν κοιμήθηκε ο πατριάρχης Θεόφιλος, ο κλήρος και ο λαός της Αλεξανδρείας ανέδειξαν ομόφωνα διάδοχό του τον Κύριλλο. Ήταν περίπου το τετρακόσιο δωδέκατο έτος από τη Γέννηση του Σωτήρος, όταν ο νέος πατριάρχης ανέλαβε τον δεύτερο θρόνο της Ανατολής. Από την πρώτη στιγμή έστρεψε το βλέμμα του ενάντια στους αιρετικούς Ναυατιανούς, που λυμαίνονταν την πόλη με ψεύτικη αυστηρότητα.

Αυτοί έμοιαζαν με τους Φαρισαίους, καθώς εμφανίζονταν ως καθαροί και δίκαιοι μπροστά στους ανθρώπους. Φορούσαν λευκά ενδύματα για να δείξουν δήθεν την αμόλυντη ζωή τους και την ψυχική τους αγνότητα. Δίδασκαν ότι όποιος μετά το βάπτισμα έπεφτε σε θανάσιμο αμάρτημα, έπρεπε να μένει για πάντα έξω από την κοινωνία της Εκκλησίας. Έλεγαν επίσης ότι μόνο με δεύτερο βάπτισμα μπορούσε να καθαρθεί ένας τέτοιος άνθρωπος από το βάρος του. Ο Κύριλλος, βλέποντας ότι οι νουθεσίες δεν έφερναν καρπό, αποφάσισε την οριστική απομάκρυνσή τους από την πόλη.

Έτσι έδιωξε από την Αλεξάνδρεια τους Ναυατιανούς μαζί με τον επίσκοπό τους Θεόπεμπτο, και απάλλαξε το ποίμνιό του από επικίνδυνη πλάνη. Στη συνέχεια στράφηκε με ζήλο εναντίον των ακάθαρτων δαιμονικών δυνάμεων που κρατούσαν δέσμιες περιοχές γύρω από την Αλεξάνδρεια. Κοντά στη μικρή κωμόπολη Κάνωπο υπήρχε ένας τόπος ονομαζόμενος Μανουθίν, με ένα αρχαίο ειδωλολατρικό ιερό. Εκεί κατοικούσαν δαιμονικά πνεύματα και η περιοχή προκαλούσε φρίκη και τρόμο σε όλους τους κατοίκους της γύρω υπαίθρου.

Ο πατριάρχης Θεόφιλος είχε θελήσει να καθαρίσει αυτόν τον τόπο, αλλά τον είχαν εμποδίσει άλλες σοβαρές φροντίδες. Ο Κύριλλος αποφάσισε να ολοκληρώσει την επιθυμία του θείου του και προσευχήθηκε θερμά στον Θεό για βοήθεια. Σε όραμα, άγγελος Κυρίου τού φανέρωσε ότι έπρεπε να μεταφέρει εκεί τα τίμια λείψανα των Αγίων Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου. Ο άγιος υπάκουσε αμέσως και μετέφερε τα σεπτά λείψανα των μαρτύρων στον επίφοβο εκείνον τόπο. Μόλις έφτασαν τα λείψανα, οι δαίμονες έφυγαν και η περιοχή έγινε πηγή θαυμαστών ιάσεων για πλήθος ασθενών.

Στο ίδιο σημείο ανεγέρθηκε ναός στο όνομα των Αγίων Αναργύρων, ως αιώνιο μνημείο της θεϊκής νίκης. Ο Κύριλλος όμως συνάντησε και άλλες δυσκολίες μέσα στην ίδια την πόλη, καθώς οι Ιουδαίοι προκαλούσαν συνεχείς ταραχές. Μετά από νυχτερινή σφαγή χριστιανών, ο άγιος υπερασπίστηκε το ποίμνιό του και εξώθησε τους ταραξίες έξω από τα τείχη της Αλεξανδρείας. Ο μεγαλύτερος όμως αγώνας του ξέσπασε όταν ανήλθε στον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως ο Νεστόριος, πρεσβύτερος από την Αντιόχεια.

Αυτός φαινόταν σταθερός στην πίστη και ενάρετος στη ζωή, αλλά μέσα του έκρυβε επικίνδυνη αιρετική διδασκαλία. Δίδασκε ότι η Παρθένος Μαρία δεν γέννησε τον Θεό, αλλά μόνο τον άνθρωπο Χριστό. Έλεγε ότι ο Θεός Λόγος ενώθηκε με τον Ιησού από τη σύλληψη μόνο κατά χάρη, σαν να κατοικούσε σε ναό. Γι’ αυτόν τον λόγο ονόμαζε την Παναγία όχι Θεοτόκο, αλλά Χριστοτόκο, και έσπερνε αυτή τη διδασκαλία παντού. Ο Κύριλλος έγραψε στην αρχή με αγάπη και πατρική διάθεση, παρακαλώντας τον Νεστόριο να εγκαταλείψει την πλάνη και να επιστρέψει.

Όταν είδε ότι ο αιρετικός παρέμενε ανυποχώρητος, έστειλε αυστηρές επιστολές και ενημέρωσε όλους τους πατριάρχες της Οικουμένης. Έγραψε στον πάπα Κελεστίνο της παλαιάς Ρώμης, στον αυτοκράτορα Θεοδόσιο τον νεότερο και στους μοναχούς της ερήμου. Έτσι κινητοποίησε ολόκληρη την Εκκλησία απέναντι σε μια απειλή που μπορούσε να καταστρέψει το ορθόδοξο φρόνημα του λαού. Ο Νεστόριος όμως απάντησε με συκοφαντίες, σκαιότητα και άγρια διωκτική στάση εναντίον όσων κληρικών και μοναχών δεν δέχονταν τη διδασκαλία του.

Τελικά ο αυτοκράτορας συγκάλεσε Οικουμενική Σύνοδο στην Έφεσο, την Πεντηκοστή του τετρακοσίου τριακοστού πρώτου έτους από τη Γέννηση του Κυρίου. Συγκεντρώθηκαν διακόσιοι περίπου επίσκοποι από όλη την επικράτεια της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Πρόεδρος της Συνόδου αναδείχθηκε ο Κύριλλος, με συμπροέδρους τον Ιουβενάλιο Ιεροσολύμων και τον Μέμνονα Εφέσου. Ο Νεστόριος αρνήθηκε να προσέλθει, παρότι κλήθηκε τρεις φορές από τους Πατέρες της Συνόδου. Έτσι οι επίσκοποι μελέτησαν τα συγγράμματά του και τον κατεδίκασαν ως αιρετικό και βλάσφημο.

Η Σύνοδος διακήρυξε επίσημα ότι η Παρθένος Μαρία είναι αληθινή Θεοτόκος και ο Χριστός αληθινός Θεός. Όταν αναγγέλθηκε η απόφαση, ο λαός της Εφέσου ξεχύθηκε στους δρόμους με δάκρυα χαράς και επευφημίες. Φώναζαν με μια φωνή «Μεγάλη η Πανάχραντος Παρθένος Μαρία η Θεοτόκος» και δοξολογούσαν τον Θεό. Ο Νεστόριος εξορίστηκε στην έρημο της Λιβύης, στον τόπο που ονομαζόταν Όασις, όπου πέθανε άθλια. Η βλάσφημη γλώσσα του σαπίστηκε από σκουλήκια, ως φανερή τιμωρία για τις προσβολές κατά της Μητέρας του Θεού.

Ο Κύριλλος επέστρεψε νικητής στην Αλεξάνδρεια και συνέχισε να ποιμαίνει το λογικό του ποίμνιο με αγάπη και σοφία. Ο άγιος όμως κουβαλούσε μια σκιά μέσα στην αγία ψυχή του, καθώς αδίκως οργιζόταν εναντίον του Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Είχε ακούσει συκοφαντίες από τον θείο του Θεόφιλο και αρνιόταν να γράψει το όνομα του οικουμενικού διδασκάλου στα ιερά δίπτυχα της Εκκλησίας. Ο Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης τού έγραψε επανειλημμένα και τον προέτρεψε να εξετάσει με δικαιοσύνη και νηφαλιότητα την υπόθεση εκείνη.

Τότε ο άγιος είδε σε όραμα έναν λαμπρό ναό, γεμάτο αγγέλους και αγίους γύρω από την Παναγία. Ανάμεσά τους στεκόταν ο Χρυσόστομος, ο οποίος τον εμπόδιζε να πλησιάσει την Δέσποινα του ουρανού. Η Θεοτόκος όμως μεσίτευσε λέγοντας: «Συγχώρεσέ τον για χάρη μου, διότι κοπίασε για τη δική μου τιμή». Ο Χρυσόστομος τότε τον ασπάστηκε με αγάπη, και ο Κύριλλος ξύπνησε με δάκρυα μετανοίας. Συγκάλεσε όλους τους Αιγυπτίους επισκόπους και τέλεσε λαμπρή εορτή προς τιμήν του Χρυσοστόμου.

Έζησε στον θρόνο της Αλεξανδρείας τριάντα δύο ολόκληρα χρόνια, καθαρίζοντας την Εκκλησία από τις αιρέσεις και αφήνοντας πλήθος θεολογικών συγγραμμάτων. Κοιμήθηκε ειρηνικά εν Κυρίω το τετρακοσιοστό τεσσαρακοστό τέταρτο έτος, και η Παναγία η ίδια παρέστη στην έξοδο της δίκαιης ψυχής του. Παραδίδω το τελικό αρχείο ως: **`06_09_Άγιος_Κύριλλος_Αλεξανδρείας_Ελληνικά_Καθαρά. )