Ένας νεαρός υποδιάκονος έφτυσε καταπρόσωπο το είδωλο του Δία και την ίδια στιγμή δέχτηκε το θανατηφόρο χτύπημα του σπαθιού στον λαιμό. Λίγο πριν, μέσα στη σκοτεινή φυλακή της Σπολέτο, ένας άγγελος Κυρίου τον είχε επισκεφθεί και του είχε χαρίσει θάρρος ασύλληπτο. Ο λόγος για τον άγιο Κογκόρδιο, που μαρτύρησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Αντωνίνου, όταν στη Ρώμη ξέσπασε σκληρός διωγμός εναντίον των χριστιανών. Τότε κανείς δεν μπορούσε να αγοράσει ή να πουλήσει τίποτε, αν προηγουμένως δεν θυσίαζε στα είδωλα.

Ο Κογκόρδιος καταγόταν από αρχοντική οικογένεια της Ρώμης και ήταν γιος του πρεσβυτέρου Γορδιανού. Από μικρός ο πατέρας του τον δίδαξε τις Γραφές και την πίστη στον Χριστό με αγάπη και υπομονή. Ο επίσκοπος Ρώμης Πίος, που αργότερα μαρτύρησε επί Μάρκου Αυρηλίου, τον χειροτόνησε υποδιάκονο της Εκκλησίας. Πατέρας και γιος περνούσαν τις μέρες και τις νύχτες τους σε νηστεία, προσευχή και ακούραστη ελεημοσύνη προς τους φτωχούς. Παράλληλα παρακαλούσαν τον Κύριο να τους δώσει δύναμη να αντέξουν τη μανία του διωγμού που μαινόταν παντού.

Κάποια ημέρα ο νεαρός Κογκόρδιος ζήτησε από τον πατέρα του την ευλογία να αποσυρθεί κοντά στον συγγενή του Ευτύχιο. Ήθελε να ζήσει για λίγο μακριά από τη Ρώμη, ώσπου να κοπάσει η οργή του αυτοκράτορα εναντίον των χριστιανών. Ο Γορδιανός του απάντησε πως καλύτερα θα ήταν να μείνουν μαζί και να λάβουν αμφότεροι τον στέφανο του μαρτυρίου. Όμως ο γιος του είπε ότι ο μαρτυρικός στέφανος δίνεται όπου ευδοκεί ο Χριστός, σε κάθε τόπο. Έτσι ο πατέρας τον ευλόγησε και ο Κογκόρδιος αναχώρησε για το κτήμα του Ευτυχίου, κοντά στην πόλη Τρέβουλα.

Ο Ευτύχιος τον υποδέχτηκε με χαρά μεγάλη και δοξολόγησε τον Θεό για τη συνάντησή τους. Μαζί συνέχιζαν τον αγώνα τους με νηστείες, αγρυπνίες και αδιάλειπτη προσευχή στο όνομα του Χριστού. Πολλοί άρρωστοι έφταναν εκεί ζητώντας τη βοήθειά τους, ταλαιπωρημένοι από ποικίλες ασθένειες και δαιμονικές επιδράσεις. Οι δύο άνδρες προσεύχονταν στον Κύριο Ιησού και χάριζαν τη θεραπεία στους πάσχοντες με απλότητα και ταπείνωση. Η φήμη τους απλωνόταν από στόμα σε στόμα και έφτασε σύντομα μέχρι τους ισχυρούς της περιοχής.

Έμαθε για αυτούς ο έπαρχος της Τουσκίας Τορκουάτος, που έμενε τότε στην πόλη Σπολέτο μαζί με τη φρουρά του. Κάλεσε λοιπόν τον Κογκόρδιο ενώπιόν του και τον ρώτησε με αυστηρότητα ποιο ήταν το όνομά του. Εκείνος απάντησε με παρρησία ότι είναι χριστιανός και άλλο όνομα δεν αναγνωρίζει για τον εαυτό του. Ο έπαρχος του υποσχέθηκε φιλία και την τιμή να γίνει ιερέας των ειδώλων με εντολή του αυτοκράτορα Αντωνίνου. Ο άγιος όμως του είπε να κρατήσει τους θεούς του και τον προέτρεψε να στραφεί στον αληθινό Θεό.

Τον προειδοποίησε μάλιστα ότι, αν δεν μετανοήσει, θα παραδοθεί στην αιώνια κόλαση του ασβέστου πυρός. Ο έπαρχος εξοργίστηκε και διέταξε να τον χτυπήσουν με ραβδιά και να τον ρίξουν στην κοινή φυλακή της πόλης. Τη νύχτα έφτασε εκεί ο Ευτύχιος μαζί με τον άγιο επίσκοπο Άνθιμο, που ήταν φίλος του Τορκουάτου. Ο Άνθιμος παρακάλεσε τον έπαρχο να του παραδώσει τον κρατούμενο για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Έτσι ο Κογκόρδιος βγήκε από τη φυλακή και έμεινε για καιρό κοντά στον επίσκοπο σε ησυχία.

Εκεί ο Άνθιμος τον χειροτόνησε πρεσβύτερο και μαζί ασκούνταν σε νηστεία, προσευχή και πνευματική εργασία. Ύστερα από κάποιο διάστημα ο Τορκουάτος έστειλε ξανά τους ανθρώπους του και κάλεσε τον Κογκόρδιο σε νέα ανάκριση. Τον ρώτησε τι αποφάσισε τελικά για τη ζωή του και τη στάση του απέναντι στους θεούς της Ρώμης. Ο άγιος απάντησε χωρίς δισταγμό ότι η ζωή του είναι ο Χριστός, στον οποίο προσφέρει καθημερινά θυσία αινέσεως. Πρόσθεσε μάλιστα ότι ο ίδιος ο έπαρχος θα καεί στη γέεννα, αν δεν αλλάξει δρόμο και τρόπο σκέψης.

Τότε ο Τορκουάτος διέταξε να τον δέσουν σε στύλο ατιμώσεως μέσα στην αυλή για να εξαναγκαστεί. Ο μάρτυρας όμως δοξολογούσε με χαρά τον Κύριο και αρνήθηκε σταθερά να θυσιάσει στον κωφό και άλαλο λίθο. Μετά από αυτό ο έπαρχος τον έκλεισε σε σκοτεινή φυλακή και διέταξε να του βάλουν σίδερα στον λαιμό και στα χέρια. Απαγόρευσε να μπει κανείς μέσα, θέλοντας να πεθάνει ο άγιος από την πείνα και τη μοναξιά. Ο Κογκόρδιος όμως δεν λύγισε, αλλά έψαλλε με χαρά τον αγγελικό ύμνο της δόξης στον Θεό.

Τα μεσάνυχτα παρουσιάστηκε δίπλα του άγγελος Κυρίου και του είπε να σταθεί ανδρείος και αμετακίνητος στην πίστη. Τον διαβεβαίωσε ότι θα είναι μαζί του σε όλη τη συνέχεια του μαρτυρίου του. Μετά από τρεις μέρες ο έπαρχος έστειλε νύχτα δύο οπλοφόρους του μέσα στη φυλακή με ένα είδωλο. Τους πρόσταξε να αναγγείλουν στον κρατούμενο πως θα έπρεπε να θυσιάσει στους θεούς ή να αποκεφαλιστεί αμέσως. Οι στρατιώτες έφτασαν στον Κογκόρδιο κρατώντας μαζί τους ένα είδωλο του Δία και του μετέφεραν την εντολή.

Τον ρώτησαν αν είχε ακούσει την προσταγή του άρχοντα και τι σκόπευε τελικά να κάνει. Ο άγιος είπε ότι δεν γνωρίζει τέτοια διαταγή και ζήτησε να μάθει ξεκάθαρα τι ακριβώς απαιτούσαν από εκείνον. Εκείνοι του ζήτησαν εκ νέου να θυσιάσει στον μεγάλο Δία, αλλιώς θα δεχόταν αμέσως τον αποκεφαλισμό. Τότε ο Κογκόρδιος δόξασε τον Κύριο Ιησού Χριστό και έφτυσε καταπρόσωπο το είδωλο του ψεύτικου θεού. Ένας από τους στρατιώτες έβγαλε αμέσως το σπαθί του και έκοψε το τίμιο κεφάλι του μάρτυρα.

Έτσι ο μακάριος Κογκόρδιος παρέδωσε το πνεύμα του ομολογώντας τον Χριστό περί το έτος εκατόν εβδομήντα πέντε. Δύο κληρικοί και ευλαβείς άνδρες μετέφεραν το άγιο σώμα του κοντά στη Σπολέτο, σε τόπο με άφθονες πηγές. Στον τάφο του ο Θεός χάριζε ιάσεις και απελευθερώσεις από δαιμόνια στους πιστούς που έτρεχαν με ευλάβεια. Με τις πρεσβείες του ας αξιωθούμε και εμείς της βασιλείας του αληθινού Θεού, εις τους αιώνας. Αμήν.