Η συμβουλή της πείρας

Να μη ζητήσεις να πάρεις συμβουλή από κάποιον που δεν έχει πείρα του τρόπου της δικής σου ζωής, έστω κι αν είναι πάρα πολύ σοφός. Είναι προτιμότερο να αναθέσεις τα προβλήματά σου σε έναν απλό άνθρωπο που έχει πείρα από αυτά τα πράγματα, παρά σε έναν φιλόσοφο που μιλά με λογική στηριγμένη στη θεωρητική εξέταση των πραγμάτων, χωρίς όμως να έχει και πείρα τους.

Η πείρα δεν είναι να μπει κανείς στη φύση των πραγμάτων και να εξετάσει προσεκτικά μερικά από αυτά, χωρίς ακόμη να έχει λάβει τη γνώση από την πράξη. Πείρα είναι να αισθανθεί έμπρακτα την ωφέλεια και τη ζημία αυτών των πραγμάτων, επειδή έζησε πολύν καιρό μέσα σε αυτά. Γιατί σε πολλές περιπτώσεις φαίνεται ένα πράγμα πως είναι βλαβερό, ενώ μέσα του έχει κρυμμένη μεγάλη ωφέλεια· και αντίθετα, άλλοτε φαίνεται εξωτερικά γεμάτο ωφέλεια, ενώ εσωτερικά είναι όλο ζημία. Γι’ αυτό και πολλοί άνθρωποι ζημιώθηκαν πάρα πολύ από πράγματα που φαινομενικά ήταν επικερδή.

Γι’ αυτό λοιπόν να χρησιμοποιείς ως σύμβουλό σου εκείνον που από πείρα γνωρίζει καλά τη φύση και τις δυνάμεις των διαφόρων πραγμάτων και είναι σε θέση να διακρίνει, χωρίς να σφάλλει, την ωφέλεια ή τη ζημία που προέρχεται από αυτά. Όποιος πρώτα έκανε ορθή χρήση της ελευθερίας στον εαυτό του, είναι πλέον άξιος εμπιστοσύνης για να την εμπιστευθεί και στους άλλους με σύνεση.