Σε ένα μικρό χωριό της Αρκαδίας, λίγο πριν ξεσπάσει η μεγάλη φωτιά της Επαναστάσεως, γεννήθηκε ένα παιδί που έμελλε να γίνει αληθινός πύρινος μάρτυρας του Χριστού. Ο νεομάρτυρας και παιδομάρτυρας Άγιος Ιωάννης ο Τουρκολέκας γεννήθηκε το χίλια οκτακόσια πέντε στο μαρτυρικό χωριό Τουρκολέκα της Αρκαδίας. Η οικογένειά του διακρινόταν για τη βαθιά της ευλάβεια προς τον Θεό, για τη φλογερή της αγάπη προς την πατρίδα και για τον ασύγκριτο ηρωισμό της.

Πατέρας του ήταν ο Σταματέλος Σταματελόπουλος-Τουρκολέκας, ονομαστός αγωνιστής της περιοχής Λεονταρίου και θρυλικός οπλαρχηγός των ορεινών της Πελοποννήσου. Μητέρα του ήταν η Σοφία, αδελφή της συζύγου του γνωστού στρατηγού Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, που στήριξε τα γενναία παιδιά της στην πίστη. Μεταξύ των τεσσάρων του αδελφών διακρινόταν ο γνωστός σε όλη την Ελλάδα οπλαρχηγός Νικήτας, που έμεινε αθάνατος στην ιστορία ως Νικηταράς ο τουρκοφάγος. Διακρινόταν επίσης ο διδάσκαλος της πολεμικής τακτικής και ευπαίδευτος λοχαγός Νικόλαος, που αξιοποίησε όλη τη μόρφωσή του στον ιερό αγώνα της λευτεριάς.

Μέσα σε αυτήν την οικογένεια της πίστεως και της λεβεντιάς μεγάλωσε ο μικρός Ιωάννης, με γαλούχηση χριστιανική και πατριωτική. Από τα πρώτα του βήματα έμαθε να σταυρώνει με ευλάβεια το μέτωπό του και να ομολογεί δίχως φόβο το γλυκύ όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού. Το χίλια οκτακόσια δεκαέξι ο μικρός Ιωάννης, μόλις έντεκα χρονών τότε, βρέθηκε μέσα στη φωτιά μιας δοκιμασίας που τον ανέδειξε στον ουρανό. Μαζί με τον πατέρα του και τον Αναγνώστη, γιο του αγωνιστή του Πάρνωνα Ζαχαριά, ταξίδευαν με πλοιάριο για τα μακρινά Κύθηρα.

Λόγω σφοδρής θαλασσοταραχής αναγκάστηκαν να βρουν καταφύγιο στη Νεάπολη της Λακωνίας, μη γνωρίζοντας τι παγίδα τους περίμενε εκεί. Ο Αγάς της περιοχής, ονόματι Χουσεΐν, τους συνέλαβε με δόλο και τους έστειλε αμέσως στην ανώτερη τουρκική αρχή της Μονεμβασίας. Εκεί οι τρεις συλληφθέντες χριστιανοί φυλακίστηκαν με σκληρότητα στο επιβλητικό βραχώδες κάστρο της παλαιάς και οχυρής πολιτείας της Μονεμβασίας. Στη συνέχεια ο άρχοντας της Μονεμβασίας ζήτησε επίσημες οδηγίες από τον Βοεβόδα του Μυστρά για την τύχη των τριών χριστιανών.

Εκείνος, χωρίς δισταγμό και χωρίς οίκτο, διέταξε να αποκεφαλιστούν αμέσως και οι τρεις φυλακισμένοι ως επικίνδυνοι εχθροί της οθωμανικής εξουσίας. Πρώτα αποκεφαλίστηκαν με σκληρότητα ο πιστός Αναγνώστης και αμέσως μετά ο αγωνιστής πατέρας του Αγίου Ιωάννη. Στους Τούρκους έμενε τώρα μόνον το παιδί, το οποίο νόμιζαν ότι θα λύγιζε εύκολα από τον φόβο και τον τρόμο της μέρας. Πρότειναν τότε στον μικρό μάρτυρα να αλλάξει αμέσως την πατροπαράδοτη πίστη του και να γίνει Τούρκος, για να γλιτώσει τη ζωή του.

Για τη γενναία ομολογία, το μαρτυρικό τέλος και το θαυμαστό σημείο, που έδωσε ο Θεός μετά τον αποκεφαλισμό, γράφει ο ίδιος ο Νικηταράς. Αναφέρει χαρακτηριστικά για τον μικρό του αδελφό τα συγκλονιστικά αυτά λόγια, που σώζονται μέχρι σήμερα ως πολύτιμη μαρτυρία της Εκκλησίας. Έδειξαν στο παιδί τον σκοτωμένο πατέρα του και του είπαν δολίως να καθίσει για να τον κάνουν Τούρκο και να ζήσει. Τότε το παιδί έκανε με σταθερότητα τον σταυρό του και απάντησε ότι θα πορευθεί κι αυτό εκεί όπου πορεύθηκε ο πατέρας του.

Του ξαναείπαν με απειλές να γίνει Τούρκος, εκείνο όμως ξανάκανε τον σταυρό του με την ίδια ακλόνητη ομολογία και πίστη. Από το άγιο αίμα του παιδομάρτυρα σχηματίστηκε τότε στο δάπεδο της αυλής τύπος ολοφάνερου σταυρού, ως σημείο ουράνιας δοκιμασίας. Η σφαγή και των τριών έγινε στις δεκαέξι Οκτωβρίου του χίλια οκτακόσια δεκαέξι, έξω από τον Ναό του Ελκομένου Χριστού στην παλαιά Μονεμβασία. Οι κεφαλές του νεομάρτυρα Ιωάννη, του πατέρα του και του Αναγνώστου εστάλησαν στον σκληρό πασά της Τριπόλεως ως φρικτό τρόπαιο.

Τα σώματά τους ετάφησαν με μυστικότητα στη Μονεμβασία, και μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστος ο τόπος της ταφής τους. Το σημείο όμως του Σταυρού στο δάπεδο της αυλής έγινε πηγή παρηγοριάς των υποδούλων Ελλήνων και τόπος ιερού προσκυνήματος. Ναός αφιερωμένος στη μνήμη του παιδομάρτυρα Αγίου Ιωάννη υπάρχει σήμερα στο μαρτυρικό χωριό της Αρκαδίας όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε αυτός ο μικρός ομολογητής. Ταις πρεσβείαις του αγίου ενδόξου νεομάρτυρος και παιδομάρτυρος Ιωάννου του Τουρκολέκα, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.