Σε απόσταση τριών και μισής ναυτικών μιλίων από τις βόρειες ακτές της Αλοννήσου, μέσα στο γαλάζιο των Βορείων Σποράδων, αναδύεται προς τα βορειοανατολικά το νησί της Κυρά Παναγιάς. Οι ναυτικοί όλων των γύρω νησιών και οι μοναχοί του Αγίου Όρους το ονομάζουν έτσι από αιώνες ολόκληρους με ευλάβεια και αγάπη. Το νησί φέρει επίσης τα παλαιότερα ονόματα Πέλαγος ή Πελαγονήσι και έχει συνολική έκταση γύρω στα είκοσι πέντε τετραγωνικά χιλιόμετρα γης. Το γνωστό σήμερα όνομα περιήλθε στη νησίδα από το παλαιό μεταβυζαντινό μοναστήρι που είναι χτισμένο πάνω στην ανατολική ακτή του.

Ο εκεί λιτός ναός είναι αφιερωμένος στη Γέννηση της Θεοτόκου και στέκεται από αιώνες σιωπηλός φρουρός πάνω στα κύματα. Η ιστορία του τόπου ξεκίνησε το εννιακόσια εξήντα τρία, όταν ο όσιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης αγόρασε το νησί από τους Βυζαντινούς άρχοντες στην Κωνσταντινούπολη. Το παραχώρησε αμέσως ως μετόχι του Αγίου Όρους, για να προμηθεύει τις μονές με κρέας, μέλι, λάδι και στάρι σε μεγάλη αφθονία. Από εκείνη τη μακρινή εποχή ξεκίνησε η συστηματική εκτροφή κατσικιών στην Κυρά Παναγιά και δεν σταμάτησε ποτέ μέχρι τις ημέρες μας.

Σήμερα η Μονή της Μεγίστης Λαύρας εκμισθώνει το νησί σε ντόπιους κτηνοτρόφους που βόσκουν εδώ ελεύθερα τα μεγάλα κοπάδια τους. Στη νοτιοανατολική πλευρά του νησιού στέκεται το μοναστήρι, χτισμένο γύρω στο χίλια εκατό, υψηλά πάνω από τη φουρτουνιασμένη θάλασσα. Από μακριά μοιάζει περισσότερο με μικρό φρούριο παρά με κοινό ησυχαστήριο, και θυμίζει τις σκοτεινές εποχές των πειρατών. Οι ληστές της θάλασσας λυμαίνονταν τότε ολόκληρες τις Σποράδες, και οι μοναχοί έπρεπε να προφυλάσσουν τη μονή τους με γερά τείχη.

Το φυσικό λιμανάκι του είναι εκτεθειμένο στους δυνατούς ανέμους, και τα καΐκια μπορούν να το πλησιάσουν μόνο όταν ο καιρός είναι ήρεμος. Τα κτίρια του μοναστηριού είναι λιτά αλλά πολύ εντυπωσιακά, και ανακαινίστηκαν το χίλια εννιακόσια ενενήντα δύο με γενναιόδωρη δωρεά της οικογένειας Ποταμιάνου. Έτσι το μοναστήρι ετοιμάστηκε ξανά να φιλοξενήσει τους μοναχούς που θα ήθελαν να ζήσουν στη βαθιά γαλήνη του. Μέσα στον περιφραγμένο χώρο σώζονται ακόμη το παλιό λιοτρίβι και ο παλιός αλευρόμυλος, σιωπηλοί μάρτυρες της αυτάρκους ζωής των παλαιών πατέρων του τόπου.

Διασώζονται επίσης παλαιοχριστιανικά λείψανα του έκτου και έβδομου αιώνα, που φανερώνουν τη βαθιά πνευματική ρίζα ολόκληρου του νησιού. Η ιερή μνήμη της Κυρά Παναγιάς τιμάται κάθε όγδοη Σεπτεμβρίου με βαθιά κατάνυξη και πανηγυρική θεία λειτουργία μέσα στη μονή. Ταις πρεσβείαις της υπεραγίας Θεοτόκου της Κυρά Παναγιάς, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.