Στην παλιά πόλη Γιούριεφ, που σήμερα ονομάζεται Τάρτου της Εσθονίας, γεννήθηκε ένα παιδί προορισμένο να γίνει ομολογητής μέσα σε ξένη και εχθρική γη. Η περιοχή βρισκόταν τότε υπό σκληρή γερμανική κυριαρχία, και οι αρχές πίεζαν με κάθε τρόπο να εξαλείψουν την Ορθόδοξη πίστη από τους κατοίκους. Οι γονείς του νεαρού Σεραπίωνα ήταν αφοσιωμένοι ενορίτες ενός ρωσικού ορθόδοξου ναού, αφιερωμένου στο όνομα του Αγίου Νικολάου. Από νεαρή ηλικία ο Σεραπίων μελετούσε με επιμέλεια και βαθύ ζήλο την Αγία Γραφή, και αρκετές φορές μπήκε στη μάχη για την υπεράσπιση της Ορθοδοξίας.

Όταν οι Γερμανοί θέλησαν να τον εξαναγκάσουν με τη βία να αλλαξοπιστήσει στην ξένη λατινική ομολογία, εκείνος αποχώρησε για πάντα από την πατρίδα του. Κατευθύνθηκε στην έρημο του Τόλβσκ, κοντά στην πόλη του Πσκωφ, όπου ασκούσε ήδη τον πνευματικό του αγώνα ο Όσιος Ευφρόσυνος. Η μνήμη του Οσίου Ευφροσύνου τιμάται από την Εκκλησία την δεκάτη πέμπτη ημέρα του μηνός Μαΐου κάθε χρόνου. Υπό την πατρική του καθοδήγηση ο Σεραπίων άρχισε να αποκτά σταδιακά τη σοφία της ερημικής ζωής και της εσωτερικής ησυχίας.

Σύντομα όμως πέρασε μέσα από έντονους πειρασμούς, καθώς θέλησε αυθαίρετα και χωρίς ευλογία να εγκαταλείψει τον πνευματικό του οδηγό. Σχεδίαζε να ασκητεύσει εντελώς μόνος σε πλήρη απομόνωση, αλλά ο Κύριος επέτρεψε να τραυματιστεί σοβαρά στο πόδι του από αδέξιο ατύχημα. Μέσα στον πόνο του εκείνον μετάνιωσε με δάκρυα για την παρακοή και τη φιλόδοξη αυτή πνευματική του αυθαιρεσία. Επέστρεψε ταπεινά στον γέροντά του, και αργότερα έλαβε το Μέγα Σχήμα στο μοναστήρι των Τριών Ιεραρχών.

Έμεινε ασάλευτος δίπλα στον γέροντα Ευφρόσυνο επί πενήντα πέντε ολόκληρα χρόνια, τηρώντας με αυστηρή ακρίβεια τον όρκο της ιεράς σιωπής. Σιγά σιγά μαζεύτηκαν γύρω από τον Όσιο Ευφρόσυνο αδελφοί, και ο γέροντας έχτισε ναό στο όνομα των Τριών Ιεραρχών και έδωσε σκητικό τυπικό. Ο Σεραπίων εκτελούσε με μεγάλο ζήλο ό,τι του ανέθεταν, και έγινε υπόδειγμα ταπεινής υπακοής και αρετής για όλους τους μοναχούς. Τήρησε τόσο αυστηρά τον μοναχικό όρκο της ακτημοσύνης, ώστε κάποιος βιογράφος τον αποκάλεσε αργότερα «άταφο πτώμα».

Υπέμενε κάθε προσβολή με ασύλληπτη ταπείνωση, ρίχνοντας πάντοτε την ευθύνη στον εαυτό του και ζητώντας ο ίδιος συγγνώμη από τον προσβολέα. Έλεγε με βαθιά σύνεση ότι η κοινή προσευχή ενός «Κύριε ελέησον» μέσα στον ναό ξεπερνά αφάνταστα δώδεκα ψαλμούς στο μοναστικό κελί. Κοιμήθηκε ευλογημένα την όγδοη ημέρα του μηνός Σεπτεμβρίου, στη μεγάλη εορτή της Γεννήσεως της Θεοτόκου, το χίλια τετρακόσια ογδόντα. Επειδή η εορτή της κοιμήσεώς του συνέπεσε με τη Δεσποτική εορτή, η μνήμη του μεταφέρθηκε από την Εκκλησία στην εβδόμη του Σεπτεμβρίου.

Ο γέροντας Ευφρόσυνος έθαψε ο ίδιος το σώμα του μαθητή του, και τα ιερά τους λείψανα τοποθετήθηκαν αργότερα τιμητικά το ένα δίπλα στο άλλο. Άγιε Σεραπίων ταπεινέ ασκητή και πιστέ συναγωνιστή του Οσίου Ευφροσύνου, πρέσβευε προς τον φιλάνθρωπο Κύριον υπέρ ημών των αμαρτωλών, αμήν.