Στις σιωπηλές νύχτες της Ιουδαίας, μέσα στα παχιά τείχη ενός φρουρίου του Ηρώδη, λάμπει το πρόσωπο του μεγαλύτερου ανάμεσα στους προφήτες. Η μορφή του Ιωάννου του Βαπτιστή ορθώνεται ολόφωτη μπροστά στη συσκότιση της εξουσίας, με την παρρησία του γνήσιου ομολογητή. Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος είναι ο μέγιστος ανάμεσα στους προφήτες της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Γι' αυτό άλλωστε εικονίζεται πάντα στα αριστερά του Κυρίου Ιησού Χριστού, ως πρώτος μετά την Παναγία.

Έλεγξε δημόσια τον βασιλιά Ηρώδη Αντίπα για την παράνομη συμβίωσή του με την Ηρωδιάδα, σύζυγο του αδελφού του Φιλίππου. Με θαυμαστή θεοφόρα γενναιότητα του είπε ότι δεν επιτρέπεται από τον νόμο του Θεού να έχει τη γυναίκα του αδελφού του. Ο Ηρώδης, που δεν ανεχόταν τους ευθείς ελέγχους του Προδρόμου, διέταξε αμέσως να τον φυλακίσουν μέσα στα ζοφερά μπουντρούμια του παλατιού. Η Ηρωδιάς μισούσε θανάσιμα τον Ιωάννη και αναζητούσε με υπομονή την κατάλληλη ευκαιρία, για να εκδικηθεί τον τολμηρό ελεγκτή της.

Ο ίδιος ο Ηρώδης φοβόταν τον Πρόδρομο, διότι αναγνώριζε μέσα του τον δίκαιο και τον άγιο άντρα του Θεού. Νωρίτερα μάλιστα τον άκουγε ευχάριστα και έκανε πολλά καλά έργα, ακολουθώντας τις πνευματικές συμβουλές του προφήτη. Παρ' όλα αυτά, οι σκοτεινές δυνάμεις της παράνομης συζύγου του βάδιζαν αργά αλλά σταθερά προς το έγκλημα. Έφτασε λοιπόν η ημέρα κατά την οποία ο Ηρώδης γιόρταζε με βασιλική λαμπρότητα τα γενέθλιά του. Συγκάλεσε σε μεγάλη γιορτή τους άρχοντές του, τους στρατηγούς, τους πρεσβύτερους και τους τετράρχες όλης της Γαλιλαίας.

Κατά τη διάρκεια του βασιλικού δείπνου, η νεαρή θυγατέρα της Ηρωδιάδος, η Σαλώμη, παρουσιάστηκε αναπάντεχα μπροστά στους καλεσμένους. Χόρεψε εκεί έναν χορό τόσο γοητευτικό, ώστε καταγοήτευσε όλους τους παρόντες και ιδιαίτερα τον ίδιο τον βασιλιά. Ενθουσιασμένος ο Ηρώδης, υποσχέθηκε ένορκα στην κόρη να της δώσει ό,τι ζητήσει, ακόμα και το μισό του βασιλείου του. Εκείνη έτρεξε αμέσως στη μητέρα της, ώστε να τη ρωτήσει για το τι ακριβώς να ζητήσει από τον βασιλιά.

Η μητέρα της, γεμάτη μίσος και διαβολική κακία, την έσπρωξε χωρίς δισταγμό σε φοβερή ζήτηση αίματος. Της είπε χωρίς ντροπή να ζητήσει την τίμια κεφαλή του Ιωάννου του Βαπτιστή πάνω σε ένα πιάτο. Ο Ηρώδης ταράχτηκε από τη φοβερή αίτηση και φοβήθηκε την οργή του Θεού για τον φόνο ενός μεγάλου προφήτη. Φοβόταν επιπλέον και την οργή του λαού, που αγαπούσε και τιμούσε ιδιαίτερα τον άγιο Πρόδρομο της Εκκλησίας. Όμως, εξαιτίας του απερίσκεπτου όρκου του και της παρουσίας των καλεσμένων, δεν τόλμησε να αρνηθεί την παράλογη επιθυμία.

Διέταξε επομένως αμέσως να αποκόψουν την τίμια κεφαλή του Προδρόμου και να την παραδώσουν σε χρυσό πιάτο. Ο δήμιος έσπευσε ολονυχτίς στη φυλακή και απέκοψε με την κρύα λεπίδα του την τίμια κεφαλή του Βαπτιστή. Η αποτομή έγινε αργά τη νύχτα, καθώς το βασιλικό συμπόσιο είχε ήδη παραταθεί πέρα από τα μεσάνυχτα. Έφεραν ύστερα την κεφαλή πάνω σε χρυσό πιάτο, μέσα στη μέση του βασιλικού δείπνου του Ηρώδη. Σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας, το στόμα του ιερού Προδρόμου άνοιξε ξανά και κατέκρινε δημόσια τον βασιλιά.

Είπε με δυνατή φωνή πως δεν επιτρέπεται στον Ηρώδη να έχει τη γυναίκα του αδελφού του Φιλίππου. Φόβος μεγάλος και τρόμος κατέλαβε όλους τους ανακεκλιμένους καλεσμένους, μόλις είδαν την ανθρώπινη κεφαλή να μιλάει πάνω στο πιάτο. Η αιμοβόρα κόρη της Ηρωδιάδος πήρε με τα ίδια της τα χέρια την τίμια κεφαλή και την έφερε στη μητέρα της. Εκείνη, γεμάτη παράλογο μίσος, διέτρησε με βελόνα τη γλώσσα του προφήτη, που είχε ελέγξει τα ανομήματά της.

Έπειτα, από φόβο για ενδεχόμενη ανάσταση του Προδρόμου, δεν επέτρεψε να ταφεί η κεφαλή μαζί με το σώμα του. Έκρυψε λοιπόν μυστικά την τίμια κεφαλή σε ένα αναξιοπρεπές μέρος μέσα στους κήπους του βασιλικού της παλατιού. Οι μαθητές του Προδρόμου παρέλαβαν το ίδιο βράδυ το άγιο σώμα από τη φυλακή και το ενταφίασαν με τιμές. Η ταφή έγινε με ευλάβεια στη Σεβαστή της Σαμάρειας, εκεί ακριβώς όπου είχε τελεστεί το παράνομο έγκλημα.

Έτσι σφραγίστηκε με αίμα μαρτυρικό η αλήθεια του νόμου του Θεού μέσα σε ένα νυχτερινό βασιλικό συμπόσιο σκότους. Η οργή του Θεού δεν άργησε καθόλου να ξεσπάσει πάνω στον προφητοκτόνο βασιλιά και τους συνεργούς του. Ο Αρέτας, βασιλιάς της Αραβίας, μάζεψε γρήγορα στρατό για να εκδικηθεί την προσβολή της θυγατέρας του από τον Ηρώδη. Έγινε σκληρή και αιματηρή σύγκρουση μεταξύ των δύο στρατευμάτων, στην οποία οι στρατιώτες του Ηρώδη υπέστησαν τρομερή ήττα.

Σχεδόν όλο το στράτευμά του εξοντώθηκε στη μάχη, και ο ίδιος ο Ηρώδης μετά βίας κατάφερε να γλιτώσει τη ζωή του. Έχασε αργότερα την εξουσία και όλα τα μεγάλα πλούτη του από διαταγή του Ρωμαίου αυτοκράτορα Καίσαρα. Εξορίστηκε μαζί με την Ηρωδιάδα και την κόρη της πρώτα στη Λυών της Γαλατίας και ύστερα στην Ιλέρδα της Ισπανίας. Εκεί τελείωσε άθλια τη ζωή του μέσα σε φοβερές στερήσεις, οδύνες και ατελείωτες ταλαιπωρίες ταπεινωμένου εξόριστου.

Πριν από τον δικό του θάνατο, είδε όμως το τραγικό τέλος της θυγατέρας Σαλώμης, της χορεύτριας του εγκλήματος. Μια φορά κατά τη διάρκεια του χειμώνα, η Σαλώμη θέλησε να διασχίσει τον παγωμένο ποταμό Σικόρι. Καθώς προχωρούσε, ο πάγος έσπασε ξαφνικά κάτω από τα πόδια της και βυθίστηκε μέσα στα νερά μέχρι τον λαιμό. Ο πάγος έσφιξε δυνατά τον λαιμό της, ώστε το σώμα κρεμόταν στα νερά και το κεφάλι έμενε πάνω στον πάγο. Όπως κάποτε χόρευε με τα πόδια της πάνω στη γη, έτσι τώρα έκανε άγριους σπασμωδικούς χορούς μέσα στα νερά.

Κανείς δεν μπόρεσε να την βοηθήσει την ώρα της τιμωρίας, και ο κοφτερός πάγος τελικά απέκοψε τον λαιμό της. Το νεκρό σώμα δεν βρέθηκε ποτέ, παρασυρμένο από τα ορμητικά νερά κάτω από τις παχιές πλάκες του πάγου. Έφεραν όμως την αποκομμένη κεφαλή της στον Ηρώδη και την Ηρωδιάδα, όπως κάποτε είχαν φέρει την κεφαλή του Βαπτιστή. Έτσι τιμώρησε η θεία δικαιοσύνη τη Σαλώμη, που υπήρξε υπεύθυνη για την αποτομή της τιμίας κεφαλής του Προδρόμου.

Έπειτα από αυτά αφανίστηκε με μεγάλο πάταγο και ο παράνομος Ηρώδης μαζί με τη μιαρή Ηρωδιάδα. Διηγούνται ότι καταβροχθίστηκαν ζωντανοί από την ίδια τη γη, σαν παράδειγμα φοβερής τιμωρίας για τους μεταγενέστερους. Ο Άγιος Ιωάννης, όπως κατά τη ζωή του, έτσι και μετά την κοίμησή του, υπήρξε Πρόδρομος του Κυρίου. Προλαβαίνοντας την κάθοδο του Χριστού στον Άδη, ευαγγελίστηκε στις ψυχές των αγίων πατέρων την έλευση του Σωτήρα.

Μαζί τους ανέβηκε από τον Άδη μετά την ένδοξη ανάσταση του Χριστού και αξιώθηκε πολλούς ουράνιους στεφάνους. Έλαβε στεφάνους ως παρθένος, ως ερημίτης, ως διδάσκαλος, ως κήρυκας της μετανοίας, ως προφήτης και ως μάρτυς της αληθείας. Η Εκκλησία καθιέρωσε την ημέρα αυτή ως αυστηρή νηστεία, για να εκφράζει το πένθος των πιστών για τον βίαιο θάνατό του. Σήμερα γίνεται ακόμα και η μνήμη των ορθοδόξων στρατιωτών, που έπεσαν στο πεδίο της μάχης υπερασπίζοντας την πίστη μας.

Ταις πρεσβείαις του τιμίου ενδόξου Προδρόμου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.