Η Οσία Μάρθα του Ντιβέεβο και η μυστική φιλία της με τον Σεραφείμ

Δεκαεννέα μόλις ετών παρέδωσε την ψυχή της στον Κύριο, αφού πρώτα ο Όσιος Σεραφείμ του Σαρώφ της χάρισε κρυφά το μέγα αγγελικό σχήμα. Στην κηδεία της η αδελφή της Πρασκόβια είδε ολοκάθαρα την Παναγία και τη νεαρή μοναχή να στέκεται στον αέρα μπροστά στην Ωραία Πύλη. Η Μαρία Σεμένοβνα Μελιούκοβα γεννήθηκε σε φτωχή αγροτική οικογένεια στο χωριό Ποζίντοβο της επαρχίας του Νίζνι Νόβγκοροντ. Η οικογένειά της ζούσε με φόβο Θεού και είχε στενούς πνευματικούς δεσμούς με τον μεγάλο γέροντα του Σαρώφ.

Η μεγαλύτερη αδελφή της Πρασκόβια μπήκε με ευλογία του Οσίου Σεραφείμ στη συνοδεία της μητέρας Αλεξάνδρας, πρώτης κτητόρισσας της μονής Ντιβέεβο. Όταν η Μαρία ήταν δεκατριών ετών, ακολούθησε την αδελφή της σε προσκύνημα στο Σαρώφ την ημέρα των Εισοδίων της Θεοτόκου. Ο μέγας γέροντας κατάλαβε αμέσως πως το κορίτσι ήταν εκλεκτό σκεύος της θείας χάριτος. Δεν επέτρεψε στη Μαρία να επιστρέψει στο σπίτι της, αλλά της όρισε να παραμείνει στην αδελφότητα.

Έτσι η νεαρή κοπέλα συγκαταριθμήθηκε ανάμεσα στα αγαπημένα ορφανά του γέροντος Σεραφείμ. Από την πρώτη στιγμή η Μαρία ξεχώρισε ανάμεσα σε όλες τις αδελφές της κοινότητας. Η αυστηρότητα της ασκήσεώς της ξεπερνούσε ακόμη και την αυστηρή ηγουμένη Ξένια Μιχαήλοβνα, την οποία ο γέροντας ονόμαζε στύλο πυρός από τη γη ώς τον ουρανό. Η αδιάλειπτη προσευχή ήταν η τροφή της και η σιωπή το καθημερινό της ένδυμα. Απαντούσε μόνο στα αναγκαία ερωτήματα, με ουράνια πραότητα και ταπεινό βλέμμα.

Ο Όσιος Σεραφείμ την αγαπούσε με ιδιαίτερη τρυφερότητα και της φανέρωνε τις ουράνιες αποκαλύψεις για τη μέλλουσα δόξα της μονής. Της εμπιστευόταν μυστήρια πνευματικά που κανείς άλλος δεν γνώριζε, και της παράγγειλε να μην τα αποκαλύπτει σε κανέναν. Εκείνη υπάκουε με ακρίβεια, αν και πολλές φορές την παρακαλούσαν οι αδελφές και οι δικοί της να μιλήσει. Όποτε επέστρεφε από τον γέροντα, ακτινοβολούσε από ανέκφραστη χαρά που φαινόταν στο πρόσωπό της.

Όταν ρωτούσε η αδελφή της για κάποιον μοναχό του Σαρώφ, η Μαρία απαντούσε σαν παιδί ότι δεν έβλεπε ποτέ κανέναν. Είχε εντολή από τον γέροντα να καλύπτει το πρόσωπό της με μαντήλι, ώστε να βλέπει μόνο τον δρόμο μπροστά της. Λίγο αργότερα η Παναγία ευλόγησε τη δημιουργία νέας αδελφότητας δίπλα στην παλαιά, και έτσι ξεκίνησε η ανέγερση της μονής που η Μητέρα του Θεού είχε υποσχεθεί στη μητέρα Αλεξάνδρα. Σε όραμα του γέροντος Σεραφείμ κοντά στον ποταμό Σαρόβκα, η Βασίλισσα των Ουρανών χτύπησε τη γη με τη ράβδο της και ανέβλυσε πηγή καθαρού νερού.

Του παρήγγειλε να πάρει οχτώ αδελφές από τη συνοδεία της Ξένιας και να θεμελιώσει τη νέα κατοικία της. Δύο εβδομάδες μετά την οπτασία, η Μαρία και μια άλλη αδελφή πήγαν στον γέροντα στη Μακρινή Έρημο. Εκεί κράτησαν αναμμένα κεριά εκατέρωθεν του Σταυρού για περισσότερο από μία ώρα, ενώ ο γέροντας προσευχόταν μυστικά ανάμεσά τους. Έτσι ξεκίνησε η μυστηριώδης πορεία της νεαρής αυτής ψυχής μέσα στο σχέδιο της Θεοτόκου. Επί τέσσερα χρόνια η Μαρία κοπίαζε ακούραστα για τη νέα αδελφότητα, μεταφέροντας ξυλεία για τον μύλο και πλίνθους για τον ναό.

Άλεθε αλεύρι και εκπλήρωνε κάθε διακόνημα, χωρίς ποτέ να αμελεί την προσευχή της καρδιάς της. Ο Κύριος της χάρισε το σπάνιο δώρο της αδιάλειπτης και καθαρής προσευχής, που είναι πολύτιμο ακόμη και για πεπειραμένους ασκητές. Σε όλα την οδηγούσε ο ίδιος ο Όσιος Σεραφείμ, και εκείνη ήταν παράδειγμα τέλειας υπακοής. Έλεγαν ότι μπορούσε να κουβαλά πέντε και έξι τούβλα ψηλά στον υπό ανέγερση ναό του Γενεσίου της Θεοτόκου, ενώ τα άλλα κορίτσια κρατούσαν δύο ή τρία.

Όλη αυτή την ώρα τα χείλη της ψιθύριζαν σιωπηλά την προσευχή της καρδιάς προς τον Κύριο. Σύντομα όμως αρρώστησε από έντονο πρόβλημα στο στομάχι και παρέδωσε την ψυχή της στον Θεό. Η ευλογημένη κοίμησή της συνέβη στις είκοσι μία Αυγούστου του χιλίων οχτακοσίων είκοσι εννέα, αφού έζησε μόλις έξι χρόνια στη μονή. Ο Όσιος Σεραφείμ είδε με προφητικό χάρισμα την ώρα της εκδημίας της. Έκλαψε με μεγάλη θλίψη και είπε στον γείτονά του πατέρα Παύλο ότι η Μαρία έφυγε και όλοι ήδη θρηνούν.

Φρόντισε να της φτιάξουν φέρετρο σκαλισμένο σε δρύινο κορμό, όπως αρμόζει σε μεγαλόσχημη μοναχή. Όταν ήρθαν στο κελί του η αδελφή της Πρασκόβια και η μοναχή Ακυλίνα, ο γέροντας τις αγκάλιασε πατρικά και τις παρηγόρησε με τρυφερά λόγια. Ένωσε τα χέρια τους και τους είπε ότι πλέον είναι αδελφές, γιατί τις γέννησε εκείνος εν Πνεύματι. Φανέρωσε τότε ότι είχε κουρέψει τη Μαρία σε μεγαλόσχημη μοναχή με το όνομα Μάρθα. Της παρέδωσε όλα τα δικά του ιερά ενδύματα, το μαντίο και το καλυμμαύχι του, ώστε να ταφεί με αυτά.

Είπε στην Πρασκόβια ότι η ψυχή της Μάρθας βρίσκεται στη Βασιλεία των Ουρανών, κοντά στην Αγία Τριάδα και στον θρόνο του Θεού. Πρόσθεσε ότι ολόκληρη η οικογένειά τους θα σωθεί χάρη στις πρεσβείες της. Φρόντισε ο ίδιος ακόμη και για τα έξοδα της κηδείας και προσέφερε κίτρινα κεριά για το σαρανταήμερο μνημόσυνο. Στο φέρετρο τοποθέτησαν την Οσία με δύο εσωτερικά υποκάμισα, με ράσο, με το μέγα σχήμα και με μακρύ μανδύα. Στο κεφάλι της φόρεσαν πράσινο βελούδινο σκούφο με χρυσοκέντητα στολίδια και επάνω το καλυμμαύχι του ίδιου του γέροντος.

Στα χέρια της ακούμπησαν δερμάτινα κομβοσχοίνια, όλα προσφορά του Οσίου Σεραφείμ, με την εντολή πάντοτε να κοινωνεί των Αχράντων Μυστηρίων. Πράγματι, η μακαρία Μάρθα κοινωνούσε σε καθεμία από τις δώδεκα Δεσποτικές και Θεομητορικές εορτές και σε όλες τις τέσσερις νηστείες του έτους. Ο γέροντας έστειλε όσους βρίσκονταν στο Σαρώφ να σπεύσουν στο Ντιβέεβο για την κηδεία της μεγάλης δούλης του Θεού. Αργότερα κάλεσε τον αδελφό της Ιωάννη, τον κοίταξε με βλέμμα γεμάτο φως και του είπε ποιο μεγάλο έλεος δέχτηκε εκείνη από τον Κύριο.

Παρήγγειλε τότε στη μοναχή Ξένια, που κρατούσε τα ονόματα για τα μνημόσυνα, να την καταγράφει ως μοναχή Μαρία. Όμως όλοι όφειλαν να την επικαλούνται ως μεγαλόσχημη Μάρθα, διότι ο ίδιος της είχε δώσει κρυφά το αγγελικό σχήμα. Αργότερα ο γέροντας αποκάλυψε ότι η νεαρή ασκήτρια ορίστηκε ηγουμένη των ορφανών του Ντιβέεβο στη Βασιλεία των Ουρανών. Όπως οι δώδεκα Απόστολοι του Κυρίου, έτσι και οι δώδεκα παρθένες της Παναγίας έχουν προεξάρχουσα τη Μάρθα.

Σύμφωνα με μαρτυρίες των αδελφών, η μοναχή ήταν ψηλή, με ωχρό και φωτεινό πρόσωπο, με γαλάζια μάτια και ξανθά μαλλιά. Ετάφη με τα μαλλιά της λυτά, στα αριστερά της μητέρας Αλεξάνδρας, της πρώτης κτητόρισσας της μονής του Καζάν. Ο αδελφός της Ιωάννης Σεμένοβιτς ολοκλήρωσε επίσης τη ζωή του ως μοναχός στη μονή του Σαρώφ, υπηρετώντας στο διακόνημα του θυρωρού. Διηγούνταν με δάκρυα τις πολλές προφητείες που είχε ακούσει από τον γέροντα Σεραφείμ για το μέλλον του Ντιβέεβο.

Τρεις από τις θυγατέρες του εισήλθαν αργότερα στην αδελφότητα του Ντιβέεβο. Η μία, η Ελένη Ιβάνοβνα, παντρεύτηκε τον φίλο του Οσίου Σεραφείμ, τον Νικόλαο Μοτοβίλωφ, ευεργέτη της μονής. Παρευρέθηκε στην ταφή του γέροντος και έζησε ώς τη διακήρυξη της αγιότητάς του στις αρχές του εικοστού αιώνα. Λίγο πριν την κοίμησή της έλαβε κρυφά το μοναχικό σχήμα. Έτσι η ευλογία της οσίας Μάρθας διαδόθηκε μέσα από γενιές αδελφών στο ευλογημένο Ντιβέεβο.

Μετά την επαναλειτουργία της μονής, ο Κύριος τίμησε θαυμαστά την εορτή της οσίας Μάρθας. Ο μεγάλος ναός της Μεταμορφώσεως, που είχε κτιστεί στις αρχές του εικοστού αιώνα αλλά παρέμενε ακαθαγίαστος, παραδόθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ενενήντα στη μονή. Τα έργα αποκαταστάσεως διήρκεσαν αρκετά χρόνια, και τελικά η αγιαστική τελετή συνέπεσε ακριβώς με την ημέρα της μακαρίας κοιμήσεως της Οσίας. Σύμφωνα με μαρτυρίες της μοναχής Σεραφείμας Μπουλγκάκοβα, υπήρχε πορτραίτο της Οσίας ζωγραφισμένο από τις αδελφές αμέσως μετά την κοίμησή της.

Άλλη εικόνα της φιλοτεχνήθηκε από τη μητέρα του αρχιερέως Στεφάνου Λιασέφσκι. Επρόκειτο για αγιολογική σύνθεση, με σκηνές γύρω από τη μορφή της Οσίας. Σε μία από τις σκηνές παρουσιάζεται η ίδια να μεταφέρει τούβλα στον ναό της Γεννήσεως της Θεοτόκου. Σε άλλες απεικονίζονται η κουρά της σε μεγαλόσχημη, η ψυχή της να ανέρχεται στον θρόνο του Θεού και η οπτασία της Παναγίας μέσα στον ναό. Στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα η μακαρία Μάρθα αναγνωρίστηκε επίσημα ως αγία της Εκκλησίας. Τα ιερά λείψανά της αναπαύονται σήμερα στον ναό της Γεννήσεως της Θεοτόκου, στην ιερά μονή Σεραφείμ-Ντιβέεβο, και η μνήμη της τιμάται στις είκοσι μία Αυγούστου.