Οι Τριάντα Επτά Μάρτυρες της Βιζύης

Τους έκοψαν πρώτα τα χέρια και τα πόδια, και ύστερα τους έριξαν ζωντανούς μέσα σε αναμμένο καμίνι στη Βιζύη της Θράκης. Άλλοι κρατούσαν την καταγωγή τους από το Βυζάντιο και άλλοι από τη μακρινή Φιλιππούπολη, τη σημερινή πόλη της Βουλγαρίας. Η σύλληψή τους έγινε στα χρόνια του αυτοκράτορα Λικινίου, όταν ο τοπικός έπαρχος Απελλιανός εξαπέλυσε σκληρό διωγμό κατά των χριστιανών της Ανατολικής Θράκης. Οι τριάντα επτά αυτοί ομολογητές στάθηκαν με θάρρος μπροστά στον έπαρχο και διακήρυξαν την πίστη τους στον Χριστό χωρίς δισταγμό.

Ο έπαρχος, βλέποντας την αταλάντευτη στάση τους, διέταξε να υποστούν τα πιο σκληρά βασανιστήρια που μπορούσαν να επινοήσουν οι δήμιοι. Οι μάρτυρες υπέμειναν τα πάντα με υπομονή, χωρίς να αρνηθούν ούτε με μία λέξη τον Κύριο που λάτρευαν. Τους έκοψαν τα μέλη του σώματός τους, ώστε να σπάσει η αντοχή τους και να λυγίσουν στις απειλές του ειδωλολάτρη άρχοντα. Όμως εκείνοι παρέμειναν αμετακίνητοι, ψάλλοντας ύμνους και δοξολογώντας τον Θεό μέσα στον πόνο.

Έτσι τους οδήγησαν στο φλεγόμενο καμίνι, όπου παρέδωσαν τις αγνές ψυχές τους και έλαβαν τον αμάραντο στέφανο του μαρτυρίου. Στις πηγές της Εκκλησίας διασώζονται με ευλάβεια τα ονόματα όλων αυτών των αθλητών της πίστεως. Ένας παλαιός κώδικας τοποθετεί τον τόπο της άθλησής τους στη Φιλιππούπολη και απαριθμεί τριάντα οκτώ μάρτυρες αντί για τριάντα επτά. Από το Βυζάντιο κατάγονταν ο Ωρίωνας, ο Αντιλίνος, ο Μολίας, ο Ευδαίμονας, ο Σιλουανός και ο Σαβίνος.

Μαζί τους αναφέρονται ο Ευστάθιος, ο Στράτωνας και ο Βόσβας, στρατιώτες της ίδιας πατρίδας με όμοιο φρόνημα. Από τη Φιλιππούπολη κατάγονταν ο Τιμόθεος, ο Παλμάτος, ο Μεστός, ο Νίκωνας, ο Δίφιλος και ο Δομετιανός. Συμπεριλαμβάνονται επίσης ο Μάξιμος, ο Νεόφυτος, ο Βίκτωρας, ο Ρίνος, ο Σατορνίνος και ο Επαφρόδιτος. Ακολουθούν ο Κερκάς, ο Γάιος, ο Ζωτικός, ο Κρονίονας, ο Ανθάνας και ο Εύρος, όλοι ομολογητές του ονόματος του Χριστού. Τη χορεία συμπληρώνουν ο Ζωΐλος, ο Τύραννος, ο Αγαθός, ο Πανσθένης, ο Αχιλλέας και ο Πανθήριος.

Τελευταίοι μνημονεύονται ο Χρύσανθος, ο Αθηνόδωρος, ο Παντολέοντας, ο Θεοσεβής και ο Γενέθλιος, που σφράγισαν με το αίμα τους τη μαρτυρία. Τα ονόματά τους μένουν αιώνια χαραγμένα στα δίπτυχα της Ορθόδοξης Εκκλησίας ως ζωντανό παράδειγμα ανδρείας. Ένας άλλος αρχαίος κώδικας μνημονεύει στις είκοσι τέσσερις Αυγούστου τριάντα τρεις μάρτυρες που έζησαν στα χρόνια του αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Σύμφωνα με την παράδοση αυτή, οι μάρτυρες θανατώθηκαν στη Θράκη μαζί με τους αγίους Σεβήρο και Μέμνονα, που τιμώνται την ίδια ημέρα.

Πολλά από τα ονόματα αυτής της δεύτερης καταγραφής δεν συμπίπτουν απόλυτα με τα ονόματα των σημερινών μαρτύρων της Βιζύης. Οι διαφορές αυτές οφείλονται σε γλωσσικές αλλοιώσεις, φαινόμενο πολύ συνηθισμένο στα χειρόγραφα της αρχαιότητας και των βυζαντινών χρόνων. Επιπλέον, στις είκοσι τρεις Αυγούστου εορτάζεται η μνήμη τριάντα οκτώ αγίων μαρτύρων που τελείωσαν τη ζωή τους διά ξίφους στη Θράκη. Επειδή όμως δεν σώζεται γραπτό συναξάριο γι' αυτούς, ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν με επιφύλαξη ότι πρόκειται για τους ίδιους μάρτυρες της Βιζύης.

Η πιθανότητα ταυτίσεως παραμένει ανοικτή στη μελέτη των αγιολόγων, χωρίς ωστόσο να υπάρχει βεβαιότητα από τις πηγές. Η Εκκλησία διατηρεί ζωντανή τη μνήμη όλων αυτών των αγωνιστών της πίστεως ανεξάρτητα από τις διαφορές των κωδίκων. Τιμά τη θυσία τους με ύμνους, ακολουθίες και ευλαβική μνήμη κάθε χρόνο, αναγνωρίζοντας τη μεγάλη παρρησία και αγάπη τους προς τον Χριστό.