Στα ταραγμένα χρόνια της φραγκοκρατίας, όταν οι Λατίνοι λεηλατούσαν την Πόλη, ένα παιδί της αυτοκρατορικής γενιάς αναζητούσε άλλον θρόνο, τον θρόνο της ταπείνωσης. Ο όσιος Νείλος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και ήταν γιος του Ιωάννου Λασκάρεως, αδελφού του αυτοκράτορα Θεοδώρου Λασκάρεως, που βασίλευσε στη Νίκαια το χίλια διακόσια τέσσερα. Από τον διωγμό των Λατίνων κατέφυγε στα παράλια του Πόντου, στη Μονή των Ακοιμήτων, όπου ηγουμένευε ο όσιος Μάρκελλος και τον δέχθηκε με αγάπη. Εκείνος τον χειροτόνησε μοναχό και του έδωσε το όνομα Νείλος αντί του βαπτιστικού ονόματος Νικόλαος που έφερε από τη βρεφική του ηλικία.

Έπειτα από χρόνια, το χίλια διακόσια εξήντα ένα, επέστρεψε στην Πόλη, πήρε χρήματα από τη μητέρα του και έφυγε στα Ιεροσόλυμα, όπου παρέμεινε έξι χρόνια προσευχόμενος. Όταν ξαναγύρισε στη Βασιλεύουσα, ο λατινόφρων Μιχαήλ ο Παλαιολόγος τον εξόρισε στο Άγιον Όρος, όπου στη Μονή Ιβήρων έμεινε δέκα ολόκληρα έτη ασκούμενος. Κατόπιν τον κάλεσε ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος Παλαιολόγος και η αδελφή του τού έδωσε χρήματα για να ταξιδέψει ελεύθερα. Περιπλανήθηκε τότε σε πολλούς τόπους της Μεσογείου και κατέληξε στην έρημη Ερικούσα, ένα μικρό νησί κοντά στην Κέρκυρα.

Εκεί ασκήτευσε άλλα δέκα χρόνια και πήρε την επωνυμία Ερικούσιος από τον τόπο της εκούσιας ερήμωσης. Τελικά πέρασε στην Ήπειρο και στη Θεσπρωτία έκτισε τη Μονή Ιερομερίου, όπου παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο. Ταις πρεσβείαις του οσίου Νείλου του Ερικουσίου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, αμήν.