Παναγία του Βουνού στην Αλόννησο

Σε μια κρυφή και απάτητη βουνοκορφή της Αλοννήσου, μακριά από τα παράκτια μάτια των πειρατών, στέκει ένας μικρός βυζαντινός ναΐσκος. Είναι ο ιερός ναός της Παναγίας του Βουνού, σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο, χτισμένος με ταπεινότητα μέσα στο πέτρινο τοπίο. Έχει εξωτερικές διαστάσεις περίπου επτά μέτρα και είκοσι εκατοστά μήκος και τέσσερα μέτρα τριάντα εκατοστά πλάτος. Η επικάλυψη των στεγών και του χαμηλού τρούλου του είναι κατασκευασμένη από σχιστολιθικές πλάκες, τυπικές του νησιωτικού ορεινού τόπου.

Η χρονολόγηση του ναού ανάγεται με βεβαιότητα στα μέσα του δέκατου έβδομου αιώνα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα αρχιτεκτονικά στοιχεία. Σε αυτή τη χρονολόγηση συνηγορεί και ο σπουδαίος ζωγραφικός διάκοσμος, ο οποίος αν και επιζωγραφισμένος διατηρεί ακόμη σπαράγματα της παλαιάς ομορφιάς του. Τμήματα της παλαιότερης ζωγραφικής σώζονται κυρίως στον επιβλητικό τρούλο του ναού και στον χώρο του Ιερού Βήματος. Στον τρούλο σώζεται η εντυπωσιακή παράσταση του Παντοκράτορος Χριστού, που τον περιστοιχίζουν δύο μεγαλόπρεποι Αρχάγγελοι σε στάση δέησης.

Στη δεύτερη ζώνη απεικονίζονται η Θεοτόκος και ο Τίμιος Πρόδρομος, πλαισιωμένοι από τους ουράνιους χορούς των αγγέλων. Στο τύμπανο εικονίζονται οι δώδεκα Προφήτες με προφητικά ειλητάρια, και στα σφαιρικά τρίγωνα οι τέσσερις Ευαγγελιστές σε στάση συγγραφής. Στην Πρόθεση παριστάνεται με συγκλονιστική ζωντάνια το γνωστό όραμα του Πέτρου Αλεξανδρείας από τον ταραγμένο τέταρτο αιώνα. Το ξύλινο τέμπλο του ναού φιλοξενεί δύο εξαιρετικές εικόνες αξιόλογης βυζαντινής τέχνης, που γίνονται αντικείμενα ευλαβικής τιμής από τους ντόπιους προσκυνητές.

Η πρώτη είναι μια σκαφωτή εικόνα του Ιησού Χριστού στον τύπο του Παντοκράτορα, με τα ιερά αρχικά «ΙΣ ΧΣ» γραμμένα. Η δεύτερη παριστάνει τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο σε αυστηρή ασκητική μορφή, καλά διατηρημένη παρά το πέρασμα των αιώνων. Αξιόλογο είναι και το παλαιό σκαλιστό βημόθυρο του τέμπλου με τη χαρακτηριστική του διπλή εικονογραφική θεολογική σύνθεση. Στο κατώτερο τμήμα του εικονίζονται οι ευλογημένες μορφές του Ευαγγελισμού, ενώ στο ανώτερο τμήμα παρουσιάζονται οι σπουδαίοι προφητάνακτες του Ισραήλ.

Στον ίδιο ναό φυλάσσεται προσεκτικά φορητή εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, η οποία βρίσκεται σε εξαιρετικά καλή διατήρηση. Δίπλα ακριβώς στον ναό αναβλύζει μια δροσερή ορεινή πηγή με πολύ καλό και υγιεινό πόσιμο νερό. Η ίδια η θέση του ναού επελέγη σοφά, καθώς οι πειρατές δεν μπόρεσαν ποτέ να ανακαλύψουν το κρυμμένο αυτό ιερό προσκύνημα. Έτσι η Παναγία του Βουνού υπήρξε επί πολλούς αιώνες το σπουδαιότερο και μεγαλύτερο μοναστικό κέντρο ολόκληρου του νησιού της Αλοννήσου.

Πλήθος ευλαβικών πιστών ανηφορίζουν ακόμη και σήμερα τον δύσβατο πέτρινο δρόμο για να προσευχηθούν στην ιερή αυτή Παναγία. Ταις πρεσβείαις της υπεραγίας Θεοτόκου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός μας, ελέησον τους πιστούς σου και σώσον ημάς, αμήν.