Στους σκληρούς αιώνες της τουρκοκρατίας, όταν η ομολογία της χριστιανικής πίστης πλήρωνε πολύ συχνά με αίμα και βασανιστήρια, ένας νέος είκοσι χρόνων ύψωσε ψηλά τη χριστιανική του ταυτότητα. Στη Θεσσαλονίκη του δέκατου όγδοου αιώνα, ανάμεσα στα παλιά τείχη και τις πολυσύχναστες εμπορικές πύλες, ξεδιπλώθηκε η σύντομη και φωτεινή πορεία του Αγίου Αναστασίου του νεομάρτυρα. Η πατρίδα του ήταν η μικρή πόλη Ροδοβίσι, στην επαρχία της Στρούμιτζας της σημερινής Βουλγαρίας, τόπος γνήσιας ορθόδοξης ευσέβειας και απλής εργατικότητας των ανθρώπων. Σε ηλικία είκοσι περίπου χρόνων ο νέος κατέβηκε στη μεγάλη πόλη της Θεσσαλονίκης, αναζητώντας εργασία και καλύτερες συνθήκες ζωής για το μέλλον του.

Εκεί στην πόλη προσλήφθηκε ως υπάλληλος σε ένα γνωστό εμπορικό κατάστημα και βοηθούσε καθημερινά τον αφέντη του σε όλες τις δουλειές της επιχείρησης. Ζούσε ταπεινά, με τις πολλές στερήσεις και τους κόπους της δουλειάς, διατηρώντας πάντα μέσα του την πατροπαράδοτη ορθόδοξη πίστη της οικογένειάς του. Η μέρα έβρισκε τον φιλόπονο νέο στις φορτοεκφορτώσεις, στις παραγγελίες των πελατών και στις διάφορες ασχολίες ενός πολυσύχναστου εμπορικού στη Θεσσαλονίκη. Κανείς από τους γνωστούς του δεν φανταζόταν τότε ότι αυτός ο ταπεινός υπάλληλος θα έβλεπε σύντομα ενώπιόν του την πύλη του μαρτυρίου.

Όμως ο Θεός γνώριζε ήδη την καρδιά του και προετοίμαζε την ανάδειξή του στη μεγάλη χορεία των αγίων νεομαρτύρων της Εκκλησίας. Κάποια καθοριστική μέρα, ο νεαρός Αναστάσιος βοήθησε τον αφέντη του στη λαθραία εξαγωγή ενδυμάτων έξω από το Κάστρο της Θεσσαλονίκης, για να αποφύγουν την πληρωμή των επιβαλλόμενων κρατικών φόρων. Για να περάσει πιο εύκολα το πολύτιμο εμπόρευμα από τους αυστηρούς ελέγχους, φόρεσε προσωρινά μια τούρκικη στολή και κινήθηκε με βιάση προς τη μεγάλη πύλη της πόλης. Καθώς προσπαθούσε να διαβεί ήρεμα την πύλη της Θεσσαλονίκης, Τούρκοι φοροεισπράκτορες σταμάτησαν αμέσως τον νεαρό και τον ρώτησαν αν είχε μαζί του τα σχετικά νόμιμα έγγραφα.

Εκείνος, μέσα στη βιαστική του πονηριά και την αφέλεια της νεότητάς του, απάντησε αυθόρμητα και απερίσκεπτα ότι ήταν Τούρκος. Για να επιβεβαιώσουν την ομολογία αυτή, οι Τούρκοι υπάλληλοι του ζήτησαν αμέσως να εκφωνήσει το λεγόμενο «σαλαβάτι», δηλαδή την ομολογία της πίστης τους. Στο άκουσμα αυτού του απαιτητικού αιτήματος ο νεαρός Αναστάσιος έμεινε εντελώς άφωνος και απολύτως ανίκανος να αρνηθεί τον Χριστό του. Αμέσως οι Τούρκοι τον άρπαξαν με βιαιότητα και με άγρια χτυπήματα τον οδήγησαν ενώπιον του τοπικού αγά της περιοχής εκείνης.

Εκεί ο νεαρός Αναστάσιος, παρά τις πλούσιες κολακείες, τις αδιάκοπες υποσχέσεις και τις τρομερές φοβέρες του αγά, έμεινε ακλόνητος στη χριστιανική του πίστη. Κατόπιν οδηγήθηκε αλυσοδεμένος στον κριτή και έπειτα σε άλλον σκληρότερο άρχοντα, όπου φυλακίστηκε και βασανίστηκε ανελέητα για πολλές μέρες και νύχτες. Μέσα στις σκοτεινές και σκληρές φυλακές της οθωμανικής εξουσίας, ο νεαρός Αναστάσιος δεν λύγισε ούτε στιγμή μπροστά στους πόνους και τις ταλαιπωρίες. Παρά τα συνεχόμενα φρικτά βασανιστήρια και τις απάνθρωπες κακοπάθειες, ομολογούσε σταθερά και θαρραλέα ενώπιον όλων τον Κύριο Ιησού Χριστό.

Οι Οθωμανοί δικαστές, αφού είδαν ότι η νεανική του ψυχή δεν υπέκυπτε καθόλου στις φοβέρες και τις απειλές τους, τον καταδίκασαν σε θάνατο δια αγχόνης. Καθώς οδηγούνταν αλυσοδεμένος στον τόπο της εκτέλεσης, ο Αναστάσιος υπέκυψε στα βαριά τραύματα και στις πληγές των βασανιστηρίων που είχε υποστεί. Παρέδωσε τότε με ειρήνη και γαλήνη το πνεύμα του στον Θεό, έξω από τα τείχη της Θεσσαλονίκης, κοντά στην ονομαζόμενη «καινούρια πόρτα». Το γεγονός αυτό συνέβη στις οχτώ Αυγούστου του χιλίου επτακόσιου ενενήντα τέσσερα και σημάδεψε την πόλη βαθιά και ανεξίτηλα.

Η Εκκλησία τίμησε αμέσως τον νεαρό ομολογητή και τον κατέταξε ανάμεσα στους ένδοξους νεομάρτυρες της δύσκολης εκείνης σκοτεινής εποχής. Το λαμπρό παράδειγμά του εμψύχωσε αμέτρητους χριστιανούς που ζούσαν τότε κάτω από τον βαρύ ζυγό της οθωμανικής κυριαρχίας. Φάνηκε καθαρά πλέον ότι ένα μικρό ανθρώπινο λάθος μπορεί να μεταβληθεί, με τη μετάνοια και την ομολογία, σε λαμπρό στεφάνι αιώνιου μαρτυρίου. Ταις πρεσβείαις του αγίου νεομάρτυρος Αναστασίου του εκ Βουλγαρίας, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς τους αμαρτωλούς, αμήν.