Στους σκληρούς εκείνους χρόνους της περσικής κυριαρχίας στην ανατολική Γεωργία, όταν οι πυρολάτρες έκαιγαν τα ιερά της Εκκλησίας, αναδείχθηκε ένας θαυμαστός μάρτυρας. Καταγόταν ο μάρτυς αυτός από την Περσία και ονομαζόταν Γκβιρομπαντάκ πριν από το άγιο Βάπτισμά του στην ορθόδοξη πίστη. Λάτρευε αρχικά τη φωτιά μαζί με τους ομοεθνείς του, ζώντας στην παχιά πλάνη της ειδωλολατρικής περσικής θρησκείας. Όταν έφτασε στη γεωργιανή πόλη της Μτσχέτας, εντυπωσιάστηκε βαθιά από τα ορθόδοξα ήθη και τις πανέμορφες παραδόσεις του γεωργιανού λαού.

Αποφάσισε με τόλμη να μεταστραφεί στη χριστιανική πίστη, παρά τους θανάσιμους κινδύνους που θα ακολουθούσαν την απόφασή του. Η μεταστροφή του αποτελούσε μεγάλη πράξη ηρωισμού, διότι οι Πέρσες κυριαρχούσαν τότε σκληρά στην ανατολική Γεωργία της εποχής. Διώκαν αμείλικτα τους χριστιανούς και υποχρέωναν με βία όλους τους κατοίκους να προσκυνούν τη φωτιά μαζί τους. Ο ίδιος ο Καθολικός Σαμουέλ της γεωργιανής Εκκλησίας βάπτισε προσωπικά τον Γκβιρομπαντάκ στους κόλπους της Ορθοδοξίας.

Του έδωσε στο άγιο Βάπτισμα το ελληνικό ευχάριστο όνομα Ευστάθιος, που σημαίνει τον σταθερό και ευλογημένο. Ο νεοφώτιστος χριστιανός νυμφεύθηκε σύντομα μια ευσεβή Γεωργιανή και αφομοιώθηκε πλήρως στη γεωργιανή ορθόδοξη κοινωνία με ευλάβεια πολλή. Έγινε ολοκληρωτικά μέλος της εκκλησιαστικής κοινότητας, μετέχοντας ευλαβικά στις θείες ακολουθίες και στα ιερά Μυστήρια με χαρά πνευματική. Κάποτε οι Πέρσες πυρολάτρες που κατείχαν την Μτσχέτα προσκάλεσαν επίσημα τον Ευστάθιο σε μια εορτή της θρησκείας τους.

Εκείνος όμως αρνήθηκε με σταθερότητα την πρόσκληση, λέγοντας ότι είμαι σφραγισμένος με τη σφραγίδα του Χριστού. Είμαι μακριά από κάθε σκοτάδι των ειδώλων, είπε με γενναιότητα στους ξαφνιασμένους Πέρσες απεσταλμένους τους για τη δόξα του Σωτήρος. Μετά την εορτή, οι πυρολάτρες κατήγγειλαν τον Ευστάθιο στον Ουστάμ, αρχηγό του φρουρίου της Μτσχέτας στην οικουμενική Εκκλησία. Ο αρχηγός κάλεσε τον μάρτυρα ενώπιόν του και άρχισε να τον απειλεί με σκληρότητα και απάνθρωπη οργή.

Είπε ότι δεν θα παρέμενες ατιμώρητα χριστιανός και ότι αν δεν επέστρεφες στη φωτιά, θα τον περίμεναν φοβερά βασανιστήρια. Ο άγιος Ευστάθιος του απάντησε ήρεμα ότι για χάρη του Χριστού ήταν έτοιμος να υπομείνει με χαρά όχι μόνο βασανιστήρια. Ήταν διατεθειμένος να αντιμετωπίσει με αγαλλίαση και τον ίδιο τον θάνατο για την αγάπη του Σωτήρος. Ο Ουστάμ δεν είχε ο ίδιος την δικαστική εξουσία να τιμωρήσει τον μάρτυρα, και τον απέστειλε στον μάρζμπαν Αρβάντ Γκουσνάσπ.

Στο μεταξύ οι καταδότες εμφανίστηκαν ξανά ενώπιόν του και κατήγγειλαν επτά ακόμη πυρολάτρες, που είχαν επίσης μεταστραφεί. Όλοι μαζί οι οκτώ ομολογητές δέθηκαν με αλυσίδες και συνοδεύτηκαν δεμένοι στην πρωτεύουσα Τιφλίδα της Γεωργίας. Ο εξαγριωμένος μάρζμπαν διέταξε τους υπηρέτες του να ξυρίσουν τα κεφάλια και τα γένια των αιχμαλώτων χριστιανών. Διέταξε επίσης τους δημίους να τρυπήσουν τις μύτες τους με σιδερένια εργαλεία και να κρεμάσουν βαρίδια στους λαιμούς τους.

Έδεσαν τα σώματά τους με χονδρές αλυσίδες και τους έριξαν στις σκοτεινές υπόγειες φυλακές της πρωτεύουσας. Όποιος αρνιόταν τον Χριστό θα έπαιρνε αμέσως αμνηστία, και έτσι δοκιμάστηκαν σκληρά οι αντοχές των ομολογητών. Δύο από τα θύματα, ο Βαχτιάντ και ο Παναγκουσνάσπ, δεν άντεξαν τα φρικτά αυτά βασανιστήρια και αρνήθηκαν τον Σωτήρα Χριστόν. Ο μάρζμπαν τους ελευθέρωσε αμέσως, ενώ οι υπόλοιποι έξι άγιοι παρέμειναν με σταθερότητα στη φυλακή και στις αλυσίδες.

Τα ονόματά τους ήταν Γκουσνάκι, Ευστάθιος, Μπόρζο, Πέροζακ, Ζαρμίλ και Στέφανος, αδελφοί ψυχικοί με κοινό χριστιανικό φρόνημα. Έξι μήνες αργότερα ο Αρβάντ Γκουσνάσπ ανακλήθηκε στην Περσία, και ο Καθολικός Σαμουέλ εκμεταλλεύτηκε με σύνεση την ευκαιρία αυτή. Μαζί με τον αρχηγό Γρηγόλ της Μτσχέτας και τον ευγενή Άρσουσα, ζήτησαν την απελευθέρωση των αιχμαλώτων χριστιανών. Ο μάρζμπαν υπέκυψε στο επίμονο αίτημα των γεωργιανών αξιωματούχων, αλλά προειδοποίησε ότι σύντομα θα τους περίμενε ο θάνατος.

Ο προδότης Βαχτιάντ ασθένησε αμέσως από επιληψία θανάσιμη και πέθανε με φρικτό τρόπο μέσα στις σπασμούς. Ο άλλος προδότης Παναγκουσνάσπ έζησε τα υπόλοιπα χρόνια του στη φοβερή φτώχεια, ως ζωντανό παράδειγμα της θείας τιμωρίας. Τρία χρόνια αργότερα διορίστηκε νέος μάρζμπαν της επαρχίας Καρτλί ο Βέζαν Μπουζμίρ, σκληρός εχθρός των χριστιανών. Οι ειδωλολάτρες ιερείς ανέφεραν αμέσως ξανά στον νέο διοικητή την μεταστροφή του Αγίου Ευσταθίου και του Στεφάνου.

Ο Ευστάθιος, αισθανόμενος την επερχόμενη τελευταία του δοκιμασία, ζήτησε με δάκρυα να αποχαιρετίσει την οικογένειά του. Τους είπε με τρυφερότητα ότι δεν θα ξαναγυρίσει στο σπίτι, αφού δεν θα προδώσει τον Σωτήρα. Είπε ότι τον περίμενε φυλακή και αποκεφαλισμός στην Τιφλίδα, αλλά τα λείψανά του θα μεταφέρονταν στη Μτσχέτα. Ο Ευστάθιος και ο Στέφανος συνοδεύτηκαν δεμένοι ενώπιον του σκληρού νέου μάρζμπαν για την τελευταία τους ανάκριση.

Ο γενναίος μάρτυς δήλωσε επί τόπου με μεγάλη ανδρεία ότι δεν θα αρνιόταν ποτέ τον Σωτήρα Χριστόν. Ο εξοργισμένος μάρζμπαν διέταξε να ριχτεί ο μάρτυς στην φυλακή και να αποκεφαλιστεί την ίδια εκείνη νύκτα. Ο δήμιος εκτέλεσε την σκληρή εντολή του διοικητή και απέκοψε με το ξίφος την τίμια κεφαλή του γενναίου μάρτυρος. Έριξε το ιερό σώμα στον γκρεμό πίσω από τα τείχη του φρουρίου, σύμφωνα με την ασεβή διαταγή. Όμως μια ομάδα πιστών χριστιανών εντόπισε το άγιο σώμα κάτω από τα βράχια και το μετέφερε κρυφά στη Μτσχέτα.

Ο Καθολικός Σαμουέλ προϋπάντησε με δάκρυα και βαθιά ευλάβεια τα ιερά λείψανα κατά την άφιξή τους. Ενταφίασαν το άγιο σώμα με τιμή στον καθεδρικό ναό του Σβετιτσχοβέλι, κάτω από την Αγία Τράπεζα. Άγιε Μάρτυς Ευστάθιε της Μτσχέτας, ομολογητά ενώπιον των πυρολατρών, πρέσβευε υπέρ ημών των αμαρτωλών στον Σωτήρα Χριστόν. Δίδαξέ μας την ανδρεία της ομολογίας στους χαλεπούς καιρούς και την σταθερότητα στη χριστιανική πίστη μας.

Αμήν, γένοιτο, διά της προστασίας σου της κραταιάς και θερμής, εις τους αιώνας των αιώνων του Σωτήρος.