Μια θαυμαστή Οδηγήτρια ξεκίνησε την ευλογημένη πορεία της από τα ίδια τα χέρια του ευαγγελιστή Λουκά και έφθασε προστάτιδα μέχρι τη μακρινή Ρωσία. Η ιερά εικόνα της Θεοτόκου Οδηγήτριας του Σμολένσκ φιλοτεχνήθηκε σύμφωνα με την παράδοση από τα ίδια τα χέρια του αγίου Λουκά. Ο ένδοξος αυτός ευαγγελιστής φιλοτέχνησε με ευλάβεια μεγάλη τη σεβάσμια εικόνα, κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής της Παναγίας Δεσποίνης. Ο σπουδαίος ιεράρχης Δημήτριος του Ροστόβ προτείνει ότι η ιερά εικόνα φιλοτεχνήθηκε αρχικά κατόπιν αιτήματος του Θεοφίλου, του επιτρόπου της Αντιοχείας.

Από τη μεγάλη πόλη της Αντιοχείας μεταφέρθηκε με ευλάβεια ο πανάγιος αυτός θησαυρός προς τα ευλογημένα και αγιασμένα Ιεροσόλυμα. Από εκεί η ευσεβής αυτοκράτειρα Ευδοκία, σύζυγος του βυζαντινού αυτοκράτορα Αρκαδίου, χάρισε τη σεβάσμια αυτή εικόνα στην Πουλχερία της Πόλεως. Η Πουλχερία ήταν η αδελφή του ευσεβούς αυτοκράτορα και τοποθέτησε με ευλάβεια την ιερά εικόνα μέσα στον περίφημο ναό των Βλαχερνών. Στους χρόνους του ευσεβούς βυζαντινού αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Μονομάχου του ενάτου, η ιερά εικόνα ξεκίνησε νέα ευλογημένη πορεία.

Στο έτος χίλια σαράντα έξι μετά Χριστόν, ο ευσεβής αυτοκράτορας έδωσε την κόρη του Άννα ως σύζυγο σε σπουδαίο πρίγκιπα. Ο εκλεκτός γαμπρός ήταν ο πρίγκιπας Βσέβολοντ Γιαροσλάβιτς, ο γιος του ένδοξου ηγεμόνος Γιαροσλάβ του Σοφού. Ο αυτοκράτορας ευλόγησε με ευλάβεια το ταξίδι της κόρης του προς τη μακρινή Ρωσία, χαρίζοντάς της αυτή τη θαυματουργό εικόνα. Μετά τον θάνατο του πρίγκιπος Βσέβολοντ, η ιερά εικόνα κληρονομήθηκε με ευλάβεια από τον γιο του πρίγκιπα Βλαντίμιρ Μονομάχο της Ρωσίας.

Ο φωτισμένος αυτός ηγεμόνας μετέφερε με ευλάβεια τη σεπτή εικόνα στις αρχές του δωδέκατου αιώνος προς τη μεγάλη πόλη του Σμολένσκ. Την τοποθέτησε με ευλάβεια στον καθεδρικό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τον περίφημο ορθόδοξο ναό της σπουδαίας πόλεως. Από εκείνη ακριβώς την ευλογημένη ημέρα η ιερά αυτή εικόνα έγινε γνωστή ως η Παναγία Οδηγήτρια του Σμολένσκ. Στο έτος χίλια διακόσια τριάντα οκτώ συνέβη ένα συγκλονιστικό θαύμα της Παναγίας μέσα στους φοβερούς πολεμικούς εκείνους χρόνους.

Με την παράκληση της ίδιας της σεπτής εικόνας, ο αυτοθυσιαστικός ορθόδοξος πολεμιστής Μερκούριος εισήλθε νυχτερινός στο εχθρικό στρατόπεδο. Σκότωσε με γενναιότητα μεγάλη πολλούς ισχυρούς εχθρούς, ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο πιο ξακουστός πολεμιστής τους. Ο γενναίος Μερκούριος δέχτηκε στο τέλος μαρτυρικό θάνατο μέσα στη φοβερή μάχη για τη σωτηρία της ευλογημένης πόλεως. Η Εκκλησία τον κατέταξε με ευλάβεια στους κόλπους των αγίων μαρτύρων και τιμά τη μνήμη του στις είκοσι τέσσερις Νοεμβρίου.

Στους χρόνους του δεκάτου τετάρτου αιώνος μετά Χριστόν, η περιοχή του Σμολένσκ πέρασε στην κυριαρχία των Λιθουανών πριγκίπων της εποχής. Η Σοφία, η ευσεβής κόρη του Λιθουανού πρίγκιπος Βίτοβτ, παντρεύτηκε τον μέγα πρίγκιπα της Μόσχας Βασίλειο Δημητρίεβιτς. Στο έτος χίλια τριακόσια ενενήντα οκτώ μετέφερε μαζί της την ιερά εικόνα του Σμολένσκ προς τη μακρινή και πανίσχυρη πόλη της Μόσχας. Τοποθέτησαν με ευλάβεια την ιερά αυτή εικόνα στον καθεδρικό ναό του Ευαγγελισμού του Κρεμλίνου, στη δεξιά πλευρά της σεπτής Ωραίας Πύλης.

Στο έτος χίλια τετρακόσια πενήντα έξι, μετά από επίσημη παράκληση των κατοίκων του Σμολένσκ, η ιερά εικόνα επέστρεψε με μεγαλειώδη πομπή. Επικεφαλής της επίσημης λιτανευτικής επιστροφής βρισκόταν ο ευλαβής επίσκοπος Μισαήλ, που οδηγούσε με ευλάβεια τη σεπτή εικόνα. Στη Μόσχα παρέμειναν δύο πιστά αντίγραφα της θαυματουργού εικόνας ως ανάμνηση της σπουδαίας ιστορικής της πορείας. Το πρώτο αντίγραφο τοποθετήθηκε με ευλάβεια στον καθεδρικό ναό του Ευαγγελισμού του Κρεμλίνου, ως ευχαριστήριο τάμα.

Το δεύτερο αντίγραφο, ακριβές μέτρο προς μέτρο, τοποθετήθηκε με ευλάβεια στη γυναικεία μονή Νοβοντέβιτσι της πρωτεύουσας Μόσχας. Η σπουδαία αυτή μοναστική αδελφότητα ιδρύθηκε τότε στη μνήμη της επιστροφής του ευλογημένου Σμολένσκ στη μητέρα Ρωσία. Κτίστηκε με ευλάβεια στην πεδιάδα Ντέβιτσι, στον τόπο όπου οι κάτοικοι της Μόσχας παρέδωσαν με δάκρυα την εικόνα. Το έτος χίλια εξακόσια δύο φιλοτεχνήθηκε ένα ακριβέστατο αντίγραφο από τη θαυματουργό αρχική εικόνα της Παναγίας.

Το νέο αυτό αντίγραφο τοποθετήθηκε με ευλάβεια στον πύργο του οχυρού του Σμολένσκ, πάνω από τις σεπτές πύλες του Δνεπροβσκ. Πάνω από αυτό κατασκευάστηκε ξεχωριστό προστατευτικό κάλυμμα και αργότερα ανεγέρθηκε ξύλινος ναός το έτος χίλια επτακόσια είκοσι επτά. Στο έτος χίλια οκτακόσια δύο τον αντικατέστησε με ευλάβεια ένας μεγαλοπρεπής πέτρινος ορθόδοξος ναός της εποχής εκείνης. Το νέο εκείνο αντίγραφο έλαβε με τη χάρη της Δεσποίνης την ίδια ακριβώς θαυματουργό δύναμη με την παλαιά αρχική εικόνα.

Όταν τα ρωσικά στρατεύματα εγκατέλειψαν το Σμολένσκ, στις πέντε Αυγούστου του έτους χίλια οκτακόσια δώδεκα, πήραν μαζί τους και την ιερά εικόνα. Την παραμονή της περίφημης μάχης του Μποροντίνο, μετέφεραν με ευλάβεια την ιερή εικόνα μέσα στο ρωσικό στρατόπεδο των πολεμιστών. Έτσι ενίσχυσαν με υπερφυσικό τρόπο και ενέπνευσαν τους Ρώσους στρατιώτες προς υψηλά κατορθώματα ηρωισμού και αυτοθυσιαστικής γενναιότητας. Η αρχαία ιερά εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας μεταφέρθηκε στον καθεδρικό ναό της Κοιμήσεως κατά την ημέρα της φοβερής μάχης.

Συμμετείχε με μεγαλοπρεπή λιτανεία μαζί με τις ιερές εικόνες της Παναγίας Πορταϊτίσσης και του Βλαντίμιρ της Μόσχας. Πέρασαν με ευλάβεια διά μέσου των συνοικιών Μπέλο και Κιτάι και των τειχών του Κρεμλίνου, ζητώντας τη βοήθεια της Δεσποίνης. Έπειτα την έστειλαν με ευλάβεια στους ασθενείς και τους τραυματισμένους του ανακτόρου Λεφορτόβο, για την παρηγοριά των δοκιμαζομένων. Όταν εκκενώθηκε αναγκαστικά η πόλη της Μόσχας, η ιερά εικόνα μεταφέρθηκε για ασφάλεια στην ορθόδοξη πόλη του Γιαροσλάβλ.

Έτσι διασώθηκαν θαυμαστά οι αδελφικές αυτές ιερές εικόνες και η Παναγία υπερασπίστηκε τη Ρωσία μέσω των ιερών εικόνων της. Μετά την τελική νίκη επί των ξένων εχθρικών δυνάμεων, η ιερά εικόνα της Οδηγήτριας επέστρεψε με ευλάβεια ξανά στο Σμολένσκ. Η ετήσια εορτή της θαυματουργού αυτής εικόνας στις είκοσι οκτώ Ιουλίου καθιερώθηκε επίσημα το έτος χίλια πεντακόσια είκοσι πέντε. Δι' ευχών της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου, της Οδηγήτριας του Σμολένσκ, Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον τις ψυχές μας.