Τρίφωτος λυχνία τῆς Νικομηδείας ἀναδεικνύονται οἱ ἅγιοι ἱερομάρτυρες Ἑρμόλαος, Ἕρμιππος καὶ Ἑρμοκράτης, οἱ ἱερεῖς ποὺ ἐπέζησαν ἀπὸ τὴ μεγάλη σφαγὴ τῶν εἴκοσι χιλιάδων χριστιανῶν. Καὶ οἱ τρεῖς ἦταν εὐλαβεῖς ἱερεῖς τῆς ἁγίας Νικομηδείας, μιᾶς λαμπρῆς πόλεως τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ποὺ ἀναδεικνυόταν τότε ὡς αὐτοκρατορικὴ πρωτεύουσα. Ἀνῆκαν στοὺς λίγους ἐπιζώντες ἀπὸ τὴ μεγάλη σφαγὴ τῶν εἴκοσι χιλιάδων χριστιανῶν, ποὺ συνέβη μέσα στὸν ναὸ τῆς πόλεως. Ἡ φοβερὴ αὐτὴ σφαγὴ ἔγινε τὸ ἔτος τριακόσια τρία μετὰ Χριστόν, μὲ τὴν ἐντολὴ τοῦ αὐτοκράτορος Μαξιμιανοῦ, τυράννου σκληροτάτου.

Ὁ Μαξιμιανὸς βασίλευσε ἀπὸ τὸ ἔτος διακόσια ὀγδόντα τέσσερα ἕως τὸ τριακόσια πέντε, ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ σκληροὺς διῶκτες τῶν χριστιανῶν τῆς ἐποχῆς. Οἱ τρεῖς ἱερεῖς διέφυγαν θαυματουργικὰ ἀπὸ τὴν σφαγή, καὶ κρύφθηκαν σὲ ἀπόμερα μέρη τῆς πόλεως γιὰ νὰ γλιτώσουν τὸν θάνατο. Παρὰ τὸν φόβο γιὰ τὴ ζωή τους, δὲν ἔπαψαν στιγμὴ νὰ κηρύττουν τὸν Σωτῆρα Χριστὸν στοὺς εἰδωλολάτρες κατοίκους τῆς Νικομηδείας. Ὁ ἅγιος Ἑρμόλαος συνάντησε τυχαίως ἕναν νεαρὸ εἰδωλολάτρη μὲ τὸ ὄνομα Παντολέων, ὁ ὁποῖος συχνὰ περνοῦσε ἀπὸ μπροστὰ ἀπὸ τὸ σπίτι του.

Μία φορὰ ὁ ἅγιος Ἑρμόλαος προσκάλεσε τὸν νεαρὸ νὰ τὸν ἐπισκεφθεῖ, καὶ ξεκίνησαν μία θεοδίδακτη συζήτηση. Ὁ ἅγιος ἐξήγησε στὸν νεαρὸ Παντολέοντα τὸ ψεύδος, τὴν ἀσέβεια καὶ τὴν ματαιότητα τῆς λατρείας τῶν εἰδώλων. Ἀπὸ ἐκείνη τὴν εὐλογημένη ἡμέρα ὁ Παντολέων ἄρχισε νὰ ἐπισκέπτεται τὸν ἅγιο Ἑρμόλαο καθημερινῶς, ἀκούγοντας τὶς θεόπνευστες διδαχές του. Ὁ ἅγιος τὸν κατήχησε στὴν ὀρθόδοξη πίστη, καὶ τέλος τὸν βάπτισε στὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Ὁ εὐλογημένος αὐτὸς νεαρὸς ἀναδείχθηκε ἀργότερα ὁ μέγας μάρτυς Παντελεήμων, ποὺ ἑορτάζει τὴν ἑπομένη ἡμέρα τοῦ Ἰουλίου. Ὅταν ἄρχισε ἡ δίκη τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος, οἱ ἅγιοι Ἑρμόλαος, Ἕρμιππος καὶ Ἑρμοκράτης συνελήφθησαν ἐπίσης ἀπὸ τοὺς εἰδωλολάτρες ἄρχοντες. Ὁ ἴδιος ὁ Σωτὴρ Χριστὸς ἐμφανίστηκε ἕνα βράδυ στὸν ἅγιο Ἑρμόλαο, καὶ τοῦ ἀποκάλυψε ὅτι τὴν ἑπομένη θὰ ὑποφέρει γιὰ Ἐκεῖνον. Τοῦ προανήγγειλε ὅτι θὰ λάβει σύντομα τὸ ἀμάραντο στεφάνι τοῦ μαρτυρίου ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ Νυμφίου Χριστοῦ.

Οἱ ἅγιοι Ἕρμιππος καὶ Ἑρμοκράτης συνελήφθησαν ἐπίσης καὶ ὁδηγήθηκαν στὸ δικαστήριο μετὰ ἀπὸ τὸν ἅγιο Ἑρμόλαο. Καὶ οἱ τρεῖς ἱερεῖς ἔλαβαν τὴν εὐκαιρία νὰ ἀρνηθοῦν τὸν Σωτῆρα Χριστὸν καὶ νὰ προσφέρουν θυσία στὰ εἴδωλα. Ὅμως ἀρνήθηκαν ἀκλόνητοι μὲ ἀποφασιστικότητα, ὁμολόγησαν τὴν πίστη τους στὸν Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, καὶ ἑτοιμάσθηκαν χαρούμενοι νὰ πεθάνουν γιὰ Ἐκεῖνον. Οἱ εἰδωλολάτρες δικαστές, βλέποντας τὴν ἀκαμψία τους, ἄρχισαν νὰ τοὺς ἀπειλοῦν μὲ φοβερὰ βασανιστήρια καὶ ἐπώδυνον θάνατον.

Ἐκείνη ἀκριβῶς τὴν στιγμὴ ξεσπάσε ἕνας πολὺ δυνατὸς σεισμός, καὶ τὰ εἴδωλα μαζὶ μὲ τὸν εἰδωλολατρικὸ ναὸ κατέρρευσαν καὶ θρυμματίστηκαν στὰ συντρίμμια. Τὸ τρομερὸ αὐτὸ γεγονὸς ἀναφέρθηκε ἀμέσως στὸν αὐτοκράτορα, ὁ ὁποῖος ἐξοργίστηκε ἀπερίγραπτα μὲ τοὺς ἁγίους ἱερομάρτυρες. Ὁ ἐξοργισμένος αὐτοκράτορας Μαξιμιανὸς παρέδωσε τοὺς ἁγίους ἱερομάρτυρες σὲ ἀκόμη πιὸ σκληρὰ καὶ ἐπώδυνα μαρτυρικὰ βασανιστήρια. Στὸ τέλος τῶν φρικτῶν αὐτῶν βασανιστηρίων ἐξεφώνησε ἐναντίον τους τὴν ἐπίσημη καταδικαστικὴ ἀπόφαση τῆς ποινῆς τοῦ θανάτου.

Οἱ ἅγιοι ἱερομάρτυρες Ἑρμόλαος, Ἕρμιππος καὶ Ἑρμοκράτης, ὑπομένοντας γενναῖα ὅλα τὰ μαρτύρια, ἀποκεφαλίστηκαν περὶ τὸ ἔτος τριακόσια πέντε. Δι' εὐχῶν τῶν ἁγίων ἱερομαρτύρων Ἑρμολάου, Ἑρμίππου καὶ Ἑρμοκράτους, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς, ἀμήν.