Στο πολεμικό πεδίο της παλιάς Ρωσίας, ένας απλός στρατιώτης ονόματι Μερκούριος έδωσε τη ζωή του για να σώσει την πόλη του Σμολένσκ από τους Τατάρους. Λίγα χρόνια νωρίτερα, ο επίσκοπος Μερκούριος είχε χάσει κι αυτός τη ζωή του στην ίδια πόλη, υπερασπιζόμενος το ποίμνιό του ως ιερομάρτυρας. Η Σύναξη των Αγίων του Σμολένσκ τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις είκοσι τέσσερις Ιουλίου. Πρόκειται για μια μεγάλη ομάδα αγίων, που συνδέονται με τη ρωσική αυτή πόλη και την ευρύτερη περιοχή της.

Ανάμεσά τους βρίσκονται ηγεμόνες, επίσκοποι, μοναχοί, ιερομάρτυρες, στρατιώτες και ιεραπόστολοι, οι οποίοι έζησαν σε διαφορετικές εποχές. Η μνήμη τους σχηματίζει ένα πνευματικό τοπίο γεμάτο αγώνα, πίστη και θυσία για τον Χριστό. Η εκκλησιαστική παράδοση συγκέντρωσε τα ονόματά τους σε έναν κοινό εορτασμό, ώστε οι πιστοί να βλέπουν την ενότητα της αγιότητας μέσα στους αιώνες. Ο Αβράμιος ο θαυματουργός, που κοιμήθηκε γύρω στα χίλια διακόσια είκοσι τέσσερα, ξεχωρίζει ως ένας από τους παλαιότερους αγίους του Σμολένσκ.

Μαζί του τιμάται ο μαθητής του Εφραίμ του Σμολένσκ, ο οποίος εκοιμήθη το χίλια διακόσια τριάντα οκτώ. Η ζωή τους έγινε φάρος για τις επόμενες γενιές μοναχών και πιστών της πόλης. Ανάμεσα στους ηγεμόνες της Σύναξης ξεχωρίζει ο άγιος Γλέβος, που στο βάπτισμα έλαβε το όνομα Δαβίδ και τιμάται ως πρίγκιπας και παθοφόρος μάρτυρας. Η αθώα σφαγή του το χίλια δεκαπέντε, μαζί με τον αδελφό του Βόρη, συγκλόνισε ολόκληρη τη ρωσική γη. Η ανακομιδή των λειψάνων του το χίλια εκατόν δεκαπέντε ενίσχυσε ακόμη περισσότερο την τιμή του στον λαό.

Στη Σύναξη μνημονεύεται επίσης ο Γλέβος, πρίγκιπας του Σμολένσκ, που έζησε ανάμεσα στον δέκατο τέταρτο και τον δέκατο πέμπτο αιώνα. Ο μεγάλος ηγεμόνας Ροστισλάβος του Κιέβου, που στο βάπτισμα ονομάστηκε Μιχαήλ, εκοιμήθη το χίλια εκατόν εξήντα επτά. Ο άγιος Θεόδωρος, πρίγκιπας και θαυματουργός, εκοιμήθη το χίλια διακόσια ενενήντα εννέα και τα λείψανά του μετακομίστηκαν το χίλια τριακόσια είκοσι ένα. Οι υιοί του Δαβίδ, Κωνσταντίνος και Μιχαήλ τιμώνται μαζί με τον πατέρα τους ως αγία οικογένεια.

Ο Δαβίδ ο θαυματουργός κληρονόμησε από τον πατέρα του την ευσέβεια και την αγάπη προς την Εκκλησία και τον λαό. Ο πρίγκιπας Ανδρέας, του οποίου τα λείψανα αποκαλύφθηκαν γύρω στα χίλια τριακόσια ενενήντα, συμπληρώνει αυτή τη χορεία ηγεμόνων. Ο Συμεών, πρίγκιπας της Βιάζμα, μαρτύρησε το χίλια τετρακόσια έξι μαζί με τη σύζυγό του. Η αγία Ιουλιανή, πριγκίπισσα της Βιάζμα, μαρτύρησε το χίλια τετρακόσια έξι, υπερασπιζόμενη την τιμή και την πίστη της απέναντι σε διώκτη ηγεμόνα.

Η ανακάλυψη των λειψάνων της το χίλια οκτακόσια δεκαεννέα έγινε αφορμή για νέα τιμή προς τη γενναία αυτή μάρτυρα. Στη Σύναξη τιμώνται επίσης πολλοί επίσκοποι του Σμολένσκ, που ποίμαναν με αυταπάρνηση την επισκοπή τους. Ο άγιος Ιγνάτιος, επίσκοπος Σμολένσκ και θαυματουργός, εκοιμήθη το χίλια διακόσια δέκα. Ο ιερομάρτυρας Μερκούριος, επίσκοπος της ίδιας πόλης, τελειώθηκε το χίλια διακόσια τριάντα οκτώ κατά την επιδρομή των Μογγόλων. Ο Μιχαήλ, επίσκοπος Σμολένσκ, εκοιμήθη το χίλια τετρακόσια δύο, αφού υπηρέτησε με αφοσίωση το ποίμνιό του.

Ο Συμεών, μητροπολίτης Σμολένσκ, εκοιμήθη το χίλια εξακόσια ενενήντα εννέα και άφησε φωτεινό παράδειγμα ποιμαντικής φροντίδας. Ο Αντώνιος, επίσκοπος Βολογκντά, εκοιμήθη το χίλια πεντακόσια ογδόντα οκτώ και τιμάται δύο φορές τον χρόνο. Ο Πιτιρίμος, επίσκοπος Ταμπώβ, εκοιμήθη το χίλια εξακόσια ενενήντα οκτώ. Ο πολεμιστής και μάρτυρας Μερκούριος έπεσε στη μάχη το χίλια διακόσια τριάντα εννέα, σώζοντας με τη θυσία του την πόλη του Σμολένσκ από τους εχθρούς της πίστης και της πατρίδας του.

Ο μοναστικός βίος της περιοχής έλαμψε μέσα από πολλούς οσίους πατέρες, που αφιερώθηκαν στην προσευχή και την άσκηση. Ο Εφραίμ του Νοβοτορζόκ εκοιμήθη το χίλια πενήντα τρία, αφού ίδρυσε μονή προς τιμήν των αγίων Βόρη και Γλέβου. Η μετακομιδή των λειψάνων του το χίλια πεντακόσια εβδομήντα δύο τιμήθηκε από όλη τη ρωσική Εκκλησία με ιδιαίτερη ευλάβεια. Ο όσιος Αρκάδιος, μοναχός της Βιάζμα και μαθητής του Εφραίμ του Νοβοτορζόκ, εκοιμήθη γύρω στα χίλια πεντακόσια ενενήντα δύο.

Η ανακομιδή των λειψάνων του το χίλια επτακόσια ενενήντα οκτώ προστέθηκε στις ημέρες της μνήμης του. Ο Αρκάδιος ο Ντοροχομπούζσκι, μαθητής του Γερασίμου του Μπαλντίνου, έζησε τον δέκατο έκτο αιώνα και ακολούθησε τα ίχνη του γέροντά του. Ο όσιος Γεράσιμος του Μπαλντίνου εκοιμήθη την πρώτη Μαΐου του χίλια πεντακόσια πενήντα τέσσερα. Ο Πρόχορος της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου, ονομαστός θαυματουργός, εκοιμήθη το χίλια εκατόν επτά αφού έθρεψε πεινασμένους με τρόπο θαυμαστό.

Ο Συμεών, μαθητής του αγίου Σεργίου του Ραντονέζ, εκοιμήθη το χίλια τριακόσια ενενήντα δύο, αφήνοντας μνήμη μαθητείας και υπακοής στον μεγάλο διδάσκαλο της ρωσικής μοναστικής παράδοσης. Δύο σύγχρονοι ισαπόστολοι κοσμούν επίσης τη Σύναξη του Σμολένσκ με τη φωτεινή ιεραποστολική τους δράση στα πέρατα της οικουμένης. Ο όσιος Μακάριος Γκλουχάριοφ, ο απόστολος του Αλτάι, εκοιμήθη στις δεκαπέντε Μαΐου του χίλια οκτακόσια σαράντα επτά. Κήρυξε τον Χριστό στους ιθαγενείς λαούς της Σιβηρίας και μετέφρασε τις άγιες Γραφές στη γλώσσα τους.

Ο άγιος Νικόλαος, αρχιεπίσκοπος Ιαπωνίας και ισαπόστολος, εκοιμήθη στις τρεις Φεβρουαρίου του χίλια εννιακόσια δώδεκα. Κατά κόσμον λεγόταν Ιβάν Ντμίτριεβιτς Κασάτκιν και θεμελίωσε την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ιαπωνίας με πολυετή και επίπονη εργασία. Η Σύναξη αυτή φανερώνει το πλάτος και το βάθος της αγιότητας που ανέδειξε η περιοχή του Σμολένσκ στη ρωσική Εκκλησία. Ηγεμόνες και μοναχοί, επίσκοποι και πολεμιστές, παρθένες και ιεραπόστολοι, όλοι συνυπάρχουν σε μια ενιαία πνευματική σύναξη.

Από τον ενδέκατο αιώνα μέχρι τις αρχές του εικοστού, η αγιότητα κάλυψε όλες τις εποχές και όλα τα στρώματα της κοινωνίας. Οι πιστοί καλούνται να μιμηθούν τους αγώνες τους και να ζητούν τις πρεσβείες τους ενώπιον του θρόνου του Θεού. Η εορτή τους στις είκοσι τέσσερις Ιουλίου ενώνει ουρανό και γη σε μια κοινή δοξολογία προς τον Κύριο.