Στις φοβερές δίνες του αιματηρού διωγμού του Διοκλητιανού άθλησαν με γενναία πίστη οι Άγιοι Ιούστος και Ματθαίος, ομολογητές της σώζουσας πίστεως. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη τους κατά την εικοστή πρώτη Ιουλίου, μαζί με άλλους συναθλητές της εποχής τους. Έζησαν την ίδια εποχή με τους Αγίους Θεόφιλο και Τρόφιμο, οι οποίοι μαρτύρησαν παράλληλα με αυτούς για την ίδια πίστη. Όλοι μαζί συναποτελούν μια ένδοξη ομάδα ομολογητών, που σφράγισαν με το αίμα τους την παράδοση των πρώτων χριστιανικών αιώνων.

Όταν οι ρωμαϊκές αρχές κάλεσαν τους πιστούς να αρνηθούν τον Χριστό, οι Άγιοι Ιούστος και Ματθαίος αρνήθηκαν με σταθερή ομολογία. Παρέμειναν ακλόνητοι στην πίστη τους, χωρίς να φοβηθούν τις απειλές των αρχόντων ή τα βασανιστήρια που ακολούθησαν. Πρώτα τους λιθοβόλησαν οι δήμιοι με βαρείς και αιχμηρούς λίθους, χωρίς να μπορέσουν να κάμψουν την ψυχή τους. Στη συνέχεια ξέσχισαν τις σάρκες τους με αιχμηρά σιδερένια όργανα, αφήνοντας στο σώμα τους βαθιές μαρτυρικές πληγές.

Έπειτα οι διώκτες κατέφυγαν στο σκληρό μαρτύριο της φωτιάς, ρίχνοντας τους ομολογητές μέσα στις πύρινες φλόγες. Παρά όλα τα βασανιστήρια οι Άγιοι παρέμειναν ζωντανοί και ομολογούσαν με στεντόρεια φωνή την αγάπη τους προς τον Χριστό. Στο τέλος, βλέποντας οι δήμιοι ότι ο γενναίος αγώνας των μαρτύρων δεν παύει, κατέφυγαν στο τελειωτικό ξίφος. Έτσι αποκεφάλισαν τους δύο μάρτυρες, οι οποίοι δέχθηκαν με χαρά τον στέφανο της ένδοξης μαρτυρικής τους τελειώσεως.

Η μνήμη τους διδάσκει ότι το ξίφος των διωκτών δεν δύναται να κόψει την ψυχή που στηρίζεται στον σαρκωθέντα Κύριο. Με τις θερμές πρεσβείες των δύο μαρτύρων οι ορθόδοξοι πιστοί ζητούν θάρρος και υπομονή στις δικές τους δοκιμασίες της επίγειας ζωής.