Ποιος αναγνώστης δεν θαύμασε όταν διάβασε για τον γενναίο ρωμαίο στρατιώτη που είδε στον ουρανό τον φωτεινό Σταυρό του Δεσπότου Χριστού; Ο άγιος μάρτυς Ιούστος καταγόταν από τη Ρώμη και υπηρετούσε ως αξιωματικός στις λεγεώνες του ρωμαϊκού στρατού της εποχής του. Διακρινόταν σε όλες τις μάχες για τη σπάνια ανδρεία και τη γενναιότητά του στο σκληρό πεδίο της σύγκρουσης. Οι ανώτεροι αξιωματικοί τον τιμούσαν ιδιαίτερα και μετά από κάθε νικηφόρα εκστρατεία τον προβίβαζαν σε ανώτερο στρατιωτικό αξίωμα.

Σε μία εκστρατεία κατά των βαρβάρων, το ρωμαϊκό στράτευμα βρέθηκε σε μεγάλο και θανάσιμο κίνδυνο από τις εχθρικές δυνάμεις. Τότε η ηρωική αυτοθυσία των χριστιανών στρατιωτών έσωσε ολόκληρο το ρωμαϊκό στράτευμα από βέβαιη καταστροφή και αιχμαλωσία. Ο Ιούστος θαύμασε τη γενναιότητα και την πνευματική δύναμη των χριστιανών συναδέλφων του και θέλησε να μάθει το μυστικό της δύναμής τους. Επιθύμησε να γίνει και ο ίδιος χριστιανός, για να αποκτήσει την ίδια εσωτερική γαλήνη και ανδρεία στις δοκιμασίες της ζωής.

Οι χριστιανοί στρατιώτες του εξήγησαν με υπομονή ότι μόνο με τη ζωντανή πίστη στον Δεσπότη Χριστό μπορούσε να επιτύχει αυτή τη μεταμόρφωση. Άρχισαν να τον κατηχούν στην αλήθεια του ευαγγελίου και να του διηγούνται τα όσα έπραξε ο Δεσπότης Ιησούς για τη σωτηρία του κόσμου. Ο Ιούστος όμως βρέθηκε σε εσωτερικό δίλημμα, καθώς αντιδρούσε μέσα του η παλαιά ειδωλολατρική θρησκεία των πατέρων του και η συναισθηματική αφοσίωση στους ψεύτικους θεούς. Σε κάποια αξέχαστη νύκτα κοίταζε τον έναστρο ουρανό προσπαθώντας να βρει την αληθινή απάντηση μέσα στους σιωπηλούς αστερισμούς.

Ξαφνικά παρατήρησε στον αιθέρα του ουρανού έναν λαμπρό φωτεινό σταυρό σχηματισμένο από κρυσταλλική λάμψη και ακαταμάχητη ομορφιά. Γύρω από τον σταυρό έλαμπε χρυσή η ιερή λέξη ακολούθει με υπερουράνια λαμπρότητα και θεϊκή προτροπή. Ο Ιούστος αναγνώρισε αμέσως ότι ο ίδιος ο αναστάς Δεσπότης Ιησούς Χριστός τον προσκαλούσε προσωπικά κοντά του. Ανταποκρίθηκε με ολόκληρη την καρδιά του χωρίς κανέναν δισταγμό και αμέσως αποφάσισε να εγκαταλείψει την προηγούμενη ζωή του.

Δεν λογάριασε ούτε τις δόξες της επίγειας στρατιωτικής σταδιοδρομίας, ούτε τις τιμές, ούτε τις απολαύσεις των αξιωμάτων που είχε κερδίσει. Άφησε όλα τα προηγούμενα και μοίρασε ολόκληρη την περιουσία του ως ελεημοσύνη στους πτωχούς και τους θλιμμένους της Ρώμης. Στη συνέχεια βαπτίσθηκε με χαρά στο όνομα του τριαδικού Θεού, του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Ακολούθησε με αληθινή ολόψυχη αφοσίωση τον Δεσπότη Ιησού Χριστό μέχρι το τέλος της ζωής του εδώ στον κόσμο.

Κάθε ημέρα ζούσε με προσευχή, νηστεία και έργα ελεημοσύνης, μαρτυρώντας με τη ζωή του την αλήθεια του ευαγγελίου ανάμεσα στους ειδωλολάτρες συναδέλφους του. Όταν ο τριβούνος Κλαύδιος έμαθε για την αλλαγή της θρησκείας του παλαιού του αξιωματικού, εξεμάνη και τον κάλεσε αμέσως μπροστά του στο πραιτώριο. Διέταξε να τον υποβάλουν σε σκληρά βασανιστήρια και να τον κάψουν με πυρωμένα σιδερένια εργαλεία στο σώμα. Ο Ιούστος υπέμεινε με χαρά πνευματική όλους τους πόνους και ομολογούσε δυνατά τον Δεσπότη Ιησού Χριστό μπροστά στους θρηνωντές δίωκτές του.

Ο μάρτυρας έβλεπε με τα μάτια της ψυχής του τον φωτεινό σταυρό που του είχε φανερωθεί στον ουρανό και αντλούσε από αυτόν θεϊκή δύναμη. Στη συνέχεια διέταξαν να τον ρίξουν σε αναμμένη φωτιά για να καεί ολοσχερώς και να εξαφανισθεί από το πρόσωπο της γης. Οι φλόγες όμως δεν άγγιξαν καθόλου το τίμιο σώμα του γενναίου αθλητή του Δεσπότου Χριστού στη φωτιά. Έμεινε άθικτο όχι μόνο το σώμα του, αλλά ούτε καν μία τρίχα από τα μαλλιά του δεν κάηκε από τις φλόγες της φωτιάς.

Ανάμεσα στις φλόγες παρέδωσε με χαρά την αγία ψυχή του στον Δεσπότη Ιησού Χριστό σαν ευωδιαστή θυσία στους ουρανούς. Έτσι ο γενναίος ρωμαίος στρατιώτης κέρδισε τον αμάραντο στέφανο του μαρτυρίου και κατατάχθηκε στους πρώτους ομολογητές της Εκκλησίας. Διά πρεσβειών του αγίου μάρτυρος Ιούστου, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον τον λαόν σου τον περιούσιον.