Ο μέγας Αρχάγγελος που χαιρέτισε την Παναγία και ευαγγελίστηκε στους ποιμένες τη γέννηση του Χριστού, τιμάται από όλους τους ορθοδόξους πιστούς και σήμερα. Η Σύναξη του Αρχαγγέλου Γαβριήλ τελείται στις δεκατρείς του μηνός Ιουλίου εκάστου έτους από όλη την Ορθόδοξη Εκκλησία. Ο Αρχάγγελος Γαβριήλ είναι ο ευαγγελιστής της σωτηρίας μας, ο μέγας υπηρέτης του φιλάνθρωπου Θεού και ο χαρμόσυνος αγγελιοφόρος προς την Παναγία. Πρώτη φορά εορτάζεται η σύναξή του την επόμενη ημέρα μετά τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, στις είκοσι έξι του Μαρτίου.

Σήμερα τελείται μια δεύτερη πανηγυρική σύναξη στην Αγία Εκκλησία και αναμιμνήσκονται οι θαυμαστές παρουσίες του στην ιστορία της σωτηρίας. Σύμφωνα με την ιερή παράδοση, εκείνος δίδαξε στον προφήτη Μωυσή τη συγγραφή και την ιερή γραφή στην έρημο της Αραβίας. Του εξήγησε επίσης τη δημιουργία του κόσμου, τη δημιουργία του πρώτου ανθρώπου Αδάμ και τη ζωή των Πατριαρχών μέχρι τον κατακλυσμό. Του δίδαξε ακόμη με σοφία την αριθμητική, τη γεωμετρία και κάθε άλλη επιστημονική σοφία και γνώση των ουρανών.

Στον προφήτη Δανιήλ ο Αρχάγγελος εξήγησε τα θαυμαστά οράματα για τους μελλοντικούς βασιλιάδες και τις βασιλείες της οικουμένης. Του ανακοίνωσε επίσης τον χρόνο της απελευθέρωσης των Εβραίων από την βαβυλώνια αιχμαλωσία και της πρώτης παρουσίας του Χριστού. Ο Αρχάγγελος Γαβριήλ εμφανίστηκε στην ευλαβή Άννα, η οποία θρηνούσε στον κήπο της για τη στείρωσή της και προσευχόταν με δάκρυα. Της ανακοίνωσε ότι η προσευχή της έγινε δεκτή και τα δάκρυά της έφτασαν με ευωδία μέχρι τον θρόνο του Θεού.

Της είπε ότι θα συλλάβει και θα γεννήσει την ευλογημένη Θυγατέρα, για την οποία θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης. Της φανέρωσε επίσης ότι μέσω αυτής θα δοθεί η σωτηρία σε ολόκληρο τον κόσμο και θα ονομαστεί Μαρία η ευλογημένη Παρθένος. Ο Αρχάγγελος εμφανίστηκε επίσης στον δίκαιο Ιωακείμ, ο οποίος νήστευε με προσευχή στην έρημο της Παλαιστίνης. Του ανακοίνωσε με χαρά την ίδια ευλογημένη πρόρρηση που είχε ανακοινώσει προηγουμένως στη σύζυγό του Άννα στον κήπο.

Ο μέγας αυτός Αρχάγγελος ορίστηκε από τον Θεό φύλακας της θεόπαιδος Μαρίας από τη γέννησή της στον ναό του Σολομώντα. Όταν εκείνη εισήλθε στο ιερό των Ιεροσολύμων, την έτρεφε καθημερινά φέρνοντάς της ουράνια τροφή σαν ευλογημένη μάννα. Εμφανίστηκε επίσης στον ιερό πρεσβύτερο Ζαχαρία, ο οποίος στεκόταν ευλαβικά στη δεξιά πλευρά του θυσιαστηρίου των θυμιαμάτων. Του ανακοίνωσε τη λύση της στείρωσης της γερόντισσας συζύγου του Ελισάβετ και τη γέννηση του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου του Κυρίου.

Όταν ο Ζαχαρίας δεν πίστεψε στα λόγια του Αρχαγγέλου, εκείνος έδεσε τη γλώσσα του με αλαλία μέχρι την εκπλήρωση των ρημάτων του. Ο μέγας Αρχάγγελος εστάλη επίσης από τον Θεό στη Ναζαρέτ για να εμφανιστεί στην Παρθένο Μαρία την αρραβωνιασμένη με τον Ιωσήφ. Της ανακοίνωσε με ευλάβεια πολλή τη σύλληψη του Υιού του Θεού με την επισκίαση και την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Εμφανίστηκε επίσης σε όνειρο στον δίκαιο Ιωσήφ τον μνήστορα και του εξήγησε ότι η νύφη του παρέμεινε αγνή παρθένος.

Του φανέρωσε ότι το βρέφος που γεννήθηκε μέσα της είχε συλληφθεί από τη θεϊκή χάρη του Αγίου Πνεύματος του Θεού. Όταν ο Κύριος μας γεννήθηκε στη μικρή Βηθλεέμ της Ιουδαίας, ο Αρχάγγελος Γαβριήλ εμφανίστηκε στους αγρυπνούντες ποιμένες των αγρών. Τους είπε με χαρά μεγάλη ότι αναγγέλλει τους χαρμόσυνη είδηση πολύ μεγάλης χαράς για όλο τον λαό του κόσμου. Τους ανακοίνωσε ότι σήμερα γεννήθηκε στην πόλη του Δαβίδ ο Σωτήρας, ο οποίος είναι ο Χριστός Κύριος της δόξης.

Έπειτα ξαφνικά μαζί με πλήθος ουράνιων στρατιών έψαλλε το γνωστό Δόξα εν υψίστοις Θεώ ευαγγελικός ύμνος. Συμπλήρωσε τον ύμνο με τα λόγια ότι θα ήταν στη γη ειρήνη και ευδοκία ανάμεσα στους ευλαβείς ανθρώπους. Πιστεύεται ότι ο ίδιος Αρχάγγελος εμφανίστηκε από τον ουρανό στον Σωτήρα Χριστό πριν από τα Πάθη Του στον κήπο. Όπως είναι γνωστό, το όνομα Γαβριήλ σημαίνει στα εβραϊκά δύναμη του Θεού και ισχύς της θείας παρουσίας.

Ο Γαβριήλ ενίσχυσε τον Κύριο στην ώρα της προσευχής, καθώς ανάμεσα στις αγγελικές διακονίες είναι και αυτή της ενίσχυσης. Ο φιλάνθρωπος Κύριος μας εκείνη τη στιγμή αγωνιζόταν με ένθερμη και αγωνιώδη προσευχή στους κήπους της Γεθσημανή πριν την σύλληψή Του. Ο Αρχάγγελος Γαβριήλ εμφανίστηκε επίσης στις πιστές μυροφόρες γυναίκες, οι οποίες κάθονταν με δάκρυα δίπλα στον λίθο του Παναγίου Τάφου του Σωτήρα. Τους ανακοίνωσε με μεγάλη χαρά την ένδοξη Ανάσταση του Κυρίου από τους νεκρούς και τη νίκη του πάνω στον θάνατο.

Έτσι ο Γαβριήλ έγινε ευαγγελιστής της θείας Συλλήψεως, της Γεννήσεως και επίσης της λαμπρής Αναστάσεως του Σωτήρα μας. Εμφανίστηκε ακόμη στην Παναγία Παρθένο Θεοτόκο, η οποία προσευχόταν θερμά πάνω στο όρος των Ελαιών της Παλαιστίνης πριν την κοίμησή της. Της ανακοίνωσε την προσέγγιση της τίμιας Κοιμήσεώς της και της δωρεάς της παραδείσιας μετάστασής της στους ουρανούς. Της προσέφερε επίσης ένα φωτεινό κλαδί από τον παράδεισο ως σημάδι της επικείμενης δόξας της κοντά στον Υιό της.

Η Αγία Εκκλησία αναμιμνήσκεται με ευλάβεια τις πολλαπλές αυτές εμφανίσεις του Αρχαγγέλου τόσο στην Παλαιά όσο και στην Καινή Διαθήκη. Γνωρίζει ότι έχει συνεχή μεσιτεία ενώπιον του Θεού υπέρ ολόκληρου του χριστιανικού γένους και του πιστού λαού. Σήμερα τελεί τη συνοδική του εορτή, ώστε οι άνθρωποι του Θεού να καταφεύγουν με ζήλο στη μεσιτεία και τη βοήθειά του. Με τις ένθερμες προσευχές του οι πιστοί λαμβάνουν την άφεση των αμαρτιών από τον Χριστό τον Κύριο και Σωτήρα τους.

Δεν γνωρίζουμε ακριβώς για ποιο λόγο γίνεται μνεία της Σύναξεως του Αρχαγγέλου Γαβριήλ ειδικά αυτή την ημέρα. Ίσως να συνδέεται με κάποια ευεργεσία του Αρχαγγέλου που ποίησε αυτή την ημέρα προς τους ευσεβείς χριστιανούς. Ίσως πάλι να συνδέεται με την επιθυμία της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως να δείξει αφοσίωση στον Αρχάγγελο Γαβριήλ. Αυτό συνέβη πιθανότατα κατά τον ένατο αιώνα μετά Χριστόν, όταν θεσπίστηκε η εορτή στην εκκλησιαστική ζωή.

Η αρχική εορτή φέρεται να τηρούνταν στις δεκαέξι του μηνός Οκτωβρίου, σύμφωνα με τα αρχαία τυπικά της Μεγάλης Εκκλησίας. Ο Αρχάγγελος Γαβριήλ τιμάται έτσι σε πολλές ημέρες του εκκλησιαστικού έτους ως μέγας πρεσβευτής της Εκκλησίας. Κύριε Ιησού Χριστέ, με τις θερμές πρεσβείες του Αρχαγγέλου Γαβριήλ, χάρισέ μας προστασία και φωτισμό από κάθε σκότος και κίνδυνο.