Ὅσιοι Πατερμούθιος καὶ Κόπριος καὶ ὁ Στρατιώτης Ἀλέξανδρος

Λαμπρὸς ἀστερισμὸς τῆς αἰγυπτιακῆς Ἐκκλησίας ἀνεδείχθη ἡ ἁγία τριάδα τῶν μαρτύρων Πατερμουθίου, Κοπρίου καὶ τοῦ στρατιώτη Ἀλεξάνδρου. Οἱ ἅγιοι αὐτοὶ ἔνδοξοι ἀθλητὲς τῆς πίστεως ἄθλησαν στὰ φοβερὰ χρόνια τοῦ ἀσεβέστατου αὐτοκράτορος Ἰουλιανοῦ τοῦ Παραβάτου. Ὁ Ἰουλιανὸς ἦταν παλαιότερα χριστιανός, ὅμως ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ τὴν πίστη μὲ ἐνέργεια τοῦ ἴδιου τοῦ διαβόλου. Ἀντικατέστησε τὴν ὀρθόδοξο πίστη μὲ τὴν παλαιὰ εἰδωλολατρία καὶ ἔγινε ἕνας ἀντίθεος υἱὸς τῆς ἀπωλείας τοῦ σατανᾶ.

Ξεκίνησε ἐκστρατεία ἐναντίον τῶν Περσῶν καὶ στὸν δρόμο του διέβη ἀπὸ τὴν Ἀντιόχεια καὶ τὴν Αἴγυπτο. Στὶς εὐλογημένες αἰγυπτιακὲς ἐρήμους ζοῦσαν τότε δύο φωτεινοὶ ὅσιοι ἄνδρες, ὁ μεγαλύτερος Πατερμούθιος καὶ ὁ νεώτερος Κόπριος. Ζοῦσαν ἀδελφικὰ μὲ ἀπόλυτη πνευματικὴ ὁμοψυχία καὶ ὑπηρετοῦσαν μαζὶ τὸν Δεσπότη Θεόν, μὲ θερμότατο ἀσκητικὸ ζῆλο. Ὁ Πατερμούθιος ἦταν ἐμπειρότερος στοὺς μοναχικοὺς ἀγῶνες καὶ στερεωμένος στὶς ἀρετές, ὑπῆρξε πατρικὸς διδάσκαλος τοῦ Κοπρίου.

Ὁ νεώτερος Κόπριος ἦταν ἀκόμη ἀνώριμος στὴ μοναστικὴ πολιτεία, καὶ θεωροῦσε τὸν Πατερμούθιο ὡς πατέρα του πνευματικό. Πρὶν ὑποβληθοῦν στὰ φρικτὰ μαρτύρια, ὁ Κόπριος ἀφηγήθηκε στὸν γέροντά του ἕνα φοβερὸ νυχτερινὸ ὅραμα ποὺ τὸν τάραξε. Στὸ ὅραμα ἔβλεπε τοὺς οὐρανοὺς νὰ ἀνοίγουν, καὶ ἕναν φωτεινὸ ἄνδρα μὲ ραβδὶ νὰ ἔρχεται πρὸς αὐτόν. Στὴν ἄλλη πλευρὰ ἐμφανίστηκε ξαφνικὰ ἕνας μαῦρος δαίμονας, ποὺ ἄναβε φωτιὰ καὶ διέλυε σκοτεινὸ καπνὸ ὅπου περπατοῦσε.

Δι' εὐχῶν τῶν ἁγίων Πατερμουθίου καὶ Κοπρίου, Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς, Ἀμήν. Ὁ μαῦρος δαίμονας τοῦ ὁράματος ἅπλωσε τὸ μαῦρο χέρι του καὶ ἅρπαξε ξαφνικὰ τὸν ταραγμένο νεαρὸ Κόπριο. Ὁ νεαρὸς μοναχὸς βρέθηκε μέσα στὸν φοβερὸ καπνὸ καὶ πιεζόταν ἀπὸ διάφορες ἀφόρητες πνιγηρὲς ψυχικὲς ἀγωνίες. Ὁ φωτεινὸς ἄνδρας μὲ τὴ ράβδο ἀπομακρύνθηκε δυστυχῶς ἀπὸ ἐκεῖνον, ἐνῶ μία οὐράνια φωνὴ ἀκούστηκε ἀπὸ ψηλά. Ἡ θεϊκὴ φωνὴ προφήτεψε αἰνιγματικὰ ὅτι ὁ καρπὸς τοῦ Κοπρίου θὰ διαμελιστεῖ, ὅμως μετὰ θὰ χρησιμοποιηθεῖ σὲ καλὸ ἔργο.

Ὁ ἀνήσυχος Κόπριος ξύπνησε ξαφνικὰ καὶ ἀφηγήθηκε ἀμέσως ὅλο τὸ ταραγμένο ὅραμά του στὸν ἔμπειρο γέροντα. Ὁ ὅσιος Πατερμούθιος ἀνησύχησε φοβερὰ καὶ προειδοποίησε τὸν μαθητή του ὅτι τὸ ὅραμα δὲν ἦταν καθόλου καλό. Φοβόταν μήπως ὁ νεαρὸς Κόπριος δειλιάσει στὸ φοβερὸ μαρτύριο καὶ ἀρνηθεῖ ἀπὸ φόβο τὸν ἀληθινὸ Δεσπότη Θεόν. Παρότρυνε ἐπίμονα τὸν νεαρὸ ἀσκητὴ νὰ μείνει σταθερὸς καὶ νὰ μὴν παρασυρθεῖ ἀπὸ ἐπίγεια ὑποσχέσεις τοῦ Ἰουλιανοῦ.

Σὲ λίγο μόνο χρόνο ὁ ἀσεβέστατος αὐτοκράτορας Ἰουλιανὸς ἔφθασε στὴν εὐλογημένη Αἴγυπτο μὲ ἕνα μεγάλο στρατιωτικὸ σῶμα. Ὅταν ἄκουσε γιὰ τοὺς πολλοὺς ἁγίους ἐρημίτες, ἔστειλε ἀμέσως στρατιῶτες νὰ τοὺς συλλάβουν καὶ νὰ τοὺς φέρουν ἐνώπιόν του. Συνελήφθησαν τότε ὁ ὅσιος Πατερμούθιος καὶ ὁ Κόπριος καὶ ὁδηγήθηκαν δεμένοι σὲ ἀνάκριση μπροστὰ στὸν Παραβάτη Ἰουλιανό. Ὁ αὐτοκράτορας ρώτησε πρῶτα τὸν Πατερμούθιο γιὰ τὴν ἡλικία του, καὶ ὁ ὅσιος ἀπάντησε ὅτι εἶναι ἑβδομῆντα πέντε ἐτῶν.

Ὁ Κόπριος μὲ τὴ σειρά του εἶπε ὅτι εἶναι σαράντα πέντε ἐτῶν, ὅπως ρωτήθηκε ἀπὸ τὸν τύραννο. Δι' εὐχῶν τοῦ ὁσίου Πατερμουθίου τοῦ ἁγιωτάτου, Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς, Ἀμήν. Ὁ Ἰουλιανὸς διέταξε νὰ μεταφερθεῖ ὁ ὅσιος Πατερμούθιος προσωρινὰ στὴ φυλακή, καὶ κράτησε μόνον τὸν Κόπριο γιὰ νὰ τὸν δελεάσει. Ὁ ἀσεβὴς αὐτοκράτορας προέτρεψε τὸν Κόπριο νὰ ἐγκαταλείψει τὴ χριστιανικὴ πίστη ποὺ θεώρησε ψεύτικη, καὶ νὰ προσφέρει εἰδωλολατρικὴ θυσία.

Τοῦ ὑποσχέθηκε πολλὰ ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ μεγάλη ἐκτίμηση, ἂν δεχόταν νὰ προσκυνήσει τὰ ἀρχαῖα εἴδωλα τῶν παρελθόντων. Ὁ ἄθλιος Κόπριος ἀφέθηκε νὰ παρασυρθεῖ ἀπὸ τὶς ψεύτικες δελεαστικὲς ὑποσχέσεις τοῦ ἀσεβοῦς αὐτοκράτορος Ἰουλιανοῦ τοῦ Παραβάτου. Ὁμολόγησε δημόσια ὅτι θὰ γίνει μαθητὴς τοῦ Ἰουλιανοῦ καὶ ὅτι παύει νὰ εἶναι χριστιανὸς ἀκόλουθος τοῦ Δεσπότου. Ὁ ταλαίπωρος Κόπριος προσέφερε τότε δυστυχῶς θυσία στὸ ἀσεβὲς εἴδωλο τοῦ Ἀπόλλωνος, ἀρνούμενος ἔτσι τὸν Δεσπότη Χριστόν.

Ἔτσι οἱ φύλακες ἅγιοι ἄγγελοι ἀπομακρύνθηκαν ξαφνικὰ ἀπὸ ἐκεῖνον, καὶ τὰ ἀκάθαρτα δαιμόνια τὸν περικύκλωσαν χαρούμενα γύρω του. Ὅταν ὁ ὅσιος Πατερμούθιος ἔμαθε γιὰ τὴν θλιβερὴ ἀποστασία τοῦ μαθητοῦ του, λυπήθηκε φοβερὰ καὶ θρήνησε γιὰ ἐκεῖνον. Γονάτισε καὶ προσευχήθηκε θερμὰ στὸν Δεσπότη Θεὸν τῶν δυνάμεων, ἱκετεύοντας γιὰ τὴν ἐπιστροφὴ τοῦ μαθητοῦ του. Ζητοῦσε ἀπὸ τὸν φιλάνθρωπο Δεσπότη νὰ μὴν ἀπολέσει τὸν ἁμαρτωλὸ Κόπριο, ἀλλὰ νὰ τὸν ἐλεήσει διὰ τῶν προηγουμένων ἀσκήσεών του.

Τὴν ἑπόμενη ἡμέρα ὁ ἀσεβέστατος Ἰουλιανὸς διέταξε νὰ προσαχθεῖ ἐνώπιόν του ὁ ὅσιος Πατερμούθιος γιὰ τὴ δίκη του. Ὁ ἀποστάτης Κόπριος στεκόταν τότε ντυμένος μὲ πορφυρὴ ἐπίσημη χλαμύδα στὰ δεξιὰ τοῦ ἀσεβοῦς αὐτοκράτορος Ἰουλιανοῦ. Δι' εὐχῶν τοῦ ὁσίου Πατερμουθίου τοῦ φιλοστόργου διδασκάλου, Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς, Ἀμήν. Ὁ ἄθλιος Κόπριος βλέποντας τὸν ὅσιο γέροντα φώναξε εἰρωνικὰ ὅτι ἔρχεται ἐναντίον του ὁ ἀπατεώνας ποὺ τὸν στέρησε ἀπὸ τὴν εὐτυχία.

Ἔπειτα εἰρωνεύτηκε ξανὰ τὸν Πατερμούθιο, λέγοντάς του ὅτι ὁ ἴδιος χαίρεται τώρα ἐνῶ ἐκεῖνος βρίσκεται σὲ θλίψη. Ὁ ὅσιος Πατερμούθιος ἀπάντησε σθεναρὰ ὅτι ὁ Κόπριος τώρα μπορεῖ νὰ χαίρεται προσωρινά, ὅμως στὴ μέλλουσα ζωὴ θὰ θρηνήσει πικρά. Ὁ ταπεινὸς γέροντας ξεκίνησε νὰ νουθετεῖ τὸν ἀποστάτη μαθητή του μὲ θερμότατα δάκρυα καὶ μὲ φιλοστοργία πατρική. Τοῦ ὑπενθύμισε ζωηρὰ τοὺς προηγούμενους ἀσκητικοὺς ἀγῶνες του στὴν ἔρημο καὶ τὸν προέτρεψε σὲ μετάνοια εἰλικρινῆ καὶ θερμή.

Ὁ φωτεινὸς γέροντας τὸν παρακάλεσε νὰ ἐπιστρέψει στὴ θεία ἀγάπη τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι μακρόθυμος καὶ φιλάνθρωπος. Τὰ ἁγιασμένα λόγια τοῦ θαυματουργοῦ Πατερμουθίου ἔθιξαν ξαφνικὰ τὴν ταραγμένη καρδιὰ τοῦ ἁμαρτωλοῦ Κοπρίου, ποὺ συγκλονίστηκε ἐσωτερικά. Ὁ ἀποστάτης μαθητὴς ἄρχισε νὰ φωνάζει δυνατὰ καὶ μετανοιωμένα οὐαὶ μοί, οὐαὶ μοί, οὐαὶ μοὶ τῷ ταλαιπώρῳ ἁμαρτωλῷ. Ξύπνησε πνευματικὰ καὶ κοίταξε ψηλὰ στὸν φιλάνθρωπο οὐρανό, ὁμολογώντας ὅτι δὲν εἶναι πλέον ἀκόλουθος τοῦ ἀσεβοῦς Ἰουλιανοῦ.

Ὁμολόγησε δημόσια καὶ μὲ παρρησία τὸν Δεσπότη Χριστὸν ὡς τὸν μόνον ἀληθινὸ Θεὸ καὶ Σωτῆρα του. Στράφηκε πρὸς τὸν ἀσεβέστατο αὐτοκράτορα Ἰουλιανὸ καὶ τὸν κατήγγειλε ὡς ὑπηρέτη τοῦ διαβόλου τοῦ ἀρχεκάκου ὄφεως. Ἀπέβαλε ἀμέσως τὴν πορφυρὴ χλαμύδα του καὶ τὴν πέταξε ὀργισμένα μπροστὰ στὸ ἀσεβέστατο πρόσωπο τοῦ Παραβάτη Ἰουλιανοῦ. Δι' εὐχῶν τοῦ μετανοημένου ὁσίου Κοπρίου, Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς, Ἀμήν.

Ὁ Ἰουλιανὸς ὀργίστηκε φοβερὰ ποὺ ὁ Κόπριος ἐπέστρεψε ξανὰ στὸν Δεσπότη Χριστὸν καὶ διέταξε νὰ τὸν βασανίσουν. Πρῶτα ζήτησε νὰ πυρωθεῖ ἕνα μικρὸ σιδερένιο κουτάλι καὶ νὰ τοποθετηθεῖ πάνω στὴ γλῶσσα τοῦ μετανοημένου Κοπρίου. Ὁ Κόπριος ζήτησε ἀπὸ τὸν ὅσιο γέροντα Πατερμούθιο νὰ προσευχηθεῖ θερμὰ γι' αὐτὸν τὴν ὥρα τοῦ μαρτυρίου. Ὁ γέροντας τὸν ἐνεθάρρυνε νὰ ὑπομείνει μὲ χαρὰ τὸ μαρτύριο, βεβαιώνοντάς τον ὅτι ὁ Κύριος θὰ τὸν βοηθήσει.

Ὅταν τὸ πυρακτωμένο κουτάλι ἄγγιξε τὴ γλῶσσα τοῦ ὁσίου Κοπρίου, ξαφνικὰ τοῦ φάνηκε δροσερὸ καὶ κρύο σὰν πάγος. Ἡ γλῶσσα του δὲν ὑπέστη καμμία βλάβη ἀπὸ τὸν φοβερὸ πυρακτωμένο σίδερο, καὶ ὅλοι θαύμασαν τὸ θεϊκὸ θαῦμα. Ὁ ἀσεβέστατος Ἰουλιανὸς ὀργίστηκε φοβερὰ ξανὰ καὶ διέταξε νὰ τοὺς ὁδηγήσουν πάνω σὲ μία πυρακτωμένη σιδερένια σχάρα. Ὁ ὅσιος Πατερμούθιος ἐνεθάρρυνε σταθερὰ τὸν Κόπριο, ὑπενθυμίζοντάς του τὶς προηγούμενες σκληρὲς ἀσκήσεις του στὴν ἔρημο.

Τοῦ ἐθύμισε ὅτι ἐκεῖνος παλαιότερα εἶχε νηστεύσει ἀκόμα καὶ τριάντα πέντε συνεχεῖς ἡμέρες χωρὶς καμμία τροφή. Τοῦ θύμισε ἐπίσης ὅτι ἔμενε ὄρθιος μὲ ἀνοιγμένα τὰ χέρια σὰν σταυρὸ γιὰ δώδεκα ὁλόκληρες ἡμέρες. Ὁ Κόπριος στερεώθηκε πνευματικὰ ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ γέροντος καὶ ἀκολούθησε τὸν Πατερμούθιο πάνω στὴ φοβερὴ σχάρα. Καθὼς ἀνέβαιναν, ὁ Κόπριος εἶδε ἁγίους ἀγγέλους ποὺ πλησίαζαν φωτεινούς, καὶ ξαφνικὰ ἡ σχάρα κρύωσε τελείως.

Ἔτσι περιπατοῦσαν θαυμαστὰ πάνω στὰ καυτὰ κάρβουνα ὡς νὰ βρίσκονταν ἐπάνω σὲ ἕνα ἀνθισμένο πράσινο λιβάδι ἀνοιξιάτικο. Δι' εὐχῶν τῶν ἁγίων μαρτύρων Πατερμουθίου καὶ Κοπρίου, Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς, Ἀμήν. Ὁ Ἰουλιανὸς ἐξοργίστηκε ἀκόμα περισσότερο καὶ διέταξε νὰ ἀνάψουν φοβερὸ πυρακτωμένο καμίνι γιὰ νὰ ριχθοῦν οἱ ἅγιοι μέσα. Καθὼς ἀνάβονταν τὸ φοβερὸ καμίνι, ἕνας στρατιώτης τοῦ αὐτοκράτορος ὀνόματι Ἀλέξανδρος πλησίασε τὸν μετανοημένο ἅγιο Κόπριο.

Ὁ στρατιώτης παρακίνησε ἀρχικὰ τὸν Κόπριο νὰ ἀρνηθεῖ ξανὰ τὸν Δεσπότη Χριστὸν γιὰ νὰ γλιτώσει ἀπὸ τὴν φωτιά. Ὁ ἅγιος Κόπριος ὅμως ἀπάντησε μὲ συγκλονιστικὸ τρόπο, ἐκφράζοντας τὴ συντριβή του γιὰ τὴν προηγούμενη φοβερὴ ἁμαρτία του. Ὁ Ἀλέξανδρος συγκινήθηκε ἀπὸ τὰ μετανοιωμένα λόγια τοῦ Κοπρίου, καὶ ζήτησε νὰ γίνει στρατιώτης τοῦ ἀληθινοῦ Δεσπότου Χριστοῦ. Ὁ ἅγιος Κόπριος τὸν δίδαξε ἀμέσως τὴν ὀρθόδοξο πίστη καὶ τὸν μετέστρεψε εὐλαβῶς στὴ χριστιανικὴ ὁμολογία.

Ὅταν τὸ φοβερὸ καμίνι ἄναψε στὴν πλήρη πυρά του, οἱ ὅσιοι μάρτυρες ξεκίνησαν ἀτρόμητοι γιὰ τὴν ἐκτέλεση. Ὁ Ἀλέξανδρος ἐπέμεινε νὰ τοὺς ἀκολουθήσει στὴ φωτιά, καὶ τελικὰ μπῆκε ὁ ἴδιος πρῶτος, χωρὶς νὰ καεῖ καθόλου. Οἱ φλόγες χωρίστηκαν θαυματουργικὰ στὰ δύο σὰν τὰ ὕδατα τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης, καὶ ἄφησαν τὸν Ἀλέξανδρο νὰ διέλθει ἀβλαβής. Μέσα στὸ καμίνι ὁ Ἀλέξανδρος εἶδε λαμπροὺς ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ, καὶ τοὺς ζήτησε εὐλαβῶς νὰ τὸν σώσουν.

Οἱ ἅγιοι ἄγγελοι παρέλαβαν τότε τὴν ψυχὴ τοῦ Ἀλεξάνδρου, ἐνῶ τὸ νεκρὸ ἄφθαρτο σῶμα του παρέμεινε μέσα στὴ φωτιά. Ὕστερα ὁ Πατερμούθιος καὶ ὁ Κόπριος μπῆκαν θαυματουργικὰ ἀβλαβεῖς μέσα στὶς φλόγες, παραμένοντας κοντὰ στὸ ἄφθαρτο σῶμα τοῦ Ἀλεξάνδρου. Ὁ ἀσεβὴς Ἰουλιανὸς ἀπέτυχε ἐντελῶς καὶ διέταξε τελικὰ τὸν ἀποκεφαλισμό τους τὴν ἐνάτη ἡμέρα τοῦ μηνὸς Ἰουλίου. Δι' εὐχῶν τῶν ἁγίων μαρτύρων Πατερμουθίου, Κοπρίου καὶ Ἀλεξάνδρου τοῦ στρατιώτου, Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς, Ἀμήν.