Εύρεσις των τιμίων λειψάνων του Οσίου Σεργίου του Ραδονέζ

Από τη γη ξεπρόβαλε άφθορο το άγιο σώμα του ηγουμένου της Ρωσίας, μαρτυρώντας την αιώνια χάρη του Θεού. Η Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει την εύρεσιν των τιμίων λειψάνων του Οσίου Σεργίου του Ραδονέζ, του ξακουστού ασκητή και θαυματουργού. Τα τίμια λείψανα του Αγίου ευρέθησαν την πέμπτη Ιουλίου, όταν ηγούμενος της Λαύρας ήταν ο Άγιος Νίκων ο μαθητής του. Στις αρχές του δεκάτου πέμπτου αιώνος μετά Χριστόν η Μόσχα και τα περίχωρά της δέχτηκαν εισβολή της τατάρικης ορδής.

Η ορδή υπό τον Εντιγκέι ερήμωσε και έκαψε τη Μονή της Αγίας Τριάδος, αναγκάζοντας τους μοναχούς να καταφύγουν στα δάση. Οι μοναχοί υπό τον Άγιο Νίκωνα κρύφτηκαν στα δάση κοντά στη μονή, σώζοντας τις ιερές εικόνες και αντικείμενα. Διέσωσαν με ευλάβεια τα ιερά σκεύη, τα βιβλία και κάθε ιερό κειμήλιο που συνδεόταν με τη μνήμη του Οσίου Σεργίου. Σε όραμα την παραμονή της τατάρικης εισβολής, ο ίδιος ο Όσιος Σέργιος εμφανίστηκε στον μαθητή και διάδοχό του Νίκωνα.

Ο μέγας ηγέτης της Ρωσικής Εκκλησίας τον προειδοποίησε για τις επερχόμενες δοκιμασίες των μοναχών της κοινότητας. Είπε επίσης ότι η ταραχή δεν θα είναι μακρόχρονη, αλλά το μοναστήρι θα ανατείλει από τις στάχτες λαμπρότερο. Ο Όσιος Σέργιος προφήτευσε ότι η μονή θα ανθίσει και θα μεγαλώσει ακόμη περισσότερο μετά την οδυνηρή ερήμωσή της. Ο μητροπολίτης Φιλάρετος έγραψε μάλιστα στον Βίο του Οσίου Σεργίου σχετικά με την επίδραση της δοκιμασίας.

Τόνισε ότι όπως αρμόζει στον Σωτήρα Χριστό να πάσχει και να εισέρχεται στη δόξα της Αναστάσεως μέσω του Σταυρού. Έτσι αρμόζει και σε καθένα που ευλογήθηκε από τον Χριστό να δοκιμαστεί από τον προσωπικό του σταυρό και θάνατο. Έτσι περνώντας μέσα από την πύρινη κάθαρση, η Μονή της Ζωοποιού Τριάδος αναστήθηκε σε αιώνες δόξας μεγάλης. Ο ίδιος ο Όσιος Σέργιος αναστήθηκε με τέτοιο τρόπο, ώστε τα ιερά λείψανά του να αναπαύονται μέσα στη μονή του.

Πριν από την έναρξη της κατασκευής του νέου ναού της Ζωοποιού Τριάδος, ο Όσιος Σέργιος εμφανίστηκε σε ευσεβή λαϊκό. Ο νέος ναός θα κτιζόταν στη θέση του παλαιού ξύλινου ναού, ο οποίος είχε εγκαινιαστεί την εικοστή πέμπτη Σεπτεμβρίου. Ο Όσιος Σέργιος είπε στον λαϊκό να ενημερώσει τον ηγούμενο και τους αδελφούς για το αίτημά του. Ζήτησε γιατί τον αφήνουν τόσο καιρό στον τάφο, καλυμμένο από χώμα και νερό, καταπιέζοντας έτσι το ιερό του σώμα.

Κατά τη διάρκεια της οικοδομής του νέου καθεδρικού ναού άρχισαν να σκάβουν τις τάφρους για τα θεμέλια. Όταν έσκαψαν για πρώτη φορά, αποκαλύφθηκαν με θαυμαστή χάρη Θεού τα άφθαρτα και ευωδιαστά τίμια λείψανα του Οσίου Σεργίου. Όλοι οι παρόντες μοναχοί έμειναν έκπληκτοι, καθώς όχι μόνο το σώμα του αλλά και τα ενδύματά του ήταν αδιάφθορα. Παρόλο που υπήρχε νερό γύρω από τον τάφο επί χρόνια, τα ιερά λείψανα παρέμειναν θαυμαστά ανέπαφα και άφθαρτα.

Σε μεγάλη συγκέντρωση ευλαβών και κληρικών έγινε η ιερή ανακομιδή των τιμίων λειψάνων του Οσίου Σεργίου. Παρών ήταν επίσης και ο γιος του ευσεβούς Δημητρίου του Δον, ο πρίγκιπας του Ζβενιγκορόντ Γιούρι Ντιμίτριεβιτς. Τα ιερά λείψανα μεταφέρθηκαν τότε από το χώμα και τοποθετήθηκαν προσωρινά στον ξύλινο ναό της Αγίας Τριάδος. Στον τόπο αυτόν στέκει σήμερα ο ιστορικός ναός της Καθόδου του Αγίου Πνεύματος της ξακουστής Λαύρας.

Με τα εγκαίνια του πέτρινου καθεδρικού ναού της Αγίας Τριάδος, τα ιερά λείψανα μεταφέρθηκαν εκεί επισήμως και ευλαβώς. Εκεί παραμένουν μέχρι σήμερα, αναβλύζοντας ιάσεις και θαύματα στους χιλιάδες ευλαβείς ορθόδοξους προσκυνητές της Ρωσικής Εκκλησίας. Όλα τα νήματα της πνευματικής ζωής της Ρωσικής Εκκλησίας συγκλίνουν στον μέγα Όσιο Σέργιο τον Ραδονέζ. Μέσα από όλη την Ορθόδοξη Ρωσία ακτινοβολούν χαριτόβρυτα ζωοποιά ρεύματα από τη Μονή που εκείνος ίδρυσε.

Η ονομασία ναών αφιερωμένων στην Αγία Τριάδα στη ρωσική γη ξεκίνησε με την Αγία Όλγα την Ισαπόστολο. Η Αγία Όλγα έχτισε τον πρώτο ναό της Αγίας Τριάδος στο Πσκοβ της παλαιάς Ρωσικής γης. Αργότερα παρόμοιοι ναοί χτίστηκαν στο Μέγα Νόβγκοροντ και σε άλλες πόλεις της ορθοδόξου χώρας με ευλάβεια. Η πνευματική συνεισφορά του Οσίου Σεργίου στη διδαχή της θεολογίας της Αγίας Τριάδος είναι σημαντική και θεμελιώδης. Ο Όσιος είχε βαθιά διορατικότητα στα μυστικά της θεολογίας με τα πνευματικά μάτια του γνήσιου ασκητή της Εκκλησίας.

Ασκούνταν με σταθερότητα στην προσευχητική ανάβαση προς τον Τριαδικό Θεό, τον εν Τρισί Προσώποις λατρευόμενο Θεό μας. Έζησε πνευματικά την κοινωνία με τον Σωτήρα Θεό και τη θείωση κατά χάριν, σε όλη την οσιακή του πορεία. Ο Όσιος Σέργιος γνώριζε από προσωπική εμπειρία το μυστήριο της Ζωοποιού Αγίας Τριάδος μέσα στον βίο του. Έγινε στη ζωή του κοινωνός του ίδιου του Θεού, μέτοχος της θείας ζωής της Τριάδος, σε όσο μέτρο επιτρέπεται.

Ο Όσιος Σέργιος έγινε πραγματικά ζωντανό κατοικητήριο του Αγίου Πνεύματος μέσα στην ευλογημένη και αγνή ψυχή του. Όλοι όσοι συναναστράφηκαν τον Όσιο Σέργιο ανυψώνονταν και εισέρχονταν σε κοινωνία με την Αγία Τριάδα του Θεού. Ο Ραδονέζιος ασκητής εμπλούτισε τη Ρωσική και την παγκόσμια Εκκλησία με μια νέα γνώση της Αγίας Τριάδος. Δίδαξε με τον βίο του ότι η Τριάς είναι η Αρχή και η Πηγή της ζωής για όλη την οικουμένη. Φανέρωσε τη Σοβορνότη της Ορθοδόξου Εκκλησίας και την αδελφική ενότητα στην ευλογημένη χορεία των μοναχών του.

Με τη θυσιαστική λυτρωτική αγάπη των ποιμένων και των τέκνων, η Εκκλησία ανέβλυσε ιαματικές χάριτες των πιστών. Στην πνευματική και συμβολική συνένωση της Ρωσίας σε ενότητα και αγάπη, η μονή έγινε ναός της Ζωοποιού Τριάδος. Τη Μονή της Αγίας Τριάδος έχτισε ο Άγιος Σέργιος, ώστε με τη συνεχή προσοχή σε αυτή να νικηθεί η μισητή διχόνοια. Η λατρεία της Αγίας Τριάδος, στις μορφές που δημιούργησε ο Όσιος ηγούμενος Σέργιος, έγινε χαρακτηριστικό της Ρωσικής Εκκλησίας.

Με τον Όσιο Σέργιο μέσα στη Ζωοποιό Τριάδα τέθηκε όχι μόνο η αγία τελειότητα της αιωνίου ζωής. Τέθηκε επίσης πρότυπο για την ανθρώπινη ζωή και πνευματικό ιδανικό προς το οποίο όλη η ανθρωπότητα οφείλει να αγωνίζεται. Στην Τριάδα ως Αδιαίρετη καταδικάζεται με σαφήνεια η διχόνοια και ευλογείται η Σοβορνότητα και η ευλογημένη Κοινωνία. Στην Τριάδα ως Αχώριστη κατά την Δ Οικουμενική Σύνοδο, καταδικάζεται ο εξαναγκασμός και ευλογείται πάντοτε η ελευθερία.

Στη διδαχή του Οσίου Σεργίου ο ρωσικός λαός αισθάνθηκε βαθιά την οικουμενική και καθολική του κλήση από τον Θεό. Η θεολογική διορατικότητα του Οσίου αναδείχτηκε μέσω της θαυματουργού εικόνας της Ζωοποιού Τριάδος, ζωγραφισμένης από τον Άγιο Ανδρέα Ραντονέζκι. Ο Άγιος Ανδρέας Ρουμπλιόβ, μοναχός εικονογράφος, ζούσε στη Λαύρα του Σεργίου και ζωγράφισε με την ευλογία του Νίκωνος. Με την αγαθή ασκητική κοινοβιακή μοναχική ζωή, που φύτεψε ο Όσιος Σέργιος σε όλη τη Ρωσία, νικήθηκαν οι διχόνοιες και οι ταραχές.

Όταν ο Όσιος δεν αναγνωριζόταν στην εποχή της εμφανίσεως του εμφανίστηκε σε όραμα στον Νίζνι Νόβγκοροντ. Πολίτης της πόλεως, ο Κοσμάς Μίνιν, έλαβε εντολή να συγκεντρώσει χρήματα και να εξοπλίσει στρατό για την απελευθέρωση της Μόσχας. Όταν αργότερα η πολιτοφυλακή του Μίνιν και του Ποζάρσκι κινήθηκε προς τη Μόσχα, ένας ευνοϊκός άνεμος έπνεε τις ορθόδοξες σημαίες. Ο άνεμος αυτός ένιωθε σαν να ερχόταν από τον τάφο του ίδιου του Θαυματουργού Οσίου Σεργίου του Ραδονέζ.

Στον δύσκολο καιρό της πολωνικής εισβολής έγινε η ιστορική ρωσική Εποχή των Ταραχών για την ορθόδοξη Ρωσία. Πολλοί μοναχοί με την ευλογία του ηγουμένου Διονυσίου επανέλαβαν τον στρατιωτικό άθλο των μαθητών του Σεργίου. Για ενάμιση χρόνο οι Πολωνοί πολιόρκησαν ανηλεώς τη Μονή της Ζωοποιού Τριάδος, ελπίζοντας να την λεηλατήσουν τελείως. Με τις πρεσβείες της Παναγίας και τις προσευχές του Οσίου Σεργίου, οι εχθροί έφυγαν τελικά από τα τείχη με μεγάλη ντροπή.

Η πέμπτη Ιουλίου, η ημέρα της ευρέσεως των τιμίων λειψάνων του ηγουμένου της ρωσικής γης, είναι μεγάλη πανηγυρική εκκλησιαστική εορτή. Στη μονή τελείται κάθε χρόνο πανηγυρική Θεία Λειτουργία, με τη συμμετοχή χιλιάδων ευλαβών προσκυνητών από όλη τη Ρωσία. Ο Όσιος Σέργιος παραμένει ηγούμενος της ρωσικής γης και αιώνιος μεσίτης ενώπιον του θρόνου του Παντοκράτορα Θεού. Πρεσβείαις του Οσίου πατρός ημών Σεργίου του εν Ραδονέζ, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς, Αμήν.