Στις όχθες του ποταμού Νέμαν στην εκτεταμένη Λιθουανία ιδρύθηκε ένα μοναστήρι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου με ξεχωριστό προστάτη μια θαυματουργή εικόνα. Η μονή της Κοιμήσεως της Ποζάι ιδρύθηκε στις πλούσιες όχθες του ποταμού Νέμαν στον δέκατο έβδομο αιώνα μετά Χριστόν. Πολύτιμος θησαυρός της μονής υπήρξε από την αρχή της ιδρύσεως μια θαυματουργή εικόνα της Παναγίας με την προσωνυμία Ποζάι. Η εικόνα ήταν αρχαίας προελεύσεως και προερχόταν από τη μακρινή Ρώμη ως ξεχωριστό πνευματικό δώρο πατριαρχικής εύνοιας.

Στάλθηκε από τον τότε Πάπα Αλέξανδρο τον έβδομο ως σημείο εξαιρετικής τιμής προς τον ιδρυτή της μονής. Ο Χριστόφορος Σιγισμούνδος Πατς ήταν ο καγκελάριος του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας στα μέσα του δεκάτου εβδόμου αιώνος. Η εικόνα τοποθετήθηκε με βαθιά ευλάβεια πίσω από το αριστερό αναλόγιο του νεοκτισθέντος καθεδρικού ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Ο καθεδρικός αυτός ναός ανεγέρθηκε με μεγάλη επιμέλεια στη δεκαετία του εξήντα και του εβδομήντα του ίδιου αιώνος.

Η εικόνα αναπαύθηκε εκεί σε λαμπρό επίχρυσο οβάλ πλαίσιο, στολιζόμενη συνεχώς από αναθήματα και προσφορές των ευσεβών πιστών της περιοχής. Η ζωγραφική της φιλοτεχνήθηκε σε καμβά οβάλ σχήματος από αγιογράφο του οποίου τα στοιχεία παραμένουν ως σήμερα άγνωστα στους ερευνητές. Με την αρχική παράδοση η εικόνα έγινε ταχύτατα τόπος προσκυνήματος για όλους τους ορθόδοξους πιστούς της Λιθουανίας και των γειτονικών χωρών. Ορισμένοι ερευνητές της εκκλησιαστικής τέχνης πιστεύουν ότι η εικόνα φιλοτεχνήθηκε από δύο διαφορετικούς αγιογράφους σε δύο διαδοχικά στάδια εργασίας.

Ο πρώτος ζωγράφισε με ευλάβεια τη Θεοτόκο μαζί με τον θείο της Υιό στην αγκαλιά της. Ο δεύτερος αγιογράφος προσέθεσε γύρω από αυτούς ένα πανηγυρικό στεφάνι από πολύχρωμα και μεγαλοπρεπή λουλούδια ως ιερά διακόσμηση. Στο άγιο πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου διαγράφεται έκφραση βαθιάς ευσπλαχνίας και μητρικής αγάπης προς τους πάσχοντες και τους θλιβόμενους πιστούς. Όλοι όσοι καταφεύγουν με πίστη και δάκρυα στη χάρη της δέχονται τη γρήγορη πρεσβεία και βοήθειά της.

Στη δεκαετία του τριάντα του δεκάτου ενάτου αιώνος η μονή και η ιερή εικόνα παραδόθηκαν στους ορθοδόξους. Παρέμειναν υπό την κανονική εξουσία και ποιμαντική φροντίδα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνος. Η μονή της Κοιμήσεως της Ποζάι αναστηλώθηκε εκείνα τα ευλογημένα χρόνια ως νέο ορθόδοξο πνευματικό κέντρο της περιοχής. Ο νέος καθεδρικός ναός της ξανακτίστηκε με προσοχή και επιμέλεια, και εγκαινιάστηκε επίσημα με ορθόδοξη ιερά ακολουθία λίγο αργότερα.

Στα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνος κατασκευάστηκε επίχρυσος αργυρός οκλαδ για να κοσμήσει τη σεβάσμια θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Η ζωγραφική, που είχε φθαρεί από την πάροδο του χρόνου, αποκαταστάθηκε με προσοχή και ευλάβεια από έμπειρους τεχνίτες της Ορθοδοξίας. Στα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνος η πόλη Κόβνο, κοντά στη μονή, βρέθηκε στις φλόγες μιας φοβερής επιδημίας χολέρας. Πανικόβλητοι οι κάτοικοι έφυγαν στα δάση για να σωθούν, ενώ όσοι έμειναν προσευχόντουσαν έντονα στη Θεοτόκο.

Η Θεοτόκος ως ουράνιος προστάτης δεν εγκατέλειψε τους πιστούς της που κατέφυγαν στην παντοδύναμη πρεσβεία της και έτσι η ασθένεια σταμάτησε. Σε ανάμνηση του θαυμαστού γεγονότος φιλοτεχνήθηκε εκείνα τα χρόνια ένα πιστό και έντιμο αντίγραφο της θαυματουργής αυτής εικόνας. Το αντίγραφο αυτό φυλάχτηκε στη συνέχεια με μεγάλη ευλάβεια στον καθεδρικό ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου της πόλεως Καούνας. Στο κάτω μέρος της εικόνας υπάρχει επιγραφή που αναφέρει την κατασκευή της σε ευχαριστία για τη σωτηρία από τη χολέρα.

Σε όλα τα χρόνια, ακόμη και όταν η εικόνα ήταν στην κατοχή των ορθοδόξων, ρωμαιοκαθολικοί επισκέπτονταν τη μονή. Στους χρόνους του σοβιετικού καθεστώτος η μονή έκλεισε για τη μοναστική κοινότητα και έγινε άλλος χώρος. Στη θέση της λειτούργησε προσωρινά κατασκηνωτικός χώρος και κατόπιν ψυχιατρικό νοσοκομείο για τους ασθενείς της εποχής. Η ιερή εικόνα παρέμεινε ευτυχώς υπό την προστασία και τη φύλαξη της Αρχιεπισκοπής της Καούνας μέχρι την αποκατάσταση της θρησκευτικής ελευθερίας.

Στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνος μεταφέρθηκε επίσημα και εγκαταστάθηκε ξανά στην αναστηλωμένη μονή της Ποζάι. Διά πρεσβειών της Υπεραγίας Θεοτόκου της Ποζάι, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς τους αναξίους δούλους σου.