Ένας άγγελος εμφανίστηκε στη μητέρα του και της είπε να αφιερώσει στον Θεό τον μικρότερο από τους επτά γιους της. Ο διάβολος, αφού δοκίμασε να τον ρίξει με κάθε τέχνασμα, αναγκάστηκε στο τέλος να ομολογήσει την ήττα του και να φύγει. Ο Όσιος Παΐσιος γεννήθηκε στην Αίγυπτο γύρω στα τριακόσια μετά Χριστόν από γονείς πλούσιους και βαθιά ευσεβείς. Η οικογένεια είχε επτά παιδιά και ο Παΐσιος ήταν ο μικρότερος όλων. Όταν ακόμη ήταν μικρό παιδί, ο πατέρας του έφυγε από τη ζωή και άφησε τη μητέρα μόνη.

Η χήρα μητέρα κουβαλούσε βαριά την έγνοια για τα ορφανά παιδιά της και έκλαιγε συχνά μέσα στη νύχτα. Μία νύχτα είδε στον ύπνο της λαμπρό αγγελιαφόρο, ο οποίος της μίλησε γλυκά. Της είπε πως ο Θεός φροντίζει για τα ορφανά και δεν πρέπει να βυθίζεται στη λύπη και στην αγωνία. Της ζήτησε επίσης να αφιερώσει στον Κύριο ένα από τα παιδιά της, μέσα από το οποίο θα δοξαζόταν το άγιο όνομά Του. Ο άγγελος έπιασε τότε από το χέρι τον μικρό Παΐσιο και αποκάλυψε ότι αυτό το παιδί είναι αρεστό στον Θεό.

Η μητέρα ξύπνησε με δάκρυα χαράς και αφιέρωσε αμέσως τον μικρότερο γιο της στον Δημιουργό. Από πολύ νωρίς η καρδιά του παιδιού φλεγόταν για τα ουράνια και ζητούσε με πάθος τη μοναχική ζωή. Ο Παΐσιος ακολούθησε τον δρόμο της ερήμου και βρήκε τον περίφημο γέροντα Παμβώ, που έλαμπε με την αρετή του. Ο σοφός γέροντας τον δέχτηκε με αγάπη και τον έντυσε το άγιο σχήμα με μεγάλη χαρά. Ο νέος μοναχός υπάκουε σε όλα, νήστευε αυστηρά, αγρυπνούσε νύχτες ολόκληρες και προόδευε καθημερινά στην αρετή.

Για τρία ολόκληρα χρόνια, όπως του είχε παραγγείλει ο γέροντας, δεν σήκωσε τα μάτια του να δει το πρόσωπο κανενός ανθρώπου. Φύλαγε έτσι τις αισθήσεις του από κάθε πειρασμό και διατηρούσε καθαρή τη σκέψη του απέναντι στον Θεό. Όταν ο γέροντας Παμβώ έφυγε ειρηνικά για τους ουρανούς, ο Παΐσιος έμεινε μαζί με τον αδελφό Ιωάννη, που αργότερα έγραψε και τον βίο του. Ο Ιωάννης διέκρινε τη φλόγα του αγίου για τη βαθύτερη ασκητική ζωή και του πρότεινε να ζητήσουν μαζί το θέλημα του Κυρίου.

Πέρασαν ολόκληρη τη νύχτα σε ένθερμη προσευχή και ο Θεός φανέρωσε καθαρά τι ζητούσε από καθέναν τους. Στον Παΐσιο αποκάλυψε ότι έπρεπε να προχωρήσει βαθύτερα στην έρημο και να ιδρύσει εκεί μοναστήρι. Όλη η έρημος θα γέμιζε ασκητές που θα δόξαζαν αδιάκοπα το πανάγιο όνομα του Κυρίου. Ο Παΐσιος υπάκουσε αμέσως στη φωνή του Θεού και κατευθύνθηκε προς τη δυτική έρημο της Αιγύπτου. Βρήκε ένα σπήλαιο στο βουνό, το λάξευσε με τα χέρια του και έστησε εκεί τη διαμονή του.

Νήστευε ολόκληρες εβδομάδες χωρίς καμία τροφή και πολλές φορές παρέμενε σε προσευχή μέρα και νύχτα συνεχώς. Ο μισόκαλος διάβολος σκάρωσε αμέτρητες παγίδες, για να ρίξει τον άγιο και να σταματήσει την πορεία του. Ο Παΐσιος όμως τις ξεπερνούσε όλες με τη δύναμη της προσευχής και τη βαθιά του ταπείνωση. Στο τέλος ο πονηρός παραδέχτηκε ντροπιασμένος ότι δεν μπορούσε να βλάψει τίποτα τον άγιο γέροντα. Δήλωσε ότι θα έφευγε για να πολεμήσει άλλους ανθρώπους, επειδή ο Παΐσιος τον είχε νικήσει ολοκληρωτικά.

Καθώς απλωνόταν η φήμη του γέροντα, πολλοί άφηναν τα εγκόσμια και έτρεχαν στην έρημο κοντά του. Ο Κύριος δεν θέλησε να κρατήσει μόνο για τους λίγους αυτό το λαμπρό φως της αρετής. Έδωσε εντολή στον άγιο να βγει και έξω από την έρημο, για να στηρίξει με τα λόγια του και άλλους αδελφούς. Ο γέροντας πήγαινε όπου τον οδηγούσε ο Θεός και γινόταν ζωντανό παράδειγμα για κάθε ψυχή που τον συναντούσε. Δίδασκε με αγάπη ότι η ανώτερη αρετή είναι εκείνη που γίνεται κρυφά, χωρίς να τη γνωρίζει κανείς άλλος εκτός από τον Θεό. Μέσα στη βαθιά γεροντική του ηλικία, αφού έλαμψε με τις αρετές του, ο Κύριος κάλεσε τον Παΐσιο στην αιώνια μακαριότητα.