Άγιος Μεθόδιος ο Ομολογητής Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως

Ένας γενναίος ομολογητής της πίστεως υπέφερε επτά χρόνια σε σκοτεινή σπηλιά μαζί με ληστές, για να υπερασπιστεί τις ιερές εικόνες. Ο Άγιος Μεθόδιος ο Ομολογητής υπήρξε φωτεινός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και αληθινός υπερασπιστής της Ορθοδοξίας στους φοβερούς διωγμούς της εικονομαχίας. Καταγόταν από τη μεγαλόνησο Σικελία της Ιταλίας και γεννήθηκε σε εύπορη χριστιανική οικογένεια ευλαβών και πιστών γονέων. Από νεαρή ηλικία εγκαταστάθηκε σε μοναστήρι στο νησί της Χίου, το οποίο ανακαίνισε με τα δικά του έξοδα.

Κατά τη βασιλεία του εικονομάχου Λέοντος του Αρμενίου ανέλαβε τη σημαντική θέση του αποκρισιαρίου του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Ο Πατριάρχης Νικηφόρος έστειλε τον Μεθόδιο ως αποκρισιάριο προς τον πάπα της Ρώμης για ένα σημαντικό εκκλησιαστικό ζήτημα. Ο μακάριος Μεθόδιος καθυστέρησε σκόπιμα στη Ρώμη επί μακρόν χρόνο, διότι ο ασεβής Λέων εκθρόνισε τον Πατριάρχη Νικηφόρο. Στη θέση του ανέβασε τον αιρετικό εικονομάχο Θεόδοτο τον Μελισσηνό, με την προσωνυμία Κασσιτηράς, ως ψευδοπατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως.

Μετά τον θάνατο του αυτοκράτορα Λέοντος και του ψευδοπατριάρχη Θεοδότου, ο Άγιος Μεθόδιος επέστρεψε από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη. Μετά τον Λέοντα Αρμένιο ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο ο επίσης εικονομάχος Μιχαήλ ο Βαλβός, γνωστός με την προσωνυμία Τραυλός. Στα πρώτα έτη της βασιλείας του ο Μιχαήλ φάνηκε ευσπλαχνικός και ελευθέρωσε πολλούς ομολογητές των εικόνων από τα δεσμά. Με μεγάλη οργή στράφηκε αργότερα ιδιαίτερα κατά του Αγίου Μεθοδίου και του Ευθυμίου του Σαρδέων, στενών ομολογητών της πίστεως.

Ο Ευθύμιος εξορίστηκε για τη λατρεία των αγίων εικόνων, ενώ ο Άγιος Μεθόδιος φυλακίστηκε στην παραθαλάσσια ταπεινή Ακρίτη. Μετά τον θάνατο του Μιχαήλ Τραυλού βασίλευσε ο υιός του Θεόφιλος, διάδοχος όχι μόνο του θρόνου αλλά και της πατρικής κακοδοξίας. Παρά την κακοδοξία του ο Θεόφιλος αγαπούσε τα γράμματα και ανανέωσε τα παρακμασμένα σχολεία της Κωνσταντινουπόλεως, διατάζοντας την επανέναρξη των μαθημάτων. Από αγάπη προς τη μάθηση ελευθέρωσε από τη φυλακή και τον Άγιο Μεθόδιο, που είχε σημαντική σοφία και εκκλησιαστική παιδεία.

Σύμφωνα με τον Έλληνα ιστορικό Μιχαήλ Γλυκά, ο Θεός έβγαλε τον Μεθόδιο από την σκοτεινή φυλακή με θαυμαστό τρόπο. Ο φιλομαθής Θεόφιλος συναντούσε συχνά δυσκολίες κατά την μελέτη των βιβλίων και ζητούσε ερμηνευτές για τα δύσκολα χωρία. Κάποιος από τους αυλικούς του ανέφερε ότι ο φυλακισμένος Μεθόδιος ήταν φημισμένος για την ικανότητά του να εξηγεί δύσκολα κείμενα. Αμέσως ο αυτοκράτορας έστειλε διαταγή να τον φέρουν από τη φυλακή της Ακρίτης, και τον ελευθέρωσε από εκτίμηση προς τη σοφία του.

Λαμβάνοντας την ελευθερία του ο Άγιος συνέχισε με ζήλο τον λεκτικό αγώνα κατά των αιρετικών της εικονομαχίας. Διδάσκε στους πιστούς να αποδίδουν στις άγιες εικόνες την οφειλόμενη τιμή και προσκύνηση κατά την παράδοση. Με τη δραστηριότητά του προκάλεσε για άλλη μία φορά την οργή του αυτοκράτορα, που κρατούσε κρυφή τη δυσαρέσκειά του. Σε εκείνους τους καιρούς οι Έλληνες πολεμούσαν σκληρά τους Σαρακηνούς και χρειαζόταν η παρουσία του ίδιου του αυτοκράτορα στο στρατόπεδο.

Ξεκινώντας προς τα στρατεύματα ο Θεόφιλος πήρε μαζί του τον Άγιο Μεθόδιο εν μέρει για προσευχή και ερμηνεία της Γραφής. Στην πραγματικότητα όμως φοβήθηκε λαϊκή εξέγερση στην Κωνσταντινούπολη υπέρ του εικονόφιλου Αγίου, που ήταν αγαπητός στον λαό. Με τη θεϊκή παραχώρηση οι Ισμαηλίτες νίκησαν τους Έλληνες, καταστρέφοντας σχεδόν ολόκληρο το αυτοκρατορικό στράτευμα στη μάχη. Ο αυτοκράτορας μόλις σώθηκε με μικρά υπολείμματα του στρατού του και έτσι φανέρωσε την κρυφή οργή του κατά του Μεθοδίου.

Είπε στον Άγιο ότι ο Θεός έδωσε τη νίκη στους εχθρούς, διότι ανάμεσα στους χριστιανούς υπήρχαν ειδωλολάτρες προσκυνητές εικόνων. Ο Άγιος Μεθόδιος του απάντησε με παρρησία ότι ο Κύριος υβρίζεται από τους χριστιανούς στην ιερή εικόνα Του και οργίστηκε. Γεμάτος μανία ο αυτοκράτορας μαστίγωσε σκληρά τον Άγιο και τον εξόρισε σε ένα ερημικό νησί του Αρχιπελάγους. Διέταξε να τον κλείσουν μαζί με δύο κοινούς ληστές σε μια βαθιά υπόγεια ταφική σπηλιά χωρίς ηλιακό φως.

Έτσι ο Άγιος Μεθόδιος έγινε ζωντανός νεκρός, σαν τον προφήτη Ιωνά μέσα στην κοιλιά του κήτους της Παλαιάς Διαθήκης. Σε έναν ταπεινό ψαρά είχε ανατεθεί να του φέρνει ελάχιστη τροφή, μόνο και μόνο για να μην πεθάνει από την πείνα. Οι ασεβείς διώκτες ήθελαν να συνεχιστεί η ζωή του δούλου του Θεού, για να συνεχίζονται και τα μαρτύρια εκείνα στην ταφή. Κατά τον ίδιο καιρό ο Θεόφιλος βασάνισε για την τιμή των εικόνων δύο ομολογητές, τον Θεόδωρο και τον Θεοφάνη τους ονομαζόμενους Γραπτούς.

Στα πρόσωπά τους έγραψε με πυρωμένο σίδερο επιγραφή που μαρτυρούσε την προσκύνησή τους στις άγιες εικόνες. Έπειτα τους έστειλε εξορία περνώντας από το ίδιο ερημικό νησί, όπου ήταν φυλακισμένος ο μακάριος Άγιος Μεθόδιος ο ομολογητής. Συναντήσαντες τον ψαρά οι όσιοι ομολογητές πληροφορήθηκαν τα πάντα για τον φυλακισμένο Μεθόδιο και του έγραψαν συγκινητικό χαιρετισμό. Στον χαιρετισμό τους έγραψαν πως στον ζωντανό σαν νεκρό ταφέντα στον τάφο, στον επίγειο που περιέρχεται τα ουράνια, στον δεσμώτη γράφουν δεσμώτες με γραμμένα πρόσωπα.

Ο Άγιος Μεθόδιος διάβασε με συγκίνηση τον χαιρετισμό και ευχαρίστησε τον Θεό για την ανδρεία των μαρτύρων εκείνων. Έγραψε και αυτός απάντηση στους αγαπημένους του ομολογητές αδελφούς, εγκαρδιώνοντας τους στις δοκιμασίες της κοινής εικονόφιλης πορείας. Στην ταφική του φυλακή ο Άγιος έμεινε μέχρι τον θάνατο του ασεβούς αυτοκράτορα Θεοφίλου, ομολογώντας την πίστη του εκεί. Όταν ο τάφος δέχθηκε αληθινά τον νεκρό αυτοκράτορα, τότε ο άλλος τάφος εξέβαλε στον κόσμο τον ζωντανό νεκρό σαν τον Ιωνά.

Μετά τον θάνατο του Θεοφίλου βασίλευσε ο νεαρός υιός του Μιχαήλ ο Τρίτος, ενώ κυβερνούσε η ευσεβής μητέρα του Θεοδώρα. Πρώτη φροντίδα της ευσεβούς αυγούστας Θεοδώρας ήταν η εκκλησιαστική ειρήνη, που είχε διαταραχθεί τόσο πολύ από την εικονομαχία. Από τις ημέρες του πρώτου εικονομάχου Λέοντος Ισαύρου μέχρι τον θάνατο του Θεοφίλου είχαν περάσει εκατόν είκοσι χρόνια διωγμών. Η εικόνα του Σωτήρος Χριστού είχε υβριστεί από τους χριστιανούς, και ο οργισμένος Θεός είχε επιφέρει βαριές συμφορές.

Διέταξε να ελευθερωθούν από τη φυλακή και να επιστρέψουν από την εξορία όλοι οι ομολογητές της ορθοδόξου ευσεβείας. Με αυτό το διάταγμα ελευθερώθηκε από την ταφική φυλακή του και ο Άγιος Μεθόδιος για την επόμενη μεγάλη αποστολή του. Στον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως καθόταν ακόμη ως μύσος ο ψευδοπατριάρχης Ιωάννης ο επικαλούμενος Άννιος, αιρετικός και μάγος. Η ευσεβής Θεοδώρα εκθρόνισε τον ψευδοπατριάρχη και τον έδιωξε από την Εκκλησία σαν αγριόχοιρο από τον αμπελώνα του Θεού.

Με την ευδοκία του Θεού στον πατριαρχικό θρόνο ανέβηκε με ανείπωτη χαρά όλων των ορθοδόξων ο Άγιος ομολογητής Μεθόδιος. Η ανάδειξή του είχε προφητευθεί προηγουμένως από τον μέγα Όσιο Ιωαννίκιο σε ερώτηση του ηγουμένου Ευστρατίου του Αγαυρώνος. Ο Όσιος Ιωαννίκιος είχε προφητεύσει ότι κάποιος ονόματι Μεθόδιος θα οδηγούσε αληθινά την Εκκλησία στην ορθή πίστη. Η προφητεία αυτή του Οσίου Ιωαννικίου εκπληρώθηκε με σαφήνεια στο πρόσωπο του Αγίου Μεθοδίου ως πατριάρχη.

Ο Μεθόδιος μαζί με την ευσεβή αυγούστα Θεοδώρα συγκάλεσε στην Κωνσταντινούπολη Τοπική Σύνοδο για την οριστική αποκατάσταση των ιερών εικόνων. Η Σύνοδος επικύρωσε τα δογματικά αποφάσεις της Εβδόμης Οικουμενικής Συνόδου της Νικαίας κατά της εικονομαχικής αιρέσεως. Όσοι δεν δέχονταν τα δόγματα της Εβδόμης Οικουμενικής Συνόδου παραδόθηκαν εκ νέου στο φοβερό αναθεματισμό της Εκκλησίας. Με μεγάλη πανηγυρική τάξη οι Πατέρες της Συνόδου εισέφεραν στον ναό τις ιερές εικόνες την πρώτη Κυριακή των Νηστειών.

Έγινε τότε χαρά μεγάλη όχι μόνο στην Κωνσταντινούπολη αλλά και σε όλους τους τόπους όπου βρίσκονταν ορθόδοξοι χριστιανοί. Ο μακάριος πατριάρχης συνέταξε επίσης το Συνοδικό της Ορθοδοξίας, το οποίο διαβάζουμε την πρώτη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής στους ορθόδοξους ναούς. Ο φθονερός παλαιός ψευδοπατριάρχης Άννιος συνέχισε δυστυχώς τις ασέβειες κατά των αγίων εικόνων, διατάζοντας τον διάκονό του να εξορύξει τα μάτια τους. Οι αιρετικοί προσπάθησαν επίσης να συκοφαντήσουν τον ίδιο τον Άγιο Μεθόδιο, μισθώνοντας με χρυσάφι μια αρχόντισσα γυναίκα.

Η αρχόντισσα κατηγόρησε ψευδώς τον Άγιο πατριάρχη ότι την είχε ατιμάσει, και πρόκειται για βαριά συκοφαντική πλάνη. Ο Άγιος Μεθόδιος, για να αντικρούσει τη συκοφαντία, αναγκάστηκε να αποκαλύψει σε δικαστήριο τη σωματική ασθένειά του. Λόγω παλαιού θαυματουργικού αγγίγματος του Αποστόλου Πέτρου σε όνειρό του στη Ρώμη, του είχε χαρισθεί η νέκρωση της σαρκικής ορμής. Έτσι αποκαλύφθηκε ότι ήταν αδύνατον να έχει διαπράξει το κατηγορούμενο αμάρτημα, καταντροπιάζοντας πλήρως τους ασεβείς συκοφάντες.

Η γυναίκα ομολόγησε υπό τον φόβο των βασάνων και αποκάλυψε τα ονόματα των αιρετικών που την είχαν μισθώσει. Οι δικαστές καταδίκασαν εκείνους σε θάνατο, αλλά ο πραότατος πατριάρχης τους έσωσε με μοναδική ποινή την ανάγνωση αναθέματος. Στις τελευταίες του ημέρες ο μακάριος πατριάρχης μετακόμισε με τιμές τα ιερά λείψανα του Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου. Μετέφερε επίσης από τον τόπο της εξορίας τα τίμια λείψανα του Αγίου Πατριάρχου Νικηφόρου του παλαιού πνευματικού του προστάτη.

Εκοιμήθη ειρηνικά εν Κυρίω στις δεκατέσσερις του μηνός Ιουνίου του έτους οκτακοσίων σαράντα έξι μετά Χριστόν. Ποίμανε την Εκκλησία του Χριστού επί τέσσερα έτη και τρεις μήνες, και έπειτα μετέβη στην αιώνια ζωή. Πρεσβείαις του Αγίου Μεθοδίου του Ομολογητού Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, Χριστέ ο Θεός, ελέησον και σώσον τις ψυχές των πιστών δούλων σου, αμήν.